Ushbu muammo Kley matematika instituti tomonidan XXI asr boshida eʼlon qilingan yettita «ming yillik masalasi»dan biri hisoblanadi. Uni hal qilganlik uchun 1 million dollar mukofot belgilangan.
Nave-Stoks tenglamalari suyuqlik va gazlarning harakatini ifodalaydi. Ular orqali quvurlarda neft va gaz harakati, suv oqimi, shuningdek, samolyot, kema va avtomobillar atrofida havo yoki suv qanday harakatlanishi kabi jarayonlarni matematik jihatdan tasvirlash mumkin.
Muammoning murakkabligi shundaki, olimlar uch oʻlchovli holatda bunday tenglamalarning yechimi har qanday real boshlangʻich sharoitda doimo mavjud boʻlishi va vaqt oʻtishi bilan «buzilib ketmasligi»ni umumiy tarzda isbotlay olmagan.
Soddaroq aytganda, savol shunday: agar suyuqlik yoki gazning dastlabki holati maʼlum boʻlsa, matematik tenglama uning keyingi harakatini har doim toʻgʻri va uzluksiz tasvirlab bera oladimi? Yoki maʼlum bir vaziyatda matematik yechimda singulyarlik - fizik nuqtai nazardan maʼnosiz boʻlgan keskin oʻzgarish paydo boʻlishi mumkinmi?
Masalan, matematik model maʼlum bir cheklangan vaqt ichida suyuqlik tezligi cheksiz kattalashib ketishini koʻrsatishi mumkin. Real fizik dunyoda esa bunday holat yuz bermaydi. Shu sababli Nave-Stoks tenglamalarining mavjudlik va silliqlik muammosi nafaqat nazariy matematika, balki fizika va muhandislik nuqtai nazaridan ham muhim hisoblanadi.
Materialda keltirilishicha, OpenAI 2026-yil 8-sentabrda mazkur muammoni yechganini bildirgan. Yechim ustida oʻn minglab avtonom AI-agentlar deyarli toʻrt sutka davomida ishlagan.
Bu jarayonda agentlar 4,9 millionta xabar almashgan va jami 300 milliard token sarflagan. Muallifning taʼkidlashicha, hisoblash uchun OpenAI mijozlariga ochiq modellardan ancha kuchli ichki tizim ishlatilgan.
Bu natijaning yana bir muhim jihati - AIʼning vazifadagi roli. Ilgari «neyrotarmoq yangi dori yaratdi» yoki «AI ilmiy kashfiyot qildi» kabi xabarlarda asosiy ilmiy ishni inson tadqiqotchilari bajarib, sunʼiy intellekt ayrim bosqichlarda yordamchi vosita sifatida qoʻllanilgan holatlar koʻp uchragan.
Bu safar esa, materialda taʼkidlanishicha, agar OpenAI jarayonni toʻgʻri bayon qilgan boʻlsa, dastlabki vazifa belgilanganidan keyin yechimni qidirish jarayonining katta qismi avtonom neyrotarmoq agentlari tomonidan bajarilgan.
Shu maʼnoda, bu natija AIʼning ilm-fandagi oʻrni oʻzgarayotganini koʻrsatishi mumkin. Yaʼni neyrotarmoq faqat olimga hisob-kitoblarda yordam beradigan «aqlli kalkulyator» emas, balki oʻta murakkab muammoni hal qilish jarayonida katta hajmdagi ishni bajaradigan vositaga aylanishi mumkin.
