Donald Tramp AQSh Mudofaa vazirligiga 17-avgust kuni boshlangan AQSh va Janubiy Koreyaning Ulchi Freedom Shield («Ulchi - Ozodlik qalqoni») qo‘shma harbiy mashg‘ulotlarida Amerika tomoni ishtirokini cheklash bo‘yicha ko‘rsatma berdi.
Tramp Truth Social ijtimoiy tarmog‘ida mashg‘ulotlar ko‘lamini «sezilarli darajada» qisqartirish niyatida ekanini ma’lum qildi. Uning fikricha, bunday mashg‘ulotlar katta xarajat talab qiladi va Pxenyanga «mutlaqo o‘rinsiz va dushmanona signal» yuboradi.
AQSh prezidenti Shimoliy Koreya unga nisbatan tahdidkor emas, balki «hurmat bilan» munosabatda bo‘lganini ham ta’kidladi. Shuningdek, Tramp Kim Chen Inga tinchlik o‘rnatishni taklif qilganini ma’lum qildi.
Shimoliy Koreya davlat ommaviy axborot vositalari esa 14-avgustdayoq «Ulchi - Ozodlik qalqoni» mashg‘ulotlarini «harbiy bosqin repetitsiyasi» deb atagan edi. Oq uy ma’lumotiga ko‘ra, Kim Chen In Trampning tinchlik muzokaralarini qayta boshlash taklifiga ijobiy munosabat bildirgan.
Harbiy mashg‘ulotlarni qisqartirish qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin?
Seuldagi Ixva ayollar universiteti xalqaro tadqiqotlar professori Leyf-Erik Isli AQSh va Janubiy Koreyaning qo‘shma mudofaa mashg‘ulotlari ikki mamlakat qurolli kuchlarining jangovar tayyorgarligini saqlash uchun muhimligini ta’kidladi.
Uning fikricha, mashg‘ulotlar ko‘lamini qisqartirish AQSh va Janubiy Koreya harbiylari o‘rtasidagi muvofiqlashuvga salbiy ta’sir qilishi hamda inqiroz yoki harbiy mojaro sharoitida qaror qabul qilish jarayonini sekinlashtirishi mumkin.
Ekspert, shuningdek, mashg‘ulotlarni qisqartirish orqali tejaladigan mablag‘ katta bo‘lmasligini qayd etgan. Ayni paytda, uning fikricha, Trampning Pxenyan bilan munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan urinishlari hozircha optimizm uchun yetarli asos bermayapti.
Isli Kim Chen In Vashington va Seulning muzokaralarni tiklash takliflariga qay darajada qiziqish bildirayotganiga ham shubha bilan qaramoqda. Uning fikricha, Shimoliy Koreya o‘zining keng ko‘lamli yadroviy dasturidan voz kechish niyatida emas.
Ekspert Pxenyan Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi sharoitida Moskva bilan aloqalaridan o‘z harbiy imkoniyatlarini kuchaytirish uchun foydalanayotganini ham ta’kidladi.
Kuzatuvchilarga ko‘ra, Shimoliy Koreya dastlab Rossiyaga o‘q-dori, jumladan, artilleriya snaryadlarini yetkazib bergan. Keyinchalik esa bir necha ming shimoliy koreyalik harbiy Rossiyaga yuborilib, Kursk viloyatidagi janglarda qatnashgan. Buning evaziga Pxenyan Moskvadan moliyaviy yordam va mudofaa sanoati uchun ilg‘or texnologiyalar olayotgani taxmin qilinmoqda.
Seul AQSh bilan harbiy ittifoqni saqlab qolmoqchi
Janubiy Koreya prezidenti Li Chje Myon esa Vashington bilan harbiy ittifoqqa sodiqligini yana bir bor tasdiqladi.
Shu bilan birga, Seul urush sharoitida mamlakat qurolli kuchlari ustidan operativ boshqaruvni o‘z qo‘liga qaytarishga harakat qilmoqda. Bu Li Chje Myon ma’muriyatining mudofaa sohasidagi asosiy maqsadlaridan biri hisoblanadi.
Amaldagi tartibga ko‘ra, harbiy mojaro yuz bersa, Janubiy Koreya qo‘shinlari ustidan operativ nazorat AQSh boshchiligidagi qo‘mondonlikka o‘tadi. Bu amaliyot 1950-yildagi Koreya urushi davridan boshlangan.
«Mustahkam ittifoq xavfsizlik poydevorini kuchaytiradi. O‘z imkoniyatlarimizni oshirish esa ittifoqchi sifatidagi qadrimiz va ahamiyatimizni oshiradi», - dedi Li Chje Myon 18-avgust kuni hukumat yig‘ilishida.
Uning ta’kidlashicha, AQSh-Janubiy Koreya ittifoqi va Seulning o‘z mudofaasini mustaqil ta’minlash qobiliyati bir-birini to‘ldiruvchi omillardir.
Trampning qarori AQShda ham tanqid qilindi
Trampning Pentagon ishtirokini qisqartirish haqidagi ko‘rsatmasi AQShda demokratlar va respublikachilar orasida ham tanqidlarga sabab bo‘ldi.
Senat Qurolli kuchlar qo‘mitasi a’zosi, demokrat Jek Rid bu qarorni prezident ma’muriyatining «asossiz» qadamlaridan biri deb atadi. Uning fikricha, qaror Kim Chen In uchun targ‘ibot nuqtai nazaridan g‘alaba bo‘lgan, AQShning muhim ittifoqchisi Janubiy Koreya esa noqulay vaziyatda qolgan.
Respublikachilardan senator Tom Tillis ham AQSh va Janubiy Koreyani uzoq yillik harbiy ittifoq bog‘lab turishini eslatdi. U mashg‘ulotlarni qisqartirish Moskva manfaatlariga xizmat qilishi mumkinligini ta’kidladi. Senator fikricha, bu Pxenyanga o‘z harbiylarining yana bir qismini Rossiya tomonida Ukrainaga qarshi urushga jalb qilish imkonini berishi mumkin.
Janubiy Koreyada Tramp siyosatidan xavotir kuchaygan
Janubiy Koreya parlamentining sobiq deputati, hozirda Kim De Chjun nomidagi Tinchlik jamg‘armasi boshqaruvi a’zosi Kim San Uning aytishicha, mamlakat aholisining katta qismi AQSh bilan munosabatlar yomonlashishi va Trampning Kim Chen In bilan yaqinlashuvi qanday oqibatlarga olib kelishidan xavotirda.
U Tramp birinchi prezidentlik davrida Seuldan Janubiy Koreyadagi Amerika qo‘shinlarini saqlash uchun ko‘proq mablag‘ talab qilgani va aks holda harbiylarni olib chiqish bilan tahdid qilganini eslatdi.
Kim San Uning fikricha, Trampning KXDRga nisbatan hozirgi qadamlari Janubiy Koreyaning milliy xavfsizligi bilan bog‘liq xavotirlarni kuchaytirmoqda.
Sobiq deputat Tramp Koreya urushiga rasman nuqta qo‘yish orqali katta diplomatik yutuqqa erishishni ko‘zlayotgan bo‘lishi mumkinligini ham istisno qilmadi. Koreya urushi 1953-yil 27-iyulda sulh bitimi bilan to‘xtatilgan, ammo tomonlar o‘rtasida hanuzgacha to‘liq tinchlik shartnomasi imzolanmagan.
Kim San Uning ta’kidlashicha, 2019-yilda Vetnamda Tramp va Kim Chen In o‘rtasidagi muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlangan paytda Shimoliy Koreyaning xalqaro mavqei hozirgidan zaifroq edi.
Bugun esa Pxenyan Rossiya bilan yaqin harbiy va siyosiy aloqalar o‘rnatgan, Xitoy bilan munosabatlar ham mustahkamlanib bormoqda. Shu sababli KXDRning Vashington bilan kelishuvga ehtiyoji avvalgidek kuchli bo‘lmasligi mumkin.
«Janubiy Koreya aholisining katta qismi uchun masala ancha fundamental: biz Shimoliy Koreyaga shunchaki ishonmaymiz», - deya xulosa qildi Kim San U.
