Gʻarbiy sohildagi zoʻravonliklar va Rossiyada qulagan strategik bombardimonchi – kun dayjesti
|13:571 4868 min
Oʻtgan kun davomida jahonda roʻy bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.
Gʻarbiy sohildagi zoʻravonliklar
Isroil bosib olgan Gʻarbiy sohilda yahudiy koʻchmanchilarning falastinliklarga hujumlari davom etyapti. Reuters’ning guvohlarga tayanib xabar berishicha, Ramallah shimolida qishloqda 100 dan ortiq koʻchmanchilar falastinlik oilaning oʻz uyiga qaytishiga toʻsqinlik qilgan va Isroil harbiylari bilan toʻqnashgan.
Tubasi oilasiga tegishli ikki uyni koʻchmanchilar bir necha hafta oldin egallab olgandi. Shundan beri oila qishloqning boshqa joyida yashab kelmoqda. Dushanba kuni kechqurun Isroil armiyasi oilani uyiga kuzatib borib, koʻchmanchilardan himoya qilishga rozi boʻlgan. Biroq guvohlarning aytishicha, oila uyga yetib borganidan taxminan 10 daqiqa oʻtib, koʻchmanchilar toʻdasi bostirib kelgan. Isroil armiyasi bayonotiga koʻra, ular uylarga oʻt qoʻygan, yoʻllarni toʻsib qoʻygan va harbiylarga tosh otgan. Natijada uch ofitser jarohatlangan.
«Zoʻravonlik sababli oilani uyiga qaytarish vazifasi bajarilmadi», deyiladi armiya bayonotida. Harbiylar ikki koʻchmanchi hibsga olingani va tergov boshlanganini maʼlum qildi.
Falastinlik uy egalaridan biri Reutersʼga uning uyi tanib boʻlmas darajada vayron qilinganini aytdi: eshik, deraza, pol va zinalar buzib tashlangan. Uyning devorlari koʻchmanchilar yoqqan shinalar qurumidan qorayib ketgan.
Seshanba kuni Gʻarbiy sohildagi Al-Mugʻayyir qishlogʻida ham koʻchmanchilar bir nechta mashinaga oʻt qoʻygan.
Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu zoʻravonlikni qoralab, aybdorlarni javobgarlikka tortishga chaqirdi. Ammo isroillik va falastinlik huquq himoyachilarining taʼkidlashicha, koʻchmanchilar zoʻravonlik uchun kamdan kam hollarda jazolanadi.
IT gigantlar yetakchilari Oq uyda
AQShda sunʼiy intellekt xavfsizligi borasidagi xavotirlar kuchayib boryapti. Shunday sharoitda AQSH prezidenti Donald Tramp seshanba kuni Oq uyda texnologiya kompaniyalari rahbarlari bilan uchrashdi. Uning aytishicha, kompaniyalar sunʼiy intellekt uchun ixtiyoriy standartlar joriy etishga kelishib olgan.
Tramp oʻz ijtimoiy tarmogʻida eʼlon qilgan kelishuv matniga koʻra, kompaniyalar sunʼiy intellekt tizimlari ishlab chiquvchilar koʻzlagandek ishlayotganini tekshirish uchun mustaqil auditorlar bilan hamkorlik qiladi. Shuningdek, ular oʻz vositalari texnik tizimlarga koʻzda tutilmagan tarzda buzib kirmasligini taʼminlashga harakat qiladi.
Mavzuga oid
«Bu qaysidir maʼnoda deyarli konstitutsiyaga oʻxshaydi», dedi Tramp kelishuv haqida. Tramp shuningdek, AQShdagi davlat idoralariga bu texnologiyani «sunʼiy intellekt» emas «super intellekt» deb atashni buyurdi.
Shuningdek, Tramp sunʼiy intellekt xavfsizligini nazorat qiluvchi 10 kishilik kengash tuzishini ham aytdi, biroq uning aʼzolari kim boʻlishini ochiqlamadi.
Prezident data markazlarni kengaytirishni qoʻllab-quvvatlashini yana bir bor taʼkidladi. Ammo bunday inshootlar – juda katta elektr energiyasi talab qilishi hamda kommunal toʻlovlar oshishi sababli Amerikada qarshilikka uchrayapti.
Maʼlumot uchun, 2025-yilda AI kompaniyalari - Trampni qoʻllovchi MAGA tashkilotining eng yirik xayriyachilari qatorida boʻlgandi.
Rossiyada strategik bombardimonchi halokati
29-sentabr kuni Rossiyaning Amur viloyatida oʻquv-mashgʻulot parvozini bajarayotgan Tu-95 strategik bombardimonchisi qulab tushdi. Mudofaa vazirligi xabariga koʻra, samolyotda oʻq-dori boʻlmagan, u aholi yashamaydigan hududga qulagan. Olti nafar ekipaj aʼzosi halok boʻlgan, yana biri jarohatlanib, tibbiyot muassasasiga olib ketilgan.
«Kommersant» manbalariga koʻra, halokat Krasnoyarovo qishlogʻi yaqinida, bombardimonchi havoga koʻtarilganidan 5 daqiqa oʻtib sodir boʻlgan.
Halokat boʻyicha Jinoyat kodeksining «parvoz qoidalarini buzish bilan bogʻliq» moddasi asosida ish qoʻzgʻatilgan. Hodisa sabablarini aniqlash uchun voqea joyiga Havo-kosmik kuchlari komissiyasi joʻnatildi.
Rasmiy sabab hali eʼlon qilinmagan. Xavfsizlik tuzilmalariga yaqin pabliklarga koʻra, halokatga – bortdagi yoqilgʻi portlashi sabab boʻlgan. Amur viloyati hukumati ekipaj samolyotni turar joylardan uzoqlashtirish uchun «qoʻlidan kelganini qilgani»ni maʼlum qildi.
OAVga koʻra, Ukraina chegaraga yaqin aviabazalarga zarbalar berilayotgani sababli Rossiya qimmat strategik bombardimonchilarining bir qismini Uzoq Sharqqa koʻchirmoqda.
Moscow Times hisob-kitobiga koʻra, Ukrainadagi urush davomida Rossiya 10 dan ortiq shu turdagi samolyotidan ayrilgan boʻlishi mumkin.
Tu-95 yadroviy qurol olib yura oladigan sovet davri bombardimonchisi hisoblanadi. Rossiya uni eksport qilmaydi va rasmiy narxini ham eʼlon qilmaydi. Uning narxi turli manbalarda taxminan 50 dan 100 million dollargacha baholanadi.
Fransiyada oʻquvchilar namoyishlari
Fransiyada butun mamlakat boʻylab litseylarda boʻlib oʻtgan oʻquvchilar namoyishlari vaqtida 400 dan ortiq odam, asosan voyaga yetmaganlar hibsga olindi.
Namoyishlar Parijda boshlangan va oʻsmirlarning bir necha kun davomida oʻz maktablarini toʻsib qoʻyishiga olib kelgan. Oʻsmirlar sinflardagi oʻquvchilar sonining koʻpligi va oʻqituvchilar yetishmovchiligi kabi muammolar sababli koʻchaga chiqqan.
Mahalliy OAVlarga koʻra, namoyishchilar politsiyaga turli jismlarni uloqtirgan, politsiya esa bunga javoban dubinka va koʻzdan yosh oqizuvchi gaz ishlatgan.
Rasmiylarning taʼkidlashicha, seshanba kungi namoyishlar vaqtida kamida 10 nafar oʻqituvchi va bir nechta oʻquvchi, shuningdek, huquq-tartibot idoralarining 48 nafar xodimi jarohatlangan. Taʼlim vazirligi maʼlumotlariga koʻra, kamida 400 ta maktab ushbu namoyishlar taʼsirida qolgan.
«Biz bu yerga sababsiz hamma narsani sindirib tashlash uchun kelganimiz yoʻq. Biz aynan taʼlim tizimi butunlay izdan chiqqanini aytish uchun keldik. Har bir sinfda 34 kishimiz va bunday oʻqishning iloji yoʻq. Oʻqituvchilar ham ortiqcha yuklama bilan ishlamoqda», deydi 16 yoshli namoyishchi qiz AFPʼga.
Fransiya taʼlim vaziri oʻquvchilar norozilik bildirish huquqiga ega ekanini aytdi, biroq zoʻravonliklarni «oqlab boʻlmaydigan» harakat sifatida qoraladi.
Oʻquvchilar manfaatlarini himoya qiluvchi kasaba uyushmasi Fransiya hukumatini «qatagʻon»da va politsiyani ortiqcha kuch ishlatishda aybladi.
KXDR va Janubiy Koreya mojarosi
Koreya yarimorolidagi demilitarizatsiyalangan zonada sodir boʻlgan mina portlashi ikki koreys davlati oʻrtasidagi keskinlikni yana kuchaytirdi. Shimoliy Koreya oʻzi ayblangan Janubiy Koreya tergovini «masxarabozlik» deb atadi. BMT qoʻmondonligi esa voqeani Koreya urushidagi sulh bitimining buzilishi deb baholadi.
21-sentabr kuni DMZ ichida razvedka topshirigʻini bajarayotgan uch nafar janubiy koreyalik harbiy portlash oqibatida jarohatlangandi. Ulardan ikkitasining ahvoli ogʻir.
Kecha Janubiy Koreya mudofaa vaziri portlashga Shimoliy Koreya minalari sabab boʻlganini aytib, «tegishli» choralar koʻrilishini maʼlum qildi.
Sulh bitimi ijrosini nazorat qiluvchi BMT qoʻmondonligi esa Janubiy Koreya harbiylari bilan voqea joyida tergov oʻtkazgan. Bayonotga koʻra, tergov davomida demarkatsiya chizigʻining janub tomonida Shimoliy Koreyaga tegishli yana bir faol mina aniqlangan.
KXDR rahbariyati esa Seulni ashyoviy dalillarni toʻqib chiqarishga urinishda aybladi. «Shimoliy koreyalik harbiylar chegara qurilishi paytida demarkatsiya chizigʻini kesib oʻtmagan. Bizning yerimizga bitta oʻq tegsa ham, ular koʻp narsaga tayyor turishi kerak», dedi Kimning singlisi Yo Chjon.
Janubiy Koreya harbiylari esa Pxenyandan kechirim soʻrashni va chegarani mustahkamlash ishlarini toʻxtatishni talab qilmoqda.
Tahlilchilarga koʻra, bu voqea Janubiy Koreya prezidentining Shimol bilan muloqotni tiklash va keskinlikni pasaytirish borasidagi harakatlarini qiyinlashtiradi.
