Buyuk Britaniyani qamrab olgan jazirama to‘lqini avtomobilchilar uchun unchalik ko‘zga tashlanmaydigan muammoni yuzaga keltirdi. Havo harorati 30°C dan oshsa, quyosh nurlari ostidagi yo‘l qoplamasi sirti taxminan 50–60°C gacha qizishi mumkin.
Yuqori harorat va uzoq muddatli harakatlanishning bunday uyg‘unligi shinalarga qo‘shimcha yuklama tushiradi. Harakatlanish vaqtida ular doimo deformatsiyaga uchraydi, qiziydi va avtomobil og‘irligi ta’sirida bo‘ladi. Agar mashina yo‘lovchilar va yuk bilan to‘lgan bo‘lsa, vaziyat yanada jiddiylashadi.
Nima uchun jazirama shinalar uchun xavfli?
Harakatlanish vaqtida shina ichidagi harorat ko‘tariladi, shu bilan birga havo bosimi ham ortadi. Bunda yetarlicha damlanmagan shina kuchliroq deformatsiyaga uchrashi mumkin, bu esa uning yanada qizib ketishiga olib keladi.
Shikastlangan, yorilgan, notekis yeyilgan yoki protektorining chuqurligi yetarli bo‘lmagan shinalar ayniqsa zaif bo‘lishi mumkin.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, yozgi jaziramaning o‘zi shina o‘z imkoniyatlari chegarasidan tashqarida ishlayotganini anglatmaydi. Yozgi shinalar aynan issiq ob-havoda ishlatishga mo‘ljallangan. Asosiy xavf haddan tashqari yuqori harorat, katta yuklama, uzoq safar va shinalarning yomon holati birga kelganda paydo bo‘ladi.
Yozda shina bosimini pasaytirish kerakmi?
Yo‘q. Bu keng tarqalgan xato fikr. Qiziganida shina ichidagi havo kengayadi, shu sababli bosim haqiqatan ham ortadi. Biroq safar oldidan bosimni ataylab pasaytirish kerak emas. Bosimning yetarli bo‘lmasligi shinaning deformatsiyasini kuchaytiradi va uning yanada qizib ketishiga olib kelishi mumkin.
Bosimni shinalar sovuq holatida tekshirish va avtomobil ishlab chiqaruvchisi tomonidan ko‘rsatilgan qiymatga sozlash tavsiya etiladi. Mashina to‘liq yuklanganida, tegishli yuklama uchun tavsiya etilgan qiymatlardan foydalanish lozim.
Uzoq safar oldidan nimalarni tekshirish kerak?
Yozgi uzoq safar oldidan mutaxassislar quyidagilarni tavsiya qiladi:
to‘rttala shina va zaxira g‘ildirakdagi bosimni tekshirish;
yon devorlarida kesiklar, yoriqlar va shishlar bor-yo‘qligini ko‘zdan kechirish;
protektor chuqurligini tekshirish;
shinalar notekis yeyilmaganiga ishonch hosil qilish;
avtomobil to‘liq yuklanganida ishlab chiqaruvchi tavsiya etgan bosimdan foydalanish;
safar boshlangach, tebranishlar, boshqaruvning o‘zgarishi yoki boshqa g‘ayrioddiy belgilarga e’tibor berish.
Ayniqsa, avtomagistrallarda uzoq masofaga harakatlanganda shinalarga e’tiborli bo‘lish lozim: yuqori tezlik, uzoq davom etadigan harakat va avtomobilga ortilgan katta yuk issiqlik yuklamasini oshiradi.
Jazirama faqat avtomobillarning dushmani emas
Haddan tashqari yuqori harorat yo‘l qoplamasining o‘ziga ham bevosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Kuchli qiziganda bitum yumshaydi, yo‘lning ayrim qismlarida esa deformatsiyalar paydo bo‘lishi ehtimoli bor.
Shunday qilib, kuchli jazirama vaqtida avtomobilchilar bir vaqtning o‘zida bir nechta omilni hisobga olishiga to‘g‘ri keladi: shinalarning holati, bosim, avtomobilning yuklanishi, yo‘l sirti harorati va safar davomiyligi.
Uzoq yo‘l oldidan shinalarni oddiy ko‘zdan kechirish bir necha daqiqa vaqtni oladi, xolos. Lekin haddan tashqari issiq sharoitida bu xavfsizlik uchun juda katta ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin.
