Rossiyaga qarshi «doʻzaxiy sanksiyalar» va AQShning ehtimoliy urush jinoyati – kun dayjesti

Sanksiyalarning mazmuni ikki qatlamdan iborat. Birinchisi - toʻgʻridan toʻgʻri choralar: prezident Putin, yuqori harbiy rahbarlar, oligarxlar, davlat korporatsiyalari va banklarning aktivlarini bloklash, «soya floti»ga qarshi cheklovlar, Rossiya uranini import qilishni taqiqlash hamda Rossiya tovarlariga 500 foizgacha bojlar.

Amalda eng taʼsirchani esa ikkilamchi choralar: Rossiya nefti va gazini eng koʻp sotib olgan besh davlat, shuningdek, sanksiyalarni chetlab oʻtishga eng koʻp koʻmaklashayotgan besh davlat tovarlariga 100 foizgacha boj solish imkoniyati.

Endi hujjatni AQSH prezidenti Donald Tramp imzolashi kerak. Shu bilan birga, qonunning «doʻzaxiy» kuchi boʻyicha jiddiy shubhalar bor. Chunki AQSH va Rossiya oʻrtasidagi savdo hajmi juda kichik. Asosiy bosim esa Xitoy va Hindiston kabi xaridorlarga tushadi. Bu choralarni qoʻllash esa majburiy emas, balki prezident ixtiyoriga qoldirilgan.

Putinning matbuot kotibi Dmitriy Peskovning aytishicha, Rossiya AQShning yangi sanksiyalarini «nodoʻstona xatti-harakatlar» sirasiga kiritgan.

«Albatta, AQSH tomonidan qandaydir qoʻshimcha sanksiyalarning joriy etilishi Ukrainadagi vaziyatni tinch yoʻl bilan tartibga solishni qiyinlashtiradi», degan Peskov.

AQShning «ehtimoliy urush jinoyati»

BMT Inson huquqlari kengashi topshirigʻiga asosan tuzilgan Erondagi holatni oʻrganish boʻyicha Mustaqil xalqaro faktlarni aniqlash missiyasi oʻz xulosalarini eʼlon qildi. Ekspertlarga koʻra, Qoʻshma Shtatlar Eronda uyushtirgan ikkita zarba, jumladan, Minobdagi maktabga qilingan hujumda «harbiy jinoyatlar sodir etgan» deb hisoblash uchun «yetarli asoslar» bor.

Missiya xulosasiga koʻra, oʻsha hujumda zarba koʻr-koʻrona berilgan boʻlib, tinch aholi oʻlimi va fuqarolik infratuzilmasiga zarar yetkazilishiga olib kelgan. Bu xalqaro huquqqa koʻra harbiy jinoyat hisoblanadi. BMT ekspertlari maktab aniq fuqarolik obyekti boʻlgan, degan xulosaga keldi va uning harbiy maqsadlarda foydalanilganiga hech qanday dalil topmadi.

BMT tekshiruvi shuningdek, oʻtgan yilgi namoyishlar vaqtida Eron rasmiylari tinch aholiga qarshi keng koʻlamli va muntazam hujumlar uyushtirganini aniqladi.

2022-yilda tashkil etilgan missiyaga bangladeshlik huquqshunos Sara Husayn raislik qiladi va u mustaqil ekspertlardan iborat. Ular oʻz xulosalarini dushanba kuni BMT Inson huquqlari kengashiga taqdim etishlari kutilmoqda.

Garchi hujjat yuridik jihatdan majburiy kuchga ega boʻlmasa-da, ushbu hisobot Eron urushi boʻyicha toʻplangan xalqaro dalillarga oʻz hissasini qoʻshadi. Undan kelgusida xalqaro sudlarga ishlar kiritishda foydalanilishi mumkin.

Pentagon BMT missiyasi hisobotiga izoh berishdan bosh tortdi. «Tergovimiz davom etmoqda va ayni paytda eʼlon qiladigan hech narsamiz yoʻq», deyiladi bayonotda. Oq uy esa keskin bayonot bilan chiqib, BMTning inson huquqlari boʻyicha oliy organini «safsata sotishda» aybladi.

Suriyada yonilgʻi inqirozi

Suriya isitish tizimi, qishloq xoʻjaligi va sanoat uchun arzonlashtirilgan dizel yonilgʻisini taklif qiladi. Bu qaror yonilgʻi narxi oshishi ortidan Suriyada oʻtkazilgan namoyishlardan soʻng qabul qilindi. Kuzatuvchilar bu namoyishlarni Asad hokimiyati qulaganidan keyingi eng yirigi, deb atamoqda.

Hukumat shanba kuni standart dizel narxini 40 foizga oshirgan. Shuningdek, benzin narxini qariyb 26–28 foizga, gaz narxini esa taxminan 9 foizga qimmatlashtirgandi.

Suriya energetika vaziri 17-sentabr kuni prezident Ahmad ash-Sharʼa bilan uchrashuvdan soʻng dizelning bir necha turini joriy etishni eʼlon qildi: isitish, qishloq xoʻjaligi va imtiyozli toifalar uchun subsidiyalangan dizel 115 lira (taqriban 11 300 soʻm)dan sotiladi. Qolgan turlari esa yuqoriroq va turli narxlarda boʻladi.

Rasmiylar standart dizel yonilgʻisi uning tannarxidan past narxda sotilayotganini bildirdi. Hozircha bunday subsidiyalash hukumatga qanchaga tushishi yoki u qancha vaqt davom etishi nomaʼlum.

Narxlarning arzonlashuvi hukumatning qisman ortga chekinishidan dalolat beradi. BMT hisob-kitoblariga koʻra, suriyaliklarning qariyb 90 foizi qashshoqlik chegarasidan past darajada yashaydi.

Rossiyada saylovlar

Rossiyada bugundan parlament quyi palatasi - Davlat Dumasi deputatlarini saylash uchun ovoz berish boshlandi. Ovoz berish 18–20-sentabr kunlari davom etadi.

Saylovning koʻlami katta: uch kun ichida 450 deputat, sakkiz region rahbari va turli darajadagi mahalliy parlamentlar aʼzolari saylanadi. Byulletenda 10 ta partiya bor.

Markaziy saylov komissiyasi maʼlumotiga koʻra, 1-iyul holatiga Rossiyada 111 million saylovchi roʻyxatga olingan, chet elda esa ularning soni 1,8 millionni tashkil etadi.

Saylovlarning demokratik oʻtishi boʻyicha jiddiy eʼtirozlar mavjud. Xususan, 10-avgust kuni Rossiya Oliy sudi Ukrainadagi urushga qarshi turgan yagona rasmiy partiya - «Yabloko»ni saylovlardan chetlatdi. Partiya raisi oʻrinbosari Lev Shlosberg esa urushga qarshi bayonotlari uchun 11 yildan ortiq qamoq jazosiga hukm qilindi.

Shuningdek, «xorijiy agent» maqomidagi siyosatchilar nomzod boʻla olmaydi. YXHT va boshqa mustaqil kuzatuvchilar saylovga taklif etilmagan.

Rossiya rasmiylari esa tanqidlarni rad etib, jarayon milliy qonunchilikka toʻliq muvofiq kechayotganini taʼkidlamoqda. Saylovlarning dastlabki natijalari 20-sentabr kechasidan eʼlon qilina boshlaydi.