Tramp elchilarining Kremlga tashrifi tinchlikni yaqinlashtiradimi?
|18:245 8736 min
Putin hamon oʻz pozitsiyasida qatʼiy: u urushni «faqat oʻz shartlari asosida» toʻxtatishi mumkin. Quyida Uitkoff va Kushnerning Moskvaga safari haqida nimalar maʼlumligi haqida.
RIA Novosti / Sputnik / AP / Scanpix / LETARIA Novosti / Sputnik / AP / Scanpix / LETA
Stiv Uitkoff va Jared Kushner Moskvaga Donald Trampning urushni toʻxtatish boʻyicha yangi taklifini olib kelishi kerak edi. Ularning Kremlga tashrifining koʻplab elementlari ham Vashingtonning Rossiya va Ukraina oʻrtasidagi muzokaralar jarayonini qayta tiklash niyati jiddiyligini koʻrsatdi. Ammo Amerika delegatsiyasining Vladimir Putin bilan uchrashuvi natijalari unchalik tasalli bera olmaydi: Rossiya rahbariyati hamon jang maydonidagi ustunligini hisobga olishni talab qilmoqda va «mojaroning birlamchi sabablari» bartaraf etilishini xohlamoqda. «Meduza» Trampning Moskva va Kiyevni yarashtirish uchun navbatdagi urinishi haqida nimalar maʼlum ekanini koʻrib chiqdi.
AQSH prezidentining maxsus elchilari Stiv Uitkoff va Jared Kushner (u Donald Trampning kuyovi hisoblanadi) 5-sentabr kuni AQSH harbiy-havo kuchlarining Boeing C-32A rusumli samolyotida Moskvaning Vnukovo-2 aeroportiga uchib keldi (bunaqasi birinchi bor kuzatildi, oldingi tashriflar biznes-jetda amalga oshirilgan). Ularni Rossiya prezidentining maxsus vakili Kirill Dmitriyev (oldingi muzokaralarda ham u hamkorlik qilgan) kutib oldi.
Bu tashrif arafasda Vladimir Putin qisman yon berishga tayyorligini namoyish etdi. U Kiyevga zarba berishni uch kunga toʻxtatishni buyurdi. Ukraina tomonining butun front chizigʻi boʻylab otashkesim eʼlon qilish borasidagi taklifini esa Putin eʼtiborsiz qoldirdi.
Amerika delegatsiyasi aeroportdan tushlik qilish uchun restoranga yoʻl oldi. Bu safar Rossiya tomoni mehmonlarni kutib olish uchun Moskva markazidagi Avrora restoranini tanladi. Restoran yonida Uitkoff, Kushner va Dmitriyev «Barchasi Gʻalaba uchun!» lavhasi fonida suratga tushishdi.
Tushlikdan soʻng Uitkoff va Kushner nihoyat Kremlga yetib kelishdi. Putin bilan uchrashuv Katta Kreml saroyining Qizil mehmonxonasida tashkil etildi. TASS agentligi taʼkidlashicha, «u ham hashamatli boʻlsa-da, Yashil mehmonxonaga qaraganda pastroq darajadagi tantanali qabul joyi hisoblanadi» (Qizil mehmonxonadan Moskvaga rasmiy yoki davlat tashrifi bilan kelgan mamlakatlar rahbarlari bilan protokol boʻyicha ikki tomonlama uchrashuvlar paytida foydalaniladi). Muzokaralar joyiga urgʻu berish Vashingtondan kelgan delegatsiyaga koʻrsatilgan yuksak hurmatni taʼkidlashi kerak edi: avvalgi uchrashuvlar Putinning Kremldagi asosiy ish qarorgohi – Senat saroyining Vakillar xonasida boʻlib oʻtgandi, deb eslatadi «Agentstvo».
Putin bilan uchrashuv uch soat davom etgan. Uitkoff uchun bu Rossiya rahbari bilan hisob boʻyicha sakkizinchi muzokara boʻldi, Kushner uchun – uchinchisi.
Mavzuga oid
Kreml muzokaralar boshlanishidagi yetti daqiqalik lavhani eʼlon qildi. Bu vaqt ichida Putin Uitkoff va Kushnerga Rossiya butun front chizigʻi boʻylab vaqtinchalik otashkesim joriy etishga rozi boʻlmaganini bildirishga ulgurdi, u buni Ukraina hukumati tegishli taklifini rasmiy axborot almashish kanallarini chetlab oʻtgan holda ilgari surgani bilan izohladi.
Tramp oʻz vakillarining Moskva va Kiyevga safaridan oldin Uitkoff va Kushner har ikki tomonga «urushni toʻxtatish boʻyicha taklif» olib borajagini aytgandi. Katta ehtimol bilan, Rossiya tomoni uchun bu taklifning elementlari – sanksiyalarni yumshatish variantlari edi. Axios nashri aniqlashicha, muzokaralarda AQSH Moliya vazirligining sanksiyalar siyosati uchun masʼul xodimi Jin Lange ham ishtirok etgan. Shu bilan birga, u bevosita Putin bilan uchrashuvda hozir boʻlmagan. Oq uy Axios nashriga delegatsiya tarkibida AQSH Davlat departamenti va Milliy xavfsizlik kengashi rasmiylari ham borligini maʼlum qilgan.
Putinning Amerika delegatsiyasi bilan uchrashuvida Rossiya tomondan Dmitriyevdan tashqari RF prezidenti yordamchisi Yuriy Ushakov bor edi. RF TIV rahbari Sergey Lavrov hamon Uitkoff va Kushner bilan muzokaralarga kiritilmayapti.
Tomonlar Kremldagi muzokaralar yakunlari yuzasidan vazminlik bilan fikr bildirishdi. Qoʻllangan jumlalar optimistik ohangda boʻlsa-da, ular chinakam oldinga siljishga erishish qiyinligini koʻrsatadi.
Xususan, Rossiyaning muzokaralardan keyin OAV qarshisiga chiqadigan vakili Ushakov uchrashuvni «mazmunli, konstruktiv, oʻta ochiq va ishonchli» deb atadi. Uning soʻzlariga koʻra, Rossiya tomoni frontdagi hozirgi vaziyat va oʻz pozitsiyasini amerikalik vakillarga batafsil tushuntirgan. Ushakov Kreml diplomatiyasining odatiy shtamplarini tilga olgan: «Xususan, Rossiya armiyasining harbiy harakatlar zonasida oldinga siljishdagi haqiqiy muvaffaqiyatlari qayd etildi. Belgilangan maqsadlarga erishilishiga ishonch bildirildi va, albatta, mojaroning barcha sabablarini bartaraf etish zarurligi taʼkidlandi».
Oʻz navbatida, Oq uy vakili Reuters agentligi bilan suhbatda muzokaralar «mazmunli» boʻlgani va keyingi qadamlar yaqin haftalarda eʼlon qilinishini aytdi. Biroq Tramp elchilari Moskvaga kelishidan oldin Reuters’ning Kremlga yaqin manbasi «Putin Donetsk oblastining qolgan qismi ustidan nazorat oʻrnatishni yakunlamaguncha front chizigʻi boʻyicha kelishuvga erishishning hech qanday imkoniyati yoʻqligi»ni bildirgandi. Qoʻmondonlarning hisobotlariga asoslangan ushbu manba bu maqsadga yil oxirigacha erishilishiga ishonch bildirgan.
Bloomberg agentligi tashrif yakunlari boʻyicha chiqargan materialida Uitkoff va Kushnerning Moskvaga avvalgi koʻplab tashriflari natija bermaganini eslatgan. Agentlikning Kremlga yaqin manbalari xabar berishicha, bu safar ham Putin «urushni faqat oʻz shartlari bilan toʻxtatishga tayyorligini va Moskvaning talablari keskinlashayotgani, chunki u Ukraina ustidan harbiy ustunlikka ega deb hisoblayotgani»ni bildirgan.
6-avgustga oʻtar kechasi Uitkoff va Kushner oʻtirgan bort Moskvadan Polshaning Jeshuv-Yasenka aeroportiga uchib ketdi. Bu Ukraina chegarasiga eng yaqin joylashgan aeroportlardan biridir – chegaragacha masofa taxminan 100 kilometr chiqadi. Trampning elchilari bu yerdan poyezdda Kiyevga yoʻl oldi. Ukraina poytaxtida ular Volodimir Zelenskiy bilan uchrashuv oʻtkazmoqda.
