Edinburg universitetidan Pari Mohan va Vashington universitetidan Aditya Kxuller Marsning shimoliy qutb hududiga oid kuzatuvlarni qayta tahlil qildi. Tadqiqot natijalari npj Space Exploration jurnalida eʼlon qilingan.
Olimlar Korolyov va Laut kraterlari, Xasma Boreale kanoni hamda Phoenix apparati qoʻngan hudud haqidagi maʼlumotlarni oʻrgangan. Bunda Mars Express apparatidagi OMEGA, MRO orbital apparatidagi CRISM asboblari va Phoenix oʻlchovlaridan foydalanilgan.
Tahlil uchun muzning qatlamli tuzilishini hisobga oladigan, yorugʻlikning tarqalishi va yutilishini modellashtiruvchi usul qoʻllangan.
Natijalarga koʻra, oʻrganilgan hududlardagi ochiq suv muzlarida changning massa boʻyicha ulushi, odatda, 3 foizdan kam. Yangi modeldagi maksimal baho esa taxminan 2,2 foiz boʻlgan.
Ayniqsa, Korolyov krateri boʻyicha natijalar keskin farq qilgan. Avvalgi hisob-kitoblarda u yerdagi uchastkalardan birida chang ulushi 22 foiz atrofida deb baholangan edi. Yangi model shu joyning ustki qatlami uchun taxminan 0,4 foiz, pastroqdagi yirik donali muz uchun esa 0,02 foizlik natijani bergan.
Bu tafovut yangi suratlar olingani bilan emas, mavjud kuzatuvlar boshqacha talqin qilingani bilan bogʻliq. Muzning yorugʻlikni qaytarishiga bir vaqtning oʻzida muz donalari va chang zarrachalarining oʻlchami, chang miqdori hamda qatlamlarning joylashuvi taʼsir qiladi.
Tadqiqotchilar hisob-kitoblarda chang zarrachalarining radiusini taxminan 1,6 mikrometr deb olgan. Bu Mars orbitasi va sirtidan oʻtkazilgan kuzatuvlarga mos keladi. Maydaroq chang zarrachalari koʻrinadigan yorugʻlikning qaytishiga kuchliroq taʼsir qilgani uchun kuzatilgan yorqinlikni tushuntirishga kamroq changning oʻzi yetarli boʻlgan.
Yangi natijalar shimoliy muz qatlamlariga oid radar maʼlumotlariga ham yaxshiroq mos kelgan. Olimlar chang ulushi 0,05–0,5 foiz boʻlgan nisbatan toza muz qatlamlari chang miqdori oʻnlab foizga yetadigan qatlamlar bilan navbatlashib joylashgan boʻlishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
Tadqiqot qutb muzlarining mavsumga qarab yorqinlashishi yoki xiralashishiga ham izoh beradi. Bahor va yoz boshida muz sirtini tarkibida taxminan 1–2 foiz chang boʻlgan mayda donali qirov qoplaydi. Harorat koʻtarilgach, qirov suyuq holatga oʻtmasdan bevosita bugʻlanadi - sublimatsiyalanadi. Natijada uning ostidagi yirik donali va tozaroq muz ochilib qoladi.
