Jamiyatdagi faol ayollarni tanitib boruvchi «O‘zbekoyim»ning navbatdagi sonida Shahnoza Soatova bilan suhbatlashdik.
U qonunlarning ishlashidagi to‘siqlar, kitobxonlik madaniyati muammolari, jamiyatning ayollarga munosabati va boshqa mavzulardagi qarashlari bilan bo‘lishdi.
«Huquqiy savodxonlikning o‘zi yetarli emas – huquqqa rioya qilish ko‘nikmasi va xohish ham kerak»
– Inson huquqni bilishi mumkin, lekin unga amal qilishi, amal qilishni istashi boshqa masala. Gap faqat huquqiy savodxonlikning o‘zida emas.
Oddiy misol: haydovchi yo‘lda piyodani o‘tkazib yuborish kerakligini biladi, lekin o‘tkazib yubormaydi. Bu huquqni qo‘llashni istashi yoki boshqalarning huquqini hurmat qilish ma'nosida haydovchining ichki madaniyatiga bog‘liq.
Har bir bo‘g‘inda huquqiy madaniyat bilan muammo bor. Mansabdorlar, davlat xizmatchilari, oddiy fuqarolarda ham huquqiy madaniyat bilan muammolar bor va buning ustida yillar davomida ishlashimiz kerak.
Ma'lumotni yetkazib qo‘ygan bilan ish bitmaydi. Bir marta odamga ma'lumotni yetkazsangiz, bu – axborot. Uni bilimga aylantirish kerak. Keyin ko‘nikmaga aylantirish, shu ko‘nikmaga rioya qilishga istak uyg‘otish kerak.
Umuman olganda, insonlarda qonunlar asosida yashash qonunsiz yashashdan ko‘ra o‘zlari uchun foydali va qulay ekanligini tushunishlari kerak.
Bizda qonunga nisbatan mensimaslik bor, ta'sirchanlik yo‘q. Yillar davomida yig‘ilib kelgan muammolarimiz bor. Ulardan eng kattasi – korrupsiya, uni jilovlash qiyin bo‘lyapti.
Odamlar hamma qonunlarni bilishi imkonsiz. Lekin ishi tushib borganda uning o‘z huquqini bilmasligidan u yerdagi xizmatchi foydalanib qolishi mumkin. Huquqini biladigan odamni aldash qiyinroq. Shuning uchun odamlar hech bo‘lmasa o‘z elementar huquqlarini bilishi va tepadagilarni pastdan turtib turishi kerak.
«O‘zbek tilini o‘rganishdan manfaat bo‘lishi kerak»
– O‘zbek tilining targ‘iboti sust darajada. Boshqa til egalari o‘zbek tilini o‘rganaman deganda ularga shuni sifatli taqdim etadigan na uslubiy qo‘llanmalar, na o‘quv markazlari, na internetda yetarli kontent mavjud emas. Bu narsa bilan hech kim hozirgacha tizimli ravishda shug‘ullanmagan. Hamma joyda o‘zbek tilini o‘rgatuvchi axborotlar yog‘ilib ketishi kerak.
