YeMB 23 iyul kuni o‘z saytida har bir nominal uchun 10 tadan dizayn variantini jamoatchilikka taqdim qildi. Ular ikki asosiy mavzu - «Yevropa madaniyati» hamda «Qushlar va daryolar» konsepsiyalari asosida ishlab chiqilgan.
Fuqarolar 21 sentyabrga qadar onlayn so‘rovda qatnashib, taklif etilgan dizaynlar haqida o‘z fikrini bildirishi mumkin.
Jami 10 ta banknotlar to‘plami 10 nafar turli rassom tomonidan ishlab chiqilgan. Har bir to‘plam oltita nominaldagi banknotdan iborat. Dizaynlar uslub jihatidan farq qilsa-da, ularda tasvirlangan shaxslar va qushlar bir xil.
Betxoven, da Vinchi va Mariya Kyuri banknotlarda paydo bo‘lishi mumkin
«Yevropa madaniyati» mavzusidagi dizaynlarda qit’a madaniyati, ilm-fani va tarixida muhim o‘rin tutgan mashhur shaxslarning portretlari joylashtirilgan.
Taklifga ko‘ra, 5 yevrolik banknotda - kelib chiqishi yunon bo‘lgan mashhur opera xonandasi Mariya Kallas, 10 yevrolikda - nemis bastakori Lyudvig van Betxoven tasvirlanishi mumkin.
20 yevrolik banknot uchun polyak-fransuz olimi Mariya Sklodovskaya-Kyuri, 50 yevro uchun ispan yozuvchisi Migel de Servantes portreti taklif qilingan.
100 yevrolik banknotda italiyalik rassom va olim Leonardo da Vinchi, 200 yevrolik banknotda esa avstriyalik yozuvchi va tinchlik harakati faoli Berta fon Zutner tasvirlangan.
Ikkinchi variantda qushlar tasvirlanadi
«Qushlar va daryolar» deb nomlangan ikkinchi konsepsiya Yevropa tabiati va ekotizimlariga bag‘ishlangan.
Bu seriyada 5 yevrolik banknotda tog‘larda yashaydigan devorparmasi, 10 yevrolikda esa asosan suv havzalari yaqinida yashaydigan ko‘ktorg‘oq tasvirlangan.
20 yevrolik banknotda tillarang qurquroq, 50 yevrolikda laylak, 100 yevrolikda qilichtumshuq va 200 yevrolik banknotda yirik dengiz qushi - shimol olushasi tasvirlanishi taklif qilingan.
Har ikki seriya banknotlarining orqa tomonida Yevropadagi mashhur binolar va muayyan shaxsni ifodalamaydigan odamlar tasvirlari joylashtirilgan.
Yangi dizayn 2026 yil oxirigacha tanlanadi
«Yevropa madaniyati» va «Qushlar va daryolar» mavzulari Yevropa miqyosida o‘tkazilgan dizayn tanlovi natijasida tanlangan. Tanlovda 1200 nafardan ortiq rassom ishtirok etgan.
Keyin ular orasidan 25 nafar rassomga bir yoki har ikki mavzu bo‘yicha dizayn loyihalarini ishlab chiqish taklif qilingan. Turli sohalar vakillaridan iborat 21 nafar ekspert esa taqdim etilgan ishlar orasidan 10 ta eng yaxshi variantni saralab olgan.
Jamoatchilik o‘rtasidagi onlayn ovoz berish bilan bir vaqtda Yevropa Ittifoqi mamlakatlari aholisi orasida alohida sotsiologik tadqiqot ham o‘tkaziladi.
Yevropa Markaziy banki har ikki so‘rov natijalarini e’lon qilib, ularni inobatga olgan holda yakuniy qaror qabul qiladi.
Yangi banknotlar dizayni 2026 yil oxiriga qadar tanlanishi kutilmoqda. Biroq yakuniy dizayn hozir jamoatchilikka taqdim etilgan 10 ta variantdan biri bo‘lishi shart emas.
Yevro banknotlari ilk bor jiddiy yangilanadi
Yevropa Markaziy banki prezidenti Kristin Lagardning aytishicha, hozirgi yevro banknotlari dizaynini yangilash vaqti kelgan.
Amaldagi dizayn shveytsariyalik rassom Robert Kalina tomonidan 1996 yilda ishlab chiqilgan. Unda muayyan davlat yoki shaxslarga bog‘lanmagan abstrakt arxitektura elementlari, ko‘priklar, darvoza va derazalar aks ettirilgan.
Ushbu dizayndagi banknotlar 2002 yilda yevro naqd pul sifatida muomalaga kiritilganidan beri ishlatib kelinmoqda.
Lagardning ta’kidlashicha, yangi banknotlar yevropaliklarning yevro bilan o‘zini yanada kuchliroq bog‘liq his qilishiga xizmat qilishi kerak.
Shu tariqa, rejalashtirilayotgan o‘zgarish yevro banknotlari muomalaga kiritilganidan beri ularning tashqi ko‘rinishidagi birinchi yirik yangilanish bo‘ladi.
Amaldagi yevro dizayni muallifi yangi variantlarni tanqid qildi
Hozirgi yevro banknotlari dizayni muallifi Robert Kalina esa YeMB taqdim etgan yangi variantlarni tanqid qildi.
U Die Frankfurter Allgemeine Zeitung nashriga bergan intervyusida banknotlarda muayyan shaxslar va binolarni tasvirlash Yevropa davlatlari o‘rtasida kimning madaniyati yoki tarixiy shaxsi muhimroq ekani borasida raqobatni kuchaytirishi mumkinligini aytgan.
Kalina aynan shu sababli o‘z dizaynida muayyan mamlakatga tegishli real binolar va shaxslardan foydalanishdan qochganini ta’kidladi.
U «Qushlar va daryolar» konsepsiyasiga ham tanqidiy munosabat bildirib, bunday tasvirlar banknotlardan ko‘ra pochta markalari uchun ko‘proq mos kelishini aytgan.
