Xöjanddan Singapurgaça: UWCga qanday qilib töliq grant asosida öqişga kirdim?
|15:07 / 03.10.20263 99815 min
Zebo Furqatzoda Kun.uz’ga UWC saralaş jarayonidan qanday ötgani haqida sözlab berdi. Mening ismim Zebo Furqatzoda. Xöjanddanman va fizika-matematika litseyida öqiganman. 16 yoşimda Singapurdagi UWC South East Asia maktabiga 168 000 singapur dollari miqdoridagi töliq grant asosida öqişga qabul qilingan birinçi markaziy osiyolik öquvçi böldim.
UWC saralaş jarayoni töqqiz oy davom etdi. Men taxminan 15 ta esse va ikki tavsiyanoma bilan ariza topşirdim, mantiq, matematika va ingliz tili böyiça onlayn testlarni işladim. Şuningdek, Duşanbeda 12 kişidan iborat komissiya bilan 90 daqiqalik suhbatdan ötdim.
Baholar saralaşning faqat dastlabki mezoni edi. Keyingi bosqiçlarda komissiyani mening özim taşabbus körsatib nimalar qilganim köproq qiziqtirdi: yozgi maktabdagi iştirokim, Model UN’dagi faoliyatim, mentorlik tajribam va jamoam bilan yaratgan mobil ilovam.
UWC nima?
UWC (United World Colleges) - tört qit’adagi 18 ta maktab va kollejni birlaştiruvçi xalqaro ta’lim tarmoği. Turli mamlakatlardan kelgan ösmirlar bir kampusda yaşaydi, birga ta’lim oladi va jamoatçilik loyihalarida iştirok etadi.
Maktabning sönggi ikki yilida öquvçilar International Baccalaureate (IB) dasturida ta’lim oladi. Uşbu dastur darsliklarni yodlaşdan köra tadqiqot, tanqidiy fikrlaş va loyiha işlariga köproq e’tibor qaratadi.
Siz töğridan töğri ma’lum bir UWC maktabiga ariza topşirmaysiz. Ariza mamlakatingizning milliy qömitasi orqali topşiriladi. Özingiz xohlagan maktablarni körsatişingiz mumkin, biroq qaysi maktabga nomzod sifatida tavsiya etilişingizni qömita belgilaydi.
Grantlar mavjud. Moliyaviy yordam saralaşdan alohida baholanadi. Ya’ni UWCga qabul qiliniş va moliyaviy yordam oliş ikki xil qarordir.
Meni UWCga jalb qilgan asosiy jihat bitta ğoya edi: bu yerda faqat baholar muhim emasdi. Ular sizning kimligingiz, nimalarga qiziqişingiz, heç kim söramasdan nimalarni boşlaganingiz va atrofingizdagi odamlarga qanday munosabatda bölişingizni ham bilişni istaşardi.
Saralaş jarayoni qanday ötdi?
1-bosqiç. Ariza va esselar
Maktabdagi baholarim va boşqa hujjatlarim bilan birga taxminan 15 ta esse yozdim. Odatdagi savollar - nima uçun bu yerda öqişni xohlaysiz, kuçli tomonlaringiz nimalardan iborat - böladi, deb öylagandim. Ammo ayrim savollar men ilgari heç qaçon öylab körmagan vaziyat va dilemmalar haqida edi.
Ba’zi savollarga uzoq vaqt tikilib ötirdim. Keyinçalik ular nima uçun berilganini tuşundim. Komissiya oldindan tayyor javob bölmagan vaziyatda qanday yöl tutişimni körmoqçi edi.
2-bosqiç. Ikki tavsiyanoma
Meni yaxşi biladigan ikki kişining kontaktlarini berdim va şu bilan iş tugadi, deb öyladim. Keyinçalik saralaş jamoasi ularning ikkalasiga ham qönğiroq qilib, men haqimda savollar berganini bildim.
3-bosqiç. Onlayn testlar
“Start” tugmasini bosganimda kameram yoqildi. Har bir soniya yozib olindi.
Avval ingliz tili böyiça grammatika va luğat testlari böldi. Keyin matematika va mantiq testlari boşlandi. Litseyda olgan bilimlarim bu yerda qöl keldi. Noutbukni yopganimda test qanday ötganini umuman tuşunmagandim.
Ikki hafta ötib, meni suhbatga taklif qilişdi.
4-bosqiç. Duşanbedagi suhbat
Suhbat faqat yuzma-yuz, Duşanbeda ötkazilişi mumkin edi. Men maktabim ma’muriyatiga borib, dars vaqtida şahardan çiqişim kerakligini tuşuntirdim. Ular ruxsat berişdi.
Suhbatga taxminan 15 nafar finalçi taklif qilingan edi. Stol atrofida esa 12 kişi ötirardi: psixolog, biznes vakili, öqituvçilar, ingliz tili va matematika mutaxassislari.
Ular menga turli vaziyatlarni berib, nima qilişimni söraşdi. Ular töğri javob kutişmasdi. Qanday qilib javob topişga harakat qilayotganimni kuzatişardi.
17 yoşimda yolğiz, ilgari heç qaçon bormagan mamlakatda, masalan, Yaponiya yoki Singapurda qanday yaşaşimni uddalaşim haqida söraşdi. Öşa paytda bu savol kelajakdagi hayotimga qançalik yaqin ekanini bilmasdim.
Yetakçilik haqida ham söraşdi, lekin heç qaçon nazariy tarzda emas. “Lider sifatida nima qilardingiz?” emas, balki “Qaçon haqiqatan ham liderlik qilgansiz, nima qildingiz, nima böldi?” deb söraşardi. Katta-katta sözlar ortiga yaşirinişning iloji yöq edi.
Bir yarim soatdan söng ular şunçaki menga rahmat aytişdi. Keyin finalçilar yana ikki soat davomida mantiq va ingliz tili testlarini topşirdi. Men çarçagan va natijamdan bexabar holda çiqdim, ammo negadir umidim bor edi.
FLEX yoki UWC?
11-sinfda men FLEX va UWC dasturlarining ikkalasiga ham ariza topşirdim. FLEX dasturida finalçi böldim. Xöjandda FLEXni hamma bilardi va bu xavfsiz tanlovdek körinardi: AQŞda bir yil öqiş va odamlar yaxşi taniydigan dastur.
Ammo UWC uçun esse yoziş jarayonining örtalarida nimadir özgardi. FLEX bir yil xorijda yaşaş imkoniyatini taklif qilardi. UWC esa menga butun dunyodan kelgan öquvçilar bilan ikki yil yaşaş, IB dasturida öqiş va dunyoni boşqaça köradigan insonlar bilan loyihalar yaratiş imkonini berardi.
Men atrofimdagi deyarli heç kim eşitmagan dasturni tanladim.
Meni nima tayyorladi?
Odamlar köpinça UWCga aynan nima sababdan kirganimni söraşadi. Ular bitta javob - mukofot, sertifikat yoki qandaydir sir - kutişadi. Aslida esa bitta sabab yöq. Men yillar davomida özim qiziqqan narsalar bilan bosqiçma-bosqiç şuğullandim.
14 yoşdan ingliz tili va matematika
14 yoşimda fizika-matematika litseyiga ötdim. Taxminan şu paytda ingliz tili men uçun oddiy maktab fanidan köra kattaroq narsaga aylandi. Men gapirişni, bahslaşişni va öz fikrimni tuşuntirişni xohlardim. Şu sababli töliq maktab kunidan keyin yana tört-beş soat öqirdim.
Xalqaro ta’lim tajribasi
8-sinfda Markaziy Osiyo Universiteti tomonidan taşkil etiladigan yozgi dastur haqida eşitdim. U yerda mintaqadagi eng kuçli öquvçilardan taxminan 50 nafari tanlab olinardi. Dastur aslida 10-sinf öquvçilari uçun möljallangan edi.
Şunga qaramay, ariza topşirdim, test va suhbatlardan ötdim hamda birinçi marta yolğiz xorijga çiqdim. Oilam dastlab ikkilanib turdi. Dastur jadvalini körib, bu oddiy yozgi lager emasligini tuşunişgaçgina rozi bölişdi.
Birinçi marta özimni faqat şahrimdagi öquvçilar bilan soliştirmadim. Men Markaziy Osiyoning eng kuçli ösmirlari orasida edim va könikmalarim öylaganimçalik kuçli emasligini tuşundim. Uyga özim hali örganişim kerak bölgan narsalar röyxati bilan qaytdim.
Model BMTda birinçi örin
9-sinfda Model United Nations (Model MBT/MUN) konferensiyasida qatnaşiş uçun Qozoğistonga bordim. Ungaça MUNda atigi ikki marta qatnaşgan edim. Butun konferensiya ingliz tilida ötdi: har bir delegat bir mamlakat nomidan qatnaşib, muayyan masalani örgandi va öz pozitsiyasini himoya qildi.
Onam men yolğiz qolmasligim uçun öz işlarini çetga surib, men bilan birga bordi. Men 420 nafar delegat orasida birinçi örinni oldim.
Ammo men uçun mukofotning özi muhim emasdi. “Öşa kuni men öz hayotimni özim boşqara olişimni juda kuçli his qildim: fikrlarim va ulardan kelib çiqadigan harakatlarim orqali öz voqeligimni şakllantira olişimni angladim”.
Olis qişloqlardagi mentorlik
Onam ösmirlarga liderlik, tadbirkorlik va moliyaviy savodxonlikni örgatadigan notijorat taşkilotni boşqargan. Ba’zan ular internet deyarli işlamaydigan qişloqlarga borişardi. Onam meni ham köpinça özi bilan olib ketardi.
Avvaliga men şunçaki öqituvçining orqada ötiradigan qizi edim. Keyinçalik qizlar menga savollar bilan murojaat qila boşlaşdi va oxir-oqibat menga özim öqitadigan modul berildi. Bu safarlar menga odamlarni tinglaşni va ular ustidan emas, ular bilan birga işlaşni örgatdi.
Teçnovation: töqqiz oyda yaratilgan ilova
2019-yilda qizlar uçun möljallangan xalqaro texnologik tanlov - Teçnovation’ga qöşildim. Öşa yili tanlovda 57 mamlakatdan 7 200 dan ortiq qiz qatnaşdi.
Töqqiz oy davomida jamoa real muammoni topişi, mobil ilova yaratişi va video taqdimot tayyorlaşi kerak edi. Men TeçFem jamoamizga rahbarlik qildim. Biz MedAlert ilovasini yaratdik: bir tugma orqali insonning joylaşuvi va boşqa ma’lumotlari töğridan töğri şifoxonaga yuboriladi. Favqulodda vaziyatda inson qayerdaligini tuşuntirişga ketadigan soniyalarni ham yöqotmasligi kerak.
Biz Tojikistondan yarim finalga çiqqan ilk jamoa böldik.
Birinçi rad javobim
Eng katta orzularimdan biri AQŞ Davlat departamentining TeçGirls dasturida qatnaşiş edi. Birinçi marta ariza topşirganimda hatto suhbatga ham taklif qilinmadim.
Bir hafta xafa bölib yurdim. Keyin mentorlarimga yozib, nima sababdan rad etilganimni söradim. Ular oçiq javob berişdi: salohiyatim kuçli, ammo uni körsatiş uçun yetarli tajribam hali yöq edi.
Men buni bajarilişi kerak bölgan vazifalar röyxati sifatida qabul qildim. Teçnovation’dan söng yana ariza topşirdim, barça suhbatlardan ötdim va mamlakatimdan oltita finalçidan biriga aylandim. Keyin COVID-19 pandemiyasi boşlandi va Virjiniyadagi dastur bekor qilindi.
Men u yerga heç qaçon bora olmadim. Ammo eng muhim narsani oldim: “yöq” javobi hikoyaning oxiri emas.
Nega Singapur?
Suhbatdan ikki oy ötib, telefonim jiringladi. Qönğiroq bir daqiqadan ham kam davom etdi: “Siz qabul qilindingiz. Qömita sizni Singapurdagi UWCga tanladi.”
“Rahmat”, dedim, telefonni qöydim va qidiruv satriga: Singapur qayerda? deb yozdim. Men uni xaritadan ham topa olmasdim.
Keyinçalik qömitadan nega aynan Singapurga tanlaşganini söradim. Ular ikkita sababni aytişdi.
Akademik daraja. UWC South East Asia yuqori akademik standartlarga ega va ular murakkab fanlarni yaxşi köradigan öquvçi uçun bu maktab mos keladi, deb hisoblaşgan.
Moslaşiş. Bu katta va uzoq yillik tajribaga ega hamjamiyat. Ular uzoq mamlakatdan kelgan yangi öquvçining muhitga moslaşişiga bu yordam beradi, deb öylaşgan.
Grant nimalarni qoplaydi?
Töliq grantning qiymati 168 000 singapur dollarini taşkil qilgan. Xöjandlik oila uçun bu summa köplab imkoniyatlarni oçib berdi. Grant quyidagilarni qoplagan:
öqiş tölovi;
yotoqxona;
ovqatlaniş;
uyga boriş va qaytiş uçun aviaçiptalar;
Singapurdagi yaşaş xarajatlari.
Oilamni qanday köndirdim?
Xöjandda FLEXni hamma bilardi, UWC haqida esa deyarli heç kim eşitmagan edi. Singapur esa şunçaki bir nom edi. Şuning uçun men bilgan usulimdan foydalandim: oilam uçun taqdimot tayyorladim.
IB nima ekanini, qayerda yaşaşimni, nimalarni örganişimni va kelajakda kim bölişni xohlayotganimni tuşuntirdim.
Oxirgi slaydga ötdim va kutdim. Onam ikki söz aytdi: “Zör. Bor.”
Men hali ham bahslaşişga tayyorlanib turgandim va: “Ammo buni boşqalarga qanday tuşuntiramiz?” deb söradim.
“Bu haqda öylama. Men özim hal qilaman”, dedi u.
14 yoşimda onam bilan tuzgan kelişuvim
Öşa “Bor” degan javob aslida bundan bir neça yil oldin berilgan va’da edi.
14 yoşimda barça orzularim haqida onamga biroz uyalib gapirib berdim. U: “Men senga işonaman”, dedi.
Men: “Meni qöllab-quvvatlaysizmi?” deb söradim.
“Albatta”, dedi u va bitta şart qöydi. Maktabni tugatgunimça, menga kerak bölgan barça ta’lim imkoniyatlarini yaratib berişini aytdi. Maktabdan keyin esa qayerda öqişimni özim hal qilişim kerak edi - Xöjand, Duşanbe, Hindiston, Koreya yoki AQŞ böladimi, farqi yöq.
“Xöjandda maktabni tugatguningça seni moliyaviy qöllab-quvvatlayman. Şundan keyin esa mustaqil bölişing kerak.”
14 yoşimda menga aslida nima berilganini töliq tuşunmagandim. Bu şunçaki qöllab-quvvatlaş emas edi. Bu öz kelajagim uçun javobgarlik edi.
Şundan beri men har bir imkoniyatga bir xil qarayman: orzu qilaman, harakat qilaman, rad javobi kelsa, uni qabul qilaman, sababini tuşunaman va yana urinib köraman.
UWCga topşirmoqçi bölganlarga uçta maslahat
Faqat baholarga tayanmang. Yaxşi baholar birinçi eşikni oçadi. Ammo qolgan eşiklarni sizni çin dildan qiziqtirgan narsalar uçun qilgan işlaringiz oçadi. Men bularning heç birini komissiyani hayratda qoldiriş uçun qilmaganman.
Rad javobidan fikr-mulohaza sifatida foydalaning. TeçGirls menga “yöq” deganida, sababini söradim. Ularning javobi keyingi arizam uçun rejaga aylandi.
Ideal nomzod bölişga urinmang. Suhbatda özimni mukammal inson qilib körsatişga harakat qilmadim. Haqiqiy misollar bilan rostini aytdim. Komissiyaga mukammal odam emas, haqiqiy inson kerak edi.
Yana bir narsani aytmoqçiman. Men Markaziy Osiyoda xuddi şunday tanlovlarda, xuddi şunday orzular bilan qatnaşgan, ammo keyingi qadamni taşlamagan köplab iqtidorli ösmirlarni bilaman. Menimça, farq iqtidorning özida emas edi. Farq uyda kimdir “ha” deganida edi.
“Agar onam menga ‘Bu juda qiyin’ yoki ‘Bizning şahardan heç kim bunday qilmagan’ deganida, balki men heç qaçon urinib körmagan bölardim”.
Şuning uçun ota-onalarga aytmoqçiman: farzandingiz siz hali körmayotgan imkoniyatni körişi mumkin. Heç bölmaganda, unga urinib köriş imkonini bering.
Kun.uz ma’lumoti. 2026-yil 1-oktyabr holatiga köra.
Zebo Tojikistonning milliy qömitasi orqali ariza topşirgan. Özbekistonda esa saralaşni UWCning Özbekiston milliy qömitasi amalga oşiradi va bosqiçlar biroz farq qilişi mumkin.
Bosqiç
Nima böladi
1. Onlayn ariza
apply.uwc.org orqali anketa, esselar va tavsiyanomalar topşiriladi
2. Testlar
Mantiqiy fikrlaş va ingliz tili böyiça testlar
3. Suhbatlar
Bir neça bosqiçdan iborat suhbatlar
4. Nomzod sifatida tavsiya
Qömita nomzodni UWC maktablaridan biriga tavsiya qiladi
5. Moliyaviy baholaş
Moliyaviy yordamga ehtiyoji bölgan nomzodlar uçun
6. Orientatsiya
Tanlangan nomzodlar uçun
Kimlar topşira oladi? 10 yoki 11-sinf öquvçilari.
Muddat: joriy qabul sikli uçun arizalar 2026-yil 30-sentyabrda yopilgan. Keyingi sikl odatda yoz oylarida oçiladi. UWC Özbekiston milliy qömitasining e’lonlarini kuzatib boring.
Faqat Singapurni tanlaş mumkin emas. Qömita sizning xohişlaringizni hisobga oladi, biroq yakuniy tavsiya UWC tizimidagi mavjud örinlar va har bir nomzodning qaysi maktabga mos kelişiga qarab belgilanadi.
