Samarqanddagi qöziqorinsimon bino buzilişi kerakmi: olimlar va mutaxassislar fikri
|23:12 / 23.07.202240 55810 min
Samarqand tumani Jöysoy mahallasida heç qanday hujjatlarsiz barpo etilgan va mustahkamligi şubha ostiga olinayotgan 12 qavatli mehmonxona masalasi hamon kun tartibida turibdi.
Bu binoning zarur xavfsizlik talablari va şaharsozlik me’yorlariga javob bermasligi haqida dastlab quriliş vazirligi öz munosabatini e’lon qildi. Çunonçi, vazirlik «Özoğirsanoatloyiha» AJ va Samarqand viloyat quriliş nazorati inspeksiyasi xodimlari tomonidan 2022 yil 6 may kuni binoning seysmik holati örganib çiqilib, binoning QMQ, ŞNQ talablariga javob bermasligi va kolonnalarning ayrim joylari darz ketganligini körsatib, binoni buziş böyiça xulosa berilganini qayd etgan.
Samarqand viloyat quriliş nazorati inspeksiyasi ham bu binoning texnik holati haqida matbuot anjumani ötkazgan edi.
Şundan söng Kun.uz saytida uşbu binoni qurgan tadbirkor Furqat Xalilov bilan katta intervyu e’lon qilindi. Tadbirkor binoni qanday barpo etganini hikoya qilib, sönggi yillarda uni hujjatlaştiriş bilan boğliq tösqinliklarga duç kelayotganini aytib bergan edi.
Nihoyat, Quriliş vazirligi quriliş sohasi soha mutaxassislari, olimlar iştirokida Samarqand viloyat quriliş boş boşqarmasida uşbu binoning mustahkamligi va qonuniyligi bilan boğliq masalalarga oydinlik kiritiş uçun katta matbuot anjumani taşkillaştirdi.
12 qavatli mehmonxona binosining texnik holati haqida dastlab Samarqand viloyat quriliş boş boşqarmasi boşliği Laziz Hamidov öz fikrlarini bildirdi. Boşqarma boşliği bino şaharsozlik normalariga mutlaqo javob bermasligini ta’kidlab ötib, uning mustahkamligi ham savol ostida ekaniga urğu berdi. Çunonçi, binodan foydalanişga ruxsat berilsa, unda qöşimça yuklar paydo bölişi, qurilganiga 6 yil bölib hali böy körsatmagan nuqsonlar tezda paydo bölib, binoda işlayotgan, yaşayotgan insonlar, şuningdek qöni-qöşnilar hayotiga xavf solişi mumkinligini aytib ötdi.
Şu sababli, dastlab binoning mustahkamligi borasida soha mutaxassislari va olimlar, xulosa bergan taşkilot xodimlariga söz berdi.
Mavzuga oid
Laziz Hamidov, Samarqand viloyat quriliş boş boşqarmasi boşliği
Binoning mustahkamligini şaxsan özi vizual va instrumental tekşirib körgan va xulosa bergan «Oğirsanoatloyiha» aksiyadorlik jamiyati yetakçi mutaxassisi Aburayhon Safayev binoda juz’iy kamçiliklar borligi, uning mustahkamligini kompyuterda modellaştirib hisoblanganda xatolarga yöl qöyganini ta’kidladi. Binoning seysmik mustahkamligini hisoblaşda 7 ballik zilzilaga hisoblangani, hudud 8 ballik zilzila zonasi ekani, qolaversa, amalda binoning muayyan konstruksiyasi yöqligi, hisoblaşda esa rigelli tizim deb olingani, binoning 7-qavatigaça rigel yöqligini bayon qildi.
Aburayhon Safayev, «Oğirsanoatloyiha» aksiyadorlik jamiyati yetakçi mutaxassisi
ÖZGAŞKLITI Toşkent filiali bino va inşootlarni texnik tadqiq etiş bölimi mutaxassisi Sarvar Abdujabborov «SVP MASKAN» MÇJ tomonidan binoning mustahkamligi hisoblangan «Lira» dasturiga ma’lumotlar töğri kiritilganini şubha ostiga oldi. Dastur lisenzionligi yoki yöqligiga urğu qaratdi.
Sarvar Abdujabborov, ÖZGAŞKLITI Toşkent filiali bino va inşootlarni texnik tadqiq etiş bölimi mutaxassisi
Samarqand davlat arxitektura va quriliş instituti professor-öqituvçilari ham sözga çiqib, binoning mustahkamligi borasida öz fikrlarini bildirişdi. Jumladan, öqituvçi Vladimir Kondratev bunday binoni ataydan öylab topiş mumkinmas, deb baholadi va «Özoğirsanoatloyiha» AJning xulosasini töliq qöllab-quvvatlaşi va bino buzib taşlanişi kerakligini ta’kidlab ötdi.
Vladimir Kondratev, Samarqand davlat arxitektura-quriliş instituti öqituvçisi
Şundan söng binoning işçi loyihasini tuzgan «KONSTANT-PROYEKT» MÇJ taşkilot rahbariga söz berildi. Rahbar Odil Ziyadullayev kutilmaganda loyihani unga qaraşli firma işlab çiqmagani, ustidagi muhr uning korxonasiniki bölsa ham, imzo uniki emasligini aytdi.
Odil Ziyadullayev, «KONSTANT-PROYEKT» MÇJ rahbari
Furqat Xalilov bino qurilişi 2012 yilda boşlanib, 2016 yilda yakunlangani, yaponlar bilan qilingan dastlabki loyiha yonib ketgani, şundan söng 2017 yilda «KONSTANT-PROYEKT» MÇJning filiallaridan birida loyiha qayta tiklaganini aytib ötdi.
Şunga qaramasdan, yuqori qavatdagi rigellarda sönggi tekşiruvlar çoğida ostki armaturalar soni loyihadagidek 4 dona emas, 2 dona qöyilgani, rigellar balandligi loyihadagidek 400 mm emas, 200 mm ekani aniqlangan. Biroq şu loyiha asosida binoning mustahkamligini hisoblagan «SVP MASKAN» MÇJ ham hisob-kitoblarda armaturalar sonini 4 dona, balandligini 400 mm deb olgani qayd etildi.
Bino rigellarida ostki armaturalar soni 2 dona
Quriliş boşqarmasi boşliği Laziz Hamidov noqonuniy qurilayotgan bino nega öz vaqtida aniqlanib, uning qurilişini töxtatiş böyiça zarur çoralar körilmagani haqidagi savolga ham javob berdi.
Uning aytişiça, noqonuniy qurilayotgan binoni töxtatiş va buziş borasida xatti-harakatlar 2016 yildan buyon olib borilmoqda. Tadbirkorga ogohlantiriş xati berilgan, iş sudga oşirilgan. Sud jarayoni hamon davom etib kelmoqda ekan.
Samarqand viloyat quriliş nazorati inspeksiyasi boşliği Sa’dulla Ziyodullayev bino heç qanday xavfsizlik me’yorlariga töğri kelmasligi, uni buziş lozimligini yana bir bor ta’kidlab ötdi.
Sa’dulla Ziyodullayev, Samarqand viloyat quriliş nazorati inspeksiyasi boşliği
Binoni instrumental tekşiruvdan ötkazib, uning mustahkamligi borasida tört marta ijobiy xulosa bergan SamDAQI temir-beton konstruksiyalar kafedrasi mudiri, dotsent Valiahmad Usmonovga köra, binoning umumiy mustahkamligi joyida. Bu hisob-kitoblar vositasida aniqlagan. Binoning kuçaytirilişi zarur bölgan konstruksiyalari borasida tavsiyalar berilgan. Tavsiyalarga köra, binoda kuçaytiriş işlari olib borilgan, çunonçi 5-qavatdagi konsollar ostiga kuçaytiruvçi va uşlab turuvçi tirgak ustunlar örnatilgan.
Valiahmad Usmonov, SamDAQI temir-beton konstruksiyalar kafedrasi mudiri, «SVP MASKAN» MÇJ rahbari
V.Usmonov taşqi tomondagi tirgak ustunlardagi yoriqlar binoning oğirligidan emas, keyinçalik çökişi natijasida hosil bölganini urğuladi.
Bino ustunlari ostidagi tumbalardagi yoriqlar
Samarqand davlat arxitektura va quriliş instituti Quriliş mexanikasi kafedrasi dotsenti Sobir Toşev har ikkala xulosaga qisman qöşilişi, binoning mustahkamligini saqlab qoliş mumkin bölgani, biroq maslahatlar quruvçi tomonidan inobatga olinmagani töğrisida gapirdi.
Çunonçi u, binoda yonğin xavfsizligi qoidalariga mutlaqo rioya qilinmaganini ta’kidlab, uşbu binoni buziş tarafdori ekanini, biroq «Özoğirsanoatloyiha» AJ tomonidan berilgan xulosalar yetarli emasligini aytib ötdi.
Sobir Toşev binoni taşqi tomondan yadro qöyib, yoki qöşimça binolar bilan qisib mustahkamligini oşiriş, qulaşdan saqlab qolişning amalda imkoni borligi, biroq bunda tadbirkorning köproq puli ketişi, şu sababli eng yaxşi holatda uning qavatlari soni kamaytirilişi kerakligini ta’kidlab ötdi.
Sobir Toşev, Samarqand davlat arxitektura-quriliş instituti quriliş mexanikasi kafedrasi dotsenti
«Qişloqqurilişloyiha» MÇJ boş konstruktori Şerzod Odilov binoning mustahkamligi borasida uzil-kesil xulosaga keliş uçun Turin politexnika instituti filialida mavjud zilzila laboratoriyasidan foydalaniş lozimligini ta’kidlab ötdi. Ya’ni binoning mustahkamligini aniqlaş uçun ma’lum bir ballgaça tebratib körişni taklif qildi.
Şerzod Odilov, «Qişloqqurilişloyiha» MÇJ boş konstruktori
Jöysoy mahallasida uzoq yillardan buyon istiqomat qilib kelayotgan faxriylardan Furqat Xalilovning amakisi va qöşnisi Olim Xalilov agar bino mustahkamlik talabiga javob bermaydigan bölsa, u buzib taşlanişi kerakligi, mutaxassislar bino mustahkam degan yakdil fikrga kelişsa, uning qolişiga qarşi emasligini ta’kidlab ötdi. Agar, bino qolişi uçun yon-atrofdagi uylar buzilişi kerak, degan xulosaga kelinsa, u öz uyini heç qaçon böşatib bermasligini ham ta’kidlab ötdi.
Olim Xalilov, Furqat Xalilovning qöşnilaridan biri
Bir neça yil Rossiyadagi loyihalaş firmalarida işlab kelgan Samarqand davlat arxitektura va quriliş instituti katta öqituvçisi Alişer Badalov özining otaşin çiqişida şaharsozlik normalari va talablarini buzganlik uçun javobgarlik borligini eslatib ötdi. U öz nutqida binoning mustahkamligi ikkinçi masala ekanligi, eng avvalo u şaharsozlik normalariga töğri kelmasligi uçun ham buzilişi lozimligini ta’kidlab ötdi.
Alişer Badalov, SamDAQI katta öqituvçisi
Şundan söng yiğilişda iştirok etgan barça bino qurilgan mahallaga borib, joyida masalani örganişdi. Binoga xulosa bergan mutaxassislar yöl qöyilgan xato va kamçiliklarni joyida körsatib berişdi.
Binoga qöşni turuvçi mahalla ahliga ham mikrofon tutdik. Ular faqat 4 qavat qurilganda kadastr hujjatlari qilinişi uçun rozilik xati berişganini aytib, şundan söng yana 8 qavat kötarilganini bayon qilişdi. Agar bino mustahkamligiga mutaxassislar kafolat bersagina uning qoldirilişiga qarşi emasligini aytişdi. Aks holda, ularga xavf tuğdiradigan bölsa buzib taşlanişi lozimligini ta’kidlaşdi.
Furqat Xalilov binoni loyiha hujjatlarisiz va özboşimçalik bilan qurgani uçun barçadan uzr sörab, rahbarlardan uyi yonidagi 2 gektarga yaqin uzumzorni auksionga çiqarib berişni, u yerdan yer uçastkalari sotib olib, yon-atrofidagi qöşnilarni u yerga öz hisobidan mustahkam uy qurib berib köçirişda amaliy yordam söradi.
Furqat Xalilov
Ya’ni Furqat Xalilov şunça vaqt, mablağ va mehnat sarflab qurgan binosini buzib taşlamoqçi emas. U şaharsozlik normalariga köra, özi qurgan bino atrofidagi 45 metr radiusdagi qöşnilarini şu yaqinga köçirib, binoni taşqi tomondan mustahkamlab, saqlab qolmoqçi.
Ayni paytda uşbu binoning talablarga zid ravişda qurilgani yuzasidan sud majlisi davom etmoqda. Da’vogar — Samarqand tuman hokimligi bino belgilangan qonunçilik va xavfsizlik talablarga mutlaqo töğri kelmasligini vaj qilib, uni buziş uçun da’vo arizasi kiritgan.
Kun.uz uşbu bino borasidagi voqea va yangiliklarni kuzatişda davom etadi.
Şuhrat Şokirjonov, Kun.uz jurnalisti
Tasvirçi va montaj ustasi: Jahongir Aliboyev
