Sanjarbek Rashidov: Rossiya TIV soʻzchisi Mariya Zaxarova Polshada Patriot raketalarini ishlab chiqarish va uni Ukrainaga yetkazib berish haqidagi savolga javoban: “Yana bir bor eslatib oʻtmoqchiman, Yevropa mamlakatlaridagi Ukraina uchun qurol ishlab chiqarish zavodlari Rossiya uchun potensial harbiy nishonlar sanaladi”, deya taʼkidladi.
Davlatlar bir-biriga bemalol qurol-yarogʻ sotsa boʻladi, bu har bir davlatning oʻzining ishi. Lekin Rossiyaning pozitsiyasiga koʻra, bevosita Ukraina fronti uchun maxsus qurollar ishlab chiqarish, buning uchun mutaxassislar tayyorlash, logistik zanjirni yaratish va shu kabi chuqur taʼminot uzviyligi bilan bogʻlanish – oʻsha davlatni mojaroning bevosita ishtirokchisiga aylantiradi.
Nima uchun Rossiya bunga ogʻriqli reaksiya bildiryapti? Chunki Ukrainaning yevropalik hamkorlar bilan chuqur harbiy-sanoat kooperatsiyasiga kirishishi – urushning choʻzilishiga olib keladi. Ukrainani holsizlantirib, taslim qilishga umid qilayotgan Rossiya esa Ukrainaga yangi qon kirishiga toqat qilolmaydi.
Shuhrat Rasul: Ukraina – jahon qurol-yarogʻ bozorida oʻz oʻrniga ega davlat. Uzoq yillardan beri dunyodagi yetakchi qurol eksportchilari oʻntaligiga yaqinlashib keladi. Sovet Ittifoqidan qolgan harbiy-sanoat bazasi mavjud va urush davrida bu salohiyat yanada kuchaydi. Bugun esa Ukraina harbiy sanoatiga, xususan, Yaqin Sharq davlatlarining qiziqishi ortmoqda. Zelenskiyning oʻzi ham bu yoʻnalishda qator tashriflarni amalga oshirdi.
Agar Ukraina hududiga xorijiy harbiy zavodlar koʻchirilsa yoki qoʻshma ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilsa, masala faqat qurol-yarogʻ xavfsizligi yoki ishlab chiqarish standartlarida emas. Asosiy masala shundaki, vaqt oʻtishi bilan Ukraina bu texnologiyalarni oʻzlashtirib, qurollarni mustaqil ravishda ishlab chiqarishi va ularni xalqaro bozorda sotishi mumkin.
Dunyodagi yirik harbiy-sanoat kompaniyalarining aksariyati, xususan, Yevropa va AQShdagi koʻplab ishlab chiqaruvchilar xususiy biznes asosida faoliyat yuritadi. Masalan, Lockheed Martin yoki Boeing kompaniyasining mudofaa yoʻnalishi davlat korxonalari emas, balki xususiy kompaniyalardir. Shu sababli qurol-yarogʻ ishlab chiqarish va eksporti masalasida hukumatlarning siyosiy qarorlari bilan kompaniyalarning tijoriy manfaatlari har doim ham toʻliq bir-biriga mos kelavermaydi.
Suhbatni YouTube’dagi “Geosiyosatkunuz” kanalida toʻliq tomosha qilishingiz mumkin.
