18:11 / 29.08.2019
2
20343
«Биз мансабдор шахсга ишонган эдик» - урганчлик тадбиркорлар катта миқдордаги маблағга чув тушди

Ўзбекистон иқтисодиётини юксалтиришнинг муҳим омилларидан бири – тадбиркорликни ривожлантириш, унинг давлат томонидан қўллаб-қувватланиши экани кўп айтилган. Ишбилармонларга қулай шароит ва муҳит яратилса, бюрократик тўсиқлар олиб ташланса, мулкий ҳуқуқлари қаттиқ ҳимоя қилинса, уларнинг даромади ошади, натижада одамларнинг фаровонлиги яхшиланади, давлатимиз ҳам бой бўлади. Халқимиз азалдан меҳнатсевар ва тадбиркордир. Биз тоғни талқон қилишга, саҳрода боғ қилишга қодирмиз, фақат имконият берилса бас.

Сўнгги йилларда бу борада қилинаётган ишлар жуда катта салмоққа эга бўлди. Бироқ, тадбиркорларни қийнаб келаётган муаммолар тўлиқ бартараф қилинди, барчаси ўз ечимини топди деб дадил айта оламизми? Афсуски йўқ. Бу мақоламизда ҳар бир тадбиркор, ишбилармон ёки фуқаро йўлиқиши мумкин бўлган масалани ёритишга ҳаракат қиламиз.

Хоразм вилояти Урганч туманида истиқомат қилувчи бир қанча тадбиркорлар Kun.uz таҳририятига мурожаат қилиб, бозор билан боғлиқ бўлган ва бир неча йиллардан бери қийнаб келаётган муаммони баён этишди. Давлат ҳокимияти номидан иш юритган ва ноқонуний хатти-ҳаракатлари натижасида катта миқдорда зарар етказган мансабдор шахс устидан шикоят қилишди.

2015-2016 йилларда Урганч тумани эски буюм бозорида кўплаб тадбиркорларнинг дўконлари бузилди. Уларнинг бир қисми шу жойга яқин ҳудудда қурилган Урганч шаҳар буюм бозорига кўчиб ўтишди. Бошқа қисми эса Урганч туманининг янги буюм бозори барпо қилинишини кутиб қолишди.

2017 йили Урганч тумани ҳокимлиги ҳузурида «Урганч туман марказий савдо мажмуаси» қурилиш дирекцияси иш бошлади. Унинг вазифаси тумандаги Ғалаба қишлоғи Обод маҳалласи ҳудудида янги буюм бозорини барпо қилиш эди.

Қурилиш дирекциясига раҳбар қилиб тайинланган Шуҳрат Хаитбаев бозор ҳудудидан дўкон ваъда қилиб, тадбиркорлардан, бозордаги дўкони бузилган одамлардан пул йиғишни бошлади. Уларга бозор ҳудудидан 24 кв.м. майдонли ва қиймати 50 миллион 400 минг сўмга баҳоланган дўконлар учун шартномалар тарқатди.

Режага мувофиқ бозор қуйидаги кўринишда, яъни икки қаватли замонавий дўконлар, катта омборлар, автобус бекати, автомобиллар тураргоҳи, маиший хизмат объектларидан иборат йирик савдо мажмуаси бўлиши лозим эди.

2017 йил март-май ойлари давомида Ш.Хаитбаев фуқаролардан тўпланган маблағлар ҳисобига бозор қурилишини бошлаб юборган, ҳудуд атрофи ўраб олиниб, дўконларнинг пойдевори қуйилган. Ишнинг бир жойдан силжиши тадбиркорлардан пул йиғиш жараёнини тезлаштирган.

2018 йил апрель-июнь ойларида дўконлар эгаларига топширилиши, савдо мажмуаси ўз фаолиятини бошлаб юбориши лозим эди. Аммо бу пайтга келиб, қурилиш ишлари ниҳоясига етказилмади, одамлар ваъда қилинган дўконларни олишмади.

2018 йил ёзида Урганч тумани прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти томонидан «Урганч туман марказий савдо мажмуаси» қурилиш дирекцияси мансабдор шахсларига нисбатан Жиноят Кодексининг 167-моддаси 2-қисми «г» банди билан, яъни «мансаб мавқейини суиистеъмол қилиш йўли билан ишониб топширилган ёки унинг ихтиёрида бўлган ўзганинг мулкини ўзлаштириш ёки растрата қилиш йўли билан талон-торож қилиш» моддаси бўйича жиноят иши очилди.

Хоразм вилояти прокуратураси матбуот хизмати берган маълумотга кўра, қурилиш дирекциясида ўтказилган тафтишда мансабдор шахслар томонидан 21 нафар фуқародан йиғиб олинган пул маблағлари талон-торож қилиб юборилгани аниқланган. Хусусан, Ш.Хаитбаев мансаб мавқейини суиистеъмол қилиш йўли билан ишониб топширилган ёки ўзининг ихтиёрида бўлган ўзганинг мулкини ўзлаштириш ёки растрата қилиш йўли билан 65 миллион сўмни корпоратив пластик картага ўтказиб, қурилиш материалларини харид қилиб, кейинчалик нақд пулга сотганликда, умумий ҳисобда 176,1 миллион сўмлик пул маблағларини талон-торож қилиш орқали ўз шахсий эҳтиёжларига сарфлаб юборганликда гумон қилинмоқда.

2019 йил 7 январда Ш.Хаитбаевга Жиноят кодексининг 167-моддаси 2-қисми «а, г» бандлари, шу модданинг 3-қисми «а» банди билан расман айблов эълон қилинди. 8 январь куни эса у қидирувга берилди.

Айни пайтда Ш.Хаитбаевнинг қаерда экани тергов идорасига маълум эмас. Унга нисбатан очилган жиноят иши ЖПК 364-моддаси 1-қисми 2-бандига асосан (айбланувчининг қаерда эканлиги номаълум бўлгани туфайли) тўхтатилган.

Аммо давлат ҳокимияти номидан иш юритган мансабдор шахсга ишониб, унга кўп миқдорда пул берган, ўз пешона тери эвазига йиғган маблағларини топширган одамларнинг, тадбиркорларнинг тақдири нима бўлади?

Улардан бир қанчаси адолат юзага чиқиши, пулларининг қайтариб берилишини исташмоқда.

Хусусан, 70 ёшли Бекпошша Ходжаева, 2017 йили 24 кв.м. дўкон олиш учун «Урганч туман марказий савдо мажмуаси» қурилиш дирекциясига 15 миллион сўм ўтказиб берган.

62 ёшли Роза Юсупова, 2017 йили ўз уйини сотиб, янги дўкон олиш учун 45 миллион сўм маблағни қурилиш дирекциясига ўтказган.

42 ёшли тадбиркор Шуҳрат Собиров янги савдо мажмуасида тадбиркорлик билан шуғулланишни кўзлаб, қурилиш дирекциясига 12 миллион сўм ўтказиб берган.

30 ёшли тадбиркор Маҳмуд Собиров, эски буюм бозори ҳудудида 156 кв.м. майдондаги 3та дўкони бузилган. Янги савдо мажмуасида иш бошлаш ниятида қурилиш дирекциясига 100 миллион сўм маблағ ўтказган ва 52 миллион сўмлик қурилиш материалларини берган.

33 ёшли Нодира Машарипованинг эски буюм бозоридаги 48 кв.м. майдонли дўкони бузилган. Янги савдо мажмуасида фаолиятини давом эттиришини кўзлаб, қурилиш дирекциясига 15 миллион сўм ўтказиб берган.

24 ёшли тадбиркор Бунёд Мухторов янги савдо мажмуасидан дўкон олиш учун қурилиш дирекциясига 15 миллион сўм ўтказган. 

Айни пайтда уларда дўкон ҳам, пул ҳам йўқ. Тадбиркорлар бир неча йиллардан бери қурилиш дирекциясига берган пулларини қайтариб ололмаяптилар. Улар давлат ҳокимияти номидан иш юритган мансабдор шахсга ишониб, алданиб қолишганидан афсусда.

«Урганч туман марказий савдо мажмуаси» қурилиш дирекцияси билан боғлиқ можарони, хусусан тадбиркорларнинг бу мурожаатини Урганч тумани ҳокими Фрунзе Шарипов ва юрист-консультанти Сардор Зарипов иштирокида муҳокама қилдик. Улар Урганч тумани ҳокимлиги эски буюм бозорида дўкони бузилган тадбиркорлар барча асослантирувчи ҳужжатларни тақдим қилганда, ер ажратиш ва компенсация бериш масаласини кўриб чиқишга, келишув шартномасини имзолашга тайёр эканини маълум қилишди.

Аммо «Урганч туман марказий савдо мажмуаси» қурилиш дирекцияси жиноят иши бўйича тергов якунланмагани, бу борада суднинг қонуний қарори йўқлиги боис, бирор ҳаракатларни амалга оширишга ожиз эканини, агар суд бу иш бўйича қонуний қарор чиқарса, ундаги талабларни бажаришга тайёр эканини айтишди.

Қайд этиш жоизки, айни пайтда Урганч туманида буюм бозори йўқ. Эски буюм бозорида дўкони бузилган тадбиркорлар Урганч туманида янги буюм бозори барпо қилинмагач, фаолиятини Урганч шаҳар буюм бозорида давом эттиришга мажбур бўлишган. Табиийки, Урганч шаҳар буюм бозоридаги фаолиятдан тушган барча даромадлар шаҳар бюджетини тўлдирмоқда. Урганч тумани бюджети эса жуда зарур маблағлардан айрилмоқда.

Ҳозирги кунда «Урганч туман марказий савдо мажмуаси» қурилиши бошланган ҳудудни чанг, ўт-ўланлар босиб ётибди, дўконларнинг пойдеворлари нураб бормоқда. Бу ҳудуднинг тақдири ҳавода муаллақ турибди – дўконлар қуриб битказиладими, бозор ишга тушириладими, бу ҳақда ҳеч ким билмайди. Сарсон бўлган одамларнинг дирекцияга берган пул маблағлари эса кун сайин қадрини йўқотиб бормоқда. Уларга амалий ёрдам бўладими, муаммолари ечиладими ёки йўқми – бу ҳам мавҳум.

Нурмуҳаммад Саид

Мавзу
Kun.uz суриштируви
Kun.uz халқ мурожаатлари асосида жойларда бўлиб, муаммоларни ўрганмоқда ва холисона ёритмоқда.
Барчаси
Ушбу хабарга фикрингизни билдиринг. Бунинг учун авторизациядан ўтишингиз керак!
Top