Rossiyaga qarşi «dözaxiy sanksiyalar» va AQŞning ehtimoliy uruş jinoyati – kun dayjesti

Sanksiyalarning mazmuni ikki qatlamdan iborat. Birinçisi - töğridan töğri çoralar: prezident Putin, yuqori harbiy rahbarlar, oligarxlar, davlat korporatsiyalari va banklarning aktivlarini bloklaş, «soya floti»ga qarşi çeklovlar, Rossiya uranini import qilişni taqiqlaş hamda Rossiya tovarlariga 500 foizgaça bojlar.

Amalda eng taʼsirçani esa ikkilamçi çoralar: Rossiya nefti va gazini eng köp sotib olgan beş davlat, şuningdek, sanksiyalarni çetlab ötişga eng köp kömaklaşayotgan beş davlat tovarlariga 100 foizgaça boj soliş imkoniyati.

Endi hujjatni AQŞ prezidenti Donald Tramp imzolaşi kerak. Şu bilan birga, qonunning «dözaxiy» kuçi böyiça jiddiy şubhalar bor. Çunki AQŞ va Rossiya örtasidagi savdo hajmi juda kiçik. Asosiy bosim esa Xitoy va Hindiston kabi xaridorlarga tuşadi. Bu çoralarni qöllaş esa majburiy emas, balki prezident ixtiyoriga qoldirilgan.

Putinning matbuot kotibi Dmitriy Peskovning aytişiça, Rossiya AQŞning yangi sanksiyalarini «nodöstona xatti-harakatlar» sirasiga kiritgan.

«Albatta, AQŞ tomonidan qandaydir qöşimça sanksiyalarning joriy etilişi Ukrainadagi vaziyatni tinç yöl bilan tartibga solişni qiyinlaştiradi», degan Peskov.

AQŞning «ehtimoliy uruş jinoyati»

BMT Inson huquqlari kengaşi topşiriğiga asosan tuzilgan Erondagi holatni örganiş böyiça Mustaqil xalqaro faktlarni aniqlaş missiyasi öz xulosalarini eʼlon qildi. Ekspertlarga köra, Qöşma Ştatlar Eronda uyuştirgan ikkita zarba, jumladan, Minobdagi maktabga qilingan hujumda «harbiy jinoyatlar sodir etgan» deb hisoblaş uçun «yetarli asoslar» bor.

Missiya xulosasiga köra, öşa hujumda zarba kör-körona berilgan bölib, tinç aholi ölimi va fuqarolik infratuzilmasiga zarar yetkazilişiga olib kelgan. Bu xalqaro huquqqa köra harbiy jinoyat hisoblanadi. BMT ekspertlari maktab aniq fuqarolik obyekti bölgan, degan xulosaga keldi va uning harbiy maqsadlarda foydalanilganiga heç qanday dalil topmadi.

BMT tekşiruvi şuningdek, ötgan yilgi namoyişlar vaqtida Eron rasmiylari tinç aholiga qarşi keng kölamli va muntazam hujumlar uyuştirganini aniqladi.

2022-yilda taşkil etilgan missiyaga bangladeşlik huquqşunos Sara Husayn raislik qiladi va u mustaqil ekspertlardan iborat. Ular öz xulosalarini duşanba kuni BMT Inson huquqlari kengaşiga taqdim etişlari kutilmoqda.

Garçi hujjat yuridik jihatdan majburiy kuçga ega bölmasa-da, uşbu hisobot Eron uruşi böyiça töplangan xalqaro dalillarga öz hissasini qöşadi. Undan kelgusida xalqaro sudlarga işlar kiritişda foydalanilişi mumkin.

Pentagon BMT missiyasi hisobotiga izoh berişdan boş tortdi. «Tergovimiz davom etmoqda va ayni paytda eʼlon qiladigan heç narsamiz yöq», deyiladi bayonotda. Oq uy esa keskin bayonot bilan çiqib, BMTning inson huquqlari böyiça oliy organini «safsata sotişda» aybladi.

Suriyada yonilği inqirozi

Suriya isitiş tizimi, qişloq xöjaligi va sanoat uçun arzonlaştirilgan dizel yonilğisini taklif qiladi. Bu qaror yonilği narxi oşişi ortidan Suriyada ötkazilgan namoyişlardan söng qabul qilindi. Kuzatuvçilar bu namoyişlarni Asad hokimiyati qulaganidan keyingi eng yirigi, deb atamoqda.

Hukumat şanba kuni standart dizel narxini 40 foizga oşirgan. Şuningdek, benzin narxini qariyb 26–28 foizga, gaz narxini esa taxminan 9 foizga qimmatlaştirgandi.

Suriya energetika vaziri 17-sentabr kuni prezident Ahmad aş-Şarʼa bilan uçraşuvdan söng dizelning bir neça turini joriy etişni eʼlon qildi: isitiş, qişloq xöjaligi va imtiyozli toifalar uçun subsidiyalangan dizel 115 lira (taqriban 11 300 söm)dan sotiladi. Qolgan turlari esa yuqoriroq va turli narxlarda böladi.

Rasmiylar standart dizel yonilğisi uning tannarxidan past narxda sotilayotganini bildirdi. Hozirça bunday subsidiyalaş hukumatga qançaga tuşişi yoki u qança vaqt davom etişi nomaʼlum.

Narxlarning arzonlaşuvi hukumatning qisman ortga çekinişidan dalolat beradi. BMT hisob-kitoblariga köra, suriyaliklarning qariyb 90 foizi qaşşoqlik çegarasidan past darajada yaşaydi.

Rossiyada saylovlar

Rossiyada bugundan parlament quyi palatasi - Davlat Dumasi deputatlarini saylaş uçun ovoz beriş boşlandi. Ovoz beriş 18–20-sentabr kunlari davom etadi.

Saylovning kölami katta: uç kun içida 450 deputat, sakkiz region rahbari va turli darajadagi mahalliy parlamentlar aʼzolari saylanadi. Byulletenda 10 ta partiya bor.

Markaziy saylov komissiyasi maʼlumotiga köra, 1-iyul holatiga Rossiyada 111 million saylovçi röyxatga olingan, çet elda esa ularning soni 1,8 millionni taşkil etadi.

Saylovlarning demokratik ötişi böyiça jiddiy eʼtirozlar mavjud. Xususan, 10-avgust kuni Rossiya Oliy sudi Ukrainadagi uruşga qarşi turgan yagona rasmiy partiya - «Yabloko»ni saylovlardan çetlatdi. Partiya raisi örinbosari Lev Şlosberg esa uruşga qarşi bayonotlari uçun 11 yildan ortiq qamoq jazosiga hukm qilindi.

Şuningdek, «xorijiy agent» maqomidagi siyosatçilar nomzod böla olmaydi. YXHT va boşqa mustaqil kuzatuvçilar saylovga taklif etilmagan.

Rossiya rasmiylari esa tanqidlarni rad etib, jarayon milliy qonunçilikka töliq muvofiq keçayotganini taʼkidlamoqda. Saylovlarning dastlabki natijalari 20-sentabr keçasidan eʼlon qilina boşlaydi.