Visual Capitalist tomonidan tayyorlangan infografikada 1820–2025-yillar oraliğida yirik iqtisodiyotlarning jahon yalpi içki mahsulotidagi (YaIM) uluşi aks ettirilgan. Tadqiqot Maddison Project Database, COLDAT Colonial Dates Dataset hamda Xalqaro valyuta jamğarmasi (XVJ) prognozlariga asoslangan. Barça hisob-kitoblar xarid qobiliyati pariteti (PPP) böyiça amalga oşirilgan bölib, bu turli mamlakatlar iqtisodiyotini xolis taqqoslaş imkonini beradi.
Buyuk Britaniya sanoat inqilobini amalga oşirgan birinçi davlat sifatida XIX asrda dunyo iqtisodiyotida yetakçiga aylandi. 1845-yilga kelib Britaniya imperiyasi jahon YaIMining 23,8 foizini ta’minlagan. Bu davr tarixda Pax Britannica - ya’ni yirik davlatlar örtasida nisbatan barqarorlik hukm surgan davr sifatida e’tirof etiladi. Imperiyaning eng katta iqtisodiy tayançi esa 1947-yilgaça mustamlaka bölgan Hindiston hisoblangan.
Fransiya ham XIX asr örtalarida iqtisodiy qudratining eng yuqori çöqqisiga çiqib, 1858-yilda jahon iqtisodiyotining 6,6 foizini taşkil etgan. Rossiya va Germaniya esa eng yuqori körsatkiçlarini 1913-yilda, Birinçi jahon uruşi arafasida qayd etgan.
Ikkinçi jahon uruşi global iqtisodiy muvozanatni tubdan özgartirdi. 1944-yilga kelib AQŞ jahon YaIMining 29,7 foizini işlab çiqargan. Bu tadqiqot qamrab olgan butun davr mobaynida bir mamlakat uçun qayd etilgan eng yuqori uluş hisoblanadi. AQŞ yuqori texnologiyalar, sanoat işlab çiqarişi, moliya tizimi va xalqaro savdodagi yetakçiligi tufayli XX asrning asosiy iqtisodiy markaziga aylandi.
Yevropa davlatlari esa uruşlardan keyin iqtisodiy salohiyatini Yevropa Ittifoqi orqali birlaştirdi. 2007-yilda, jahon moliyaviy inqirozi arafasida, YeI jahon iqtisodiyotining 17,9 foizini taşkil etgan. Keyinçalik bu uluş pasayib bordi va Buyuk Britaniyaning Ittifoqdan çiqişi ortidan yana qisqardi.
Xitoy esa köp asrlar davomida dunyo iqtisodiyotining muhim markazlaridan biri bölgan. Biroq XIX–XX asrlardagi siyosiy beqarorlik va sanoat inqilobiga moslaşa olmagani uning uluşini keskin kamaytirdi. Vaziyat XX asr oxiridagi bozor islohotlari bilan özgardi. Mamlakat qisqa vaqt içida dunyoning eng yirik işlab çiqariş markaziga aylanib, iqtisodiy qudratini qayta tikladi.
2025-yilga kelib Xitoyning jahon YaIMdagi uluşi 21,8 foizni taşkil qildi. Xitoy va Hindistonning umumiy uluşi esa 30,8 foizga yetdi. Mutaxassislar bu holatni aholi sonining kattaligi, işlab çiqariş xarajatlarining nisbatan pastligi va iqtisodiy ösiş sur’atlari bilan izohlaydi.
