07:51 / 10.05.2022
20359
Иккинчи жаҳон урушидан буён илк марта: Байден ленд-лиз тўғрисида қонунни имзолади

АҚШ президенти Жо Байден Украинага енгиллаштирилган тартибда қурол юбориш имконини берадиган ленд-лиз тўғрисида қонунни имзолади. Бундай қонун охирги марта Иккинчи жаҳон уруши вақтида АҚШ иттифоқчиларига ёрдам юкларини юбориши учун имзоланган.

Фото: Doug Mills / Getty Images

Расман «2022 йилда Украинадаги демократияни ҳимоя қилишга қаратилган ленд-лиз» деб номланувчи қонун Конгрессга ҳали Россия Украинага бостириб киришидан аввал, январ ойида киритилган. 3 май куни Вакиллар палатаси катта устунлик билан (417 киши рози, 10 киши қарши бўлган) қонунни маъқуллади. Унгача ҳужжат АҚШ сенати томонидан ҳам маъқулланганди.

Имзоланган қонунга кўра, эндиликда АҚШ президенти тўғридан-тўғри Украинага ёки Россиянинг Украинага босқинидан жабр кўрган Шарқий Европа давлатларига қарз ёки ҳарбий қуролларни ижарага юбориш бўйича ҳукуматга топшириқ бериши мумкин. Қонун ўртадаги катта вақт оладиган бюрократик тўсиқларни чеклаб ўтишга имкон беради.

Охирги марта АҚШда ленд-лиз тўғрисида қонун Иккинчи жаҳон уруши вақтида имзоланган. Ўшанда АҚШ қонун орқали урушда қатнашаётган иттифоқчиларига қурол-яроқ, нефть маҳсулотлари, тиббий воситалар ва озиқ-овқат маҳсулотларини олдиндан тўловсиз, узоқ муддатга юбора олган. Хусусан, АҚШнинг урушдаги иттифоқчиси СССРга ҳам ёрдам юборилган.

АҚШ уруш бошлангандан буён Украинага уч марта ҳарбий ёрдам юборди. Уларнинг ҳар бири 800 миллион долларни ташкил этган. Шунингдек, пул ва бошқа кўринишда ҳам ёрдам юборилган. 28 апрел куни Жо Байден Украинага ёрдам кўрсатиш учун Конгрессдан қўшимча 33 миллиард доллар сўраганди.

Ленд-лиз нима ўзи?

Инглизча land ва lease сўзларидан олинган атама қарз бериш ва ижарага бериш деган маънони англатади. Бу қонун одатда қурол сотишда учрайдиган бюрократик тўсиқларни чеклаб ўтиш имконини беради. Лед-лизсиз ҳолатда Украина АҚШдан ижарага олган қуролларини 5 йил ичида қайтиб бериши ва етказилган зарарни ўша вақтнинг ўзида тўлаши шарт бўларди. Энди бундай бўлмайди ва АҚШ ўз ихтиёридаги қуролларни Украинага узоқ муддатга ижарага бериши мумкин.

Шунингдек, бу қонун Байден администрациясидан Конгрессга Украинага юбориладиган ҳар қандай қурол ҳақида ҳисоб бериш мажбуриятини вақтинча олиб ташлайди. Ҳарбий экспертларнинг фикрича, эндиликда АҚШ Украинага катта миқдорда оғир қуроллар юбориши мумкин. Бу эса ҳозир тўхтаб қолган дипломатик муносабатларда, агар улар тикланса, Украинага устунлик беради.

Мавзу
Украина инқирози
2021 йил давомида Россия Украина билан чегарада қўшин тўплади. Сўнгги вақтларда минтақада вазият кескинлашмоқда.
Барчаси
Top