100 ming dollarlik iltimos. Tramp Gretsiyadagi elchisidan nega voz kechdi?
|19:451 3939 min
AQShning Afinadagi elchisi Kimberli Gilfoyl Oq uy talabi bilan isteʼfoga chiqdi. Bunga sabab boʻlgan Wall Street Journal'ning surishtiruvlarida elchi xonim pul, sovgʻa va xizmatlar evaziga Tramp maʼmuriyati rasmiylariga yoʻl ochib berishni taklif qilgani aytiladi. Bir paytlar Trampning oʻgʻliga unashtirilgan Gilfoyl esa ayblovlarni rad etmoqda.
Kimberli Gilfoyl va Donald Tramp - 2025-yil, mart / Foto: APKimberli Gilfoyl va Donald Tramp - 2025-yil, mart / Foto: AP
Kimberli Gilfoyl uzoq yillar AQSH prezidenti Donald Tramp atrofidagi eng taniqli shaxslardan biri boʻlib kelgan. U San-Fransisko va Los-Anjelesda prokuror boʻlib ishlagan, keyin Fox News telekanali boshlovchisi sifatida tanilgan. U bir paytlar hozirgi Kaliforniya gubernatori Gevin Nyusomga turmushga chiqqan, keyinroq esa prezidentning toʻngʻich oʻgʻli kichik Donald Trampga unashtirilgan.
57 yoshli Gilfoyl Trampning ikkinchi muddatida nomzodi koʻrsatilgan ilk elchilardan biri edi. AQSH Senati uni 2025-yil sentabrda tasdiqlagandi, u 1-noyabrda Afinaga kelgan. Yaʼni elchi lavozimda bir yil ham ishlamadi. Endi esa u katta mojaro ortidan ketmoqda.
Hal qiluvchi lahza 13-oktabr kuni Oq uydagi brifingda yuz berdi.
Oq uyning yangi matbuot kotibi Keti Zakariya oʻzining ilk brifingida bu mavzudagi savolga javoban shunday dedi: «Biz elchi Gilfoyldan isteʼfoga chiqishni soʻradik. U jamoa uchun juda qadrli xodim boʻldi, unga omad tilaymiz». New York Times’ning taʼkidlashicha, Gilfoyl shu tariqa jonli efirda amalda ishdan boʻshatildi.
Korrupsion mojarolar: Elchi nega boʻshatildi?
Gilfoylning qulashi bir necha hafta avval boshlangan. Sentabr oyida Wall Street Journal elchining Bolqondagi energetika bitimlari bilan bogʻliq ehtimoliy manfaatlar toʻqnashuvi haqida yozgandi. Oktabr boshida esa jarayon tezlashdi va gazeta yangi materiallar chop etdi. Ulardagi asosiy daʼvolarni uch guruhga boʻlish mumkin, biroq hech biri hozircha rasman isbotlanmagan.
Birinchisi – yunon biznesi bilan yaqinlik. WSJ maʼlumotiga koʻra, elchi Aktor nomli qurilish va energetika kompaniyasining lobbisti Xristos Marafatsosni xorijiy rasmiylar bilan uchrashuvlarga olib kirgan. U Aktor ishtirokidagi qoʻshma korxonaning Amerika suyultirilgan gazini sotib olish boʻyicha 20 yillik bitimini Janubi-Sharqiy Yevropa davlatlarida faol targʻib qilgan.
Elchi yunon tadbirkorlarining xususiy samolyotlarida ham uchgan. Aktor advokati esa «elchi doimo AQSH manfaatlarini ilgari surib kelgan», degan.
Mavzuga oid
Ikkinchisi – 100 ming dollar talabi. Respublikachi homiy Erik Detersning WSJ gazetasiga aytishicha, Gilfoyl 2025-yil iyulida, Senatdagi tasdiqlash tinglovi arafasida, undan American Express kartasidagi 100 ming dollarlik qarzni toʻlashni soʻragan.
Foto: WSJ materialidagi elchining yozishmasi
Buning evaziga u Detersga «Tramp dunyosida yo birga yuradigan, yo birga oʻladigan» hamroh boʻlishni vaʼda qilgan. «Asalim, iltimos, bugun buni men uchun hal qilib berishing kerak»,deya yozishmalardan birini keltirmoqda NYT. Deters esa soʻralgan pulni toʻlamagan, Gilfoyl advokati bu yozishmalar haqiqiyligiga shubha bildirmoqda.
Uchinchisi – Davosdagi janjal. WSJ maʼlumotiga koʻra, Gilfoyl 2026-yil yanvarida Davosda prezidentning yana bir oʻgʻli Erik Tramp sharafiga berilgan ziyofatga kirishga uringan. Audioyozuvda u bir amerikalik tadbirkorga «Senga butun dunyoni yetkazib bera olaman», deydi.
Gilfoyl va Rubio / Foto: AP
Ayblovlar Vashingtonda ham jiddiy qabul qilindi. Associated Press agentligi avvalroq yuqori martabali amaldorga tayanib, prezident Tramp va Davlat kotibi Marko Rubio elchi haqidagi xabarlardan gʻazablanganini yozdi. 12-oktabrda Trampning oʻzi «Koʻrib chiqyapmiz, mamnun emasmiz», dedi. 13-oktabrda esa Oq uy isteʼfoni rasman soʻradi.
Shuningdek, agentlik Davlat departamenti bosh inspektori ayblovlarni oʻrganayotganini yozdi. Biroq rasmiy tergov boshlangani hali nomaʼlum.
Tramp va Gilfoylning oʻzi nima deydi?
Trampning ohangi bir necha kun ichida keskin oʻzgardi: 9-oktabrda u ayblovlar haqida endigina eshitganini aytib, «Afsus», degandi. Reuters xabariga koʻra, 13-oktabrda esa jurnalistlarga «U yaxshi ishlayotgandi, lekin oʻqiganlarimiz bizga yoqmadi», dedi.
NYT yozishicha, prezident Gilfoyl bilan yaqinligini ham ahamiyatsiz qilib koʻrsatdi. «U mening oilam aʼzosi emasdi. Menimcha, u ancha oldin oʻgʻlim bilan uchrashib yurgan», dedi Tramp.
Gilfoyl esa ayblovlarni keskin rad etmoqda. U ijtimoiy tarmoqdagi postida «Bu ayblovlar yolgʻon. Men nomim, obroʻyim va halolligimni qatʼiyat bilan himoya qilaman», deb yozdi. U Tramp va Rubioga minnatdorligi va hurmati «oʻzgarmas» ekanini ham taʼkidladi.
Uning advokatlari esa homiydan soʻralgan pul nomzodligidan oldingi chiqishlari uchun haq boʻlganini va u toʻlanmaganini aytgan.
Gretsiya hukumatining sukunati
Afina rasmiylari elchi atrofidagi muhokamani cheklashga urinayotgandek koʻrinadi. Xususan, Gretsiya tashqi ishlar vazirligi NYT'ga isteʼfo haqida izoh berishdan bosh tortgan. Isteʼfodan keyin esa Bosh vazir oʻrinbosari Kostis Xadzidakis buni AQShga tegishli masala deb atadi va ikki davlat munosabatlariga taʼsir qilmasligini aytdi.
Afina hukumati asosan elchi bilan boʻlgani aytilgan bir suhbat yuzasidan munosabat bildirgandi. WSJ maʼlumotiga koʻra, 2026-yil mart oyida Afinadagi ziyofatda Gilfoyl Gretsiya energetika vaziri Stavros Papastavru bilan Ruminiya hukumatining qulashi haqida bahslashgan. Shunda u AQShni nazarda tutib, «Buni bu yerda ham qila olamiz», degan.
AQShning Afinadagi elchixonasi / Reuters
Elchining advokati ham, vazir ham bu talqinni rad etgan. Hukumat matbuot kotibi Pavlos Marinakis «Gretsiya hukumatiga tahdid qilinishi haqida hech qachon gap boʻlmagani»ni aytgandi.
Gretsiya muxolifati ancha keskin gapirmoqda. Markaz-chap PASOK partiyasi vakili Dimitris Mansos elchini lavozimdan olish qarori xabarlarga «bilvosita ishonch bagʻishlashi»ni bildirdi. Boshqalar rasmiy Afinani ayblovlarga javob bermaganlikda aybladi.
Elchining Tramp oilasi bilan aloqalari
Gilfoyl uzoq yillar Tramp oilasining eng yaqin doirasida boʻlgan. U 2018-yilda kichik Donald Tramp bilan uchrasha boshlagan, juftlik 2020-yilda unashtirilgan. CNN maʼlumotiga koʻra, 2020-yilgi saylovda Gilfoyl Tramp kampaniyasining moliya boʻyicha raisi boʻlgan.
Kichik Tramp va Gilfoyl / Foto: AFP
Elchilikka tayinlanish ham shu munosabatlar bilan bogʻliq koʻrinadi. 2024-yil dekabrida saylangan prezident Gilfoylni Gretsiyadagi elchilikka nomzod qilib tanlaganini eʼlon qilgan. Tramp oʻshanda «Koʻp yillar davomida Kimberli yaqin doʻst va ittifoqchi boʻlib kelgan», deb yozgandi.
NYT yozishicha, nomzodlik eʼlon qilingan vaqt Tramp uni oʻgʻli uchun noqulay paytda mamlakatdan uzoqlashtirmoqchi boʻlganiga ishora qilardi: bundan bir kun oldin kichik Tramp boshqa ayol restorandan chiqayotgani rasmlari tarqaladi. Gilfoyl tarafdorlari esa buni rad etgan.
Elchi pul soʻragan tadbirkor - Erik Deters
Elchi 100 ming dollar soʻragan respublikachilar homiysi Deters ham Tramp oilasi bilan bogʻliq. The Hill'ning yozishicha, u oʻz festivalida chiqish uchun bir necha yil davomida Gilfoylga 300 ming, kichik Trampga 200 ming, Erik Trampga 100 ming dollar toʻlaganini aytgan.
Afinadagi shov-shuvli elchilik
Gilfoyl Afinada birinchi kundanoq diqqat markaziga aylandi. Reuters'ning yozishicha, u Vogue jurnalining Gretsiya nashri muqovasiga chiqqan va yunon mashhurlari bilan tungi ziyofatlarda qatnashgan.
Shu bilan birga, elchi AQSH manfaatlarini faol ilgari surgani aytiladi: u Amerika suyultirilgan gazini import qilish va ExxonMobil ishtirokidagi burgʻilash bitimlarini imzolashda ishtirok etgan.
Uning Afinadagi bayonotlari diplomatik toʻlqinlarni ham keltirib chiqargan. Masalan, u mahalliy OAVga bergan ilk intervyusida Xitoyni Pirey portidagi 67 foizlik ulushini sotishga chaqirgan. Bu port Pekinning «Bir makon, bir yoʻl» tashabbusidagi muhim boʻgʻinlardan biri hisoblanadi. Xitoyning Gretsiyadagi elchisi esa bunga javoban AQShni «gegemonlik tafakkuri»da ayblagan.
Mojaro Gretsiyaning AQSH uchun ahamiyati fonida yanada sezilarli. Reuters taʼkidlashicha, Gretsiya NATOdagi muhim ittifoqchi sifatida AQShga Sharqiy Oʻrta yer dengizida asosiy harbiy obyektlarni taqdim etadi. U Qizil dengizda tijorat kemalarini qoʻriqlovchi Yevropa Ittifoqi missiyasiga ham rahbarlik qiladi.