300 ming sömlik “universal muolaja”. Qöqonlik tabib çindan ham bemorlarni davolaydimi?
|23:16 / 25.08.202296 50512 min
Ijtimoiy tarmoqlarda qöqonlik tabib Iqbol Soliyevning qöl harakatlari bilan bemorlarni göyoki “davolayotgani” tasvirlangan lavhalar ançagina şov-şuvlarga sabab böldi. Kun.uz muxbiri bu borada suriştiruv olib bordi.
Internetda tarqagan lavhalarda tabib yura olmaydigan, gapira olmaydigan va hatto köz nuridan ayrilgan bemorlarni ham davolaşga harakat qilayotganini köriş mumkin. Özbekiston Tabobat akademiyasida rasmiy röyxatdan ötgani aytilayotgan tabib aslida kim? U haqiqatan ham oğir bemorlarni davolay olyaptimi?
Qöşiqçilikdan tabiblikkaça...
51 yoşli tabib Iqbol Soliyev Farğona viloyati Özbekiston tumani Mingtut qişloğida yaşaydi. Şu qişloqdagi xonadonida bemorlarni qabul qilyapti.
Uning otasi ham öz davrida tabiblik qilgan. Hozirda Soliyevning ukasi ham tabobat bilan şuğullanar ekan.
Mingtut qişloği ahlining aytişiça, bundan bir muddat avval tabib töylarda qöşiq aytib yurgan. U ijrosidagi qöşiqlar mahalliy telekanallarda ham namoyiş etilgan. Iqbol Soliyev hofizlik barobarida tabobat bilan ham şuğullanib kelgan.
Lekin u paytda tabib bugungidek “maşhurlikka” erişmagan. Bundan 3-4 oy avval bemorlarni davolab, holatni ijtimoiy tarmoqlarga joylagandan keyingina xonadoniga mijozlar yoğilib kela boşlagan. Bir söz bilan aytganda, şundan keyin tabibga omad kulib boqqan.
Oxiri yöq navbat
Tabib istiqomat qiladigan Mingtut mahallasi Şukrona köçasiga borganimizda bemorlar kelgan avtomaşinalar tölib, asosiy katta köçalargaça çiqib ketganiga guvoh böldik. Köplab bemorlar navbati qaçon kelişini kutib turişardi. Kimdir maşinasi örindiğida pinakka ketgan, kimdir oşxonada tuşlik qilgan, yana kimlardir esa sörida uxlab yotardi.
Maşinalarni tartibga keltiriş uçun tabib uyiga olib boradigan köça boşiga şlagbaum örnatilgan. Navbatda kutib turganlar orasida hatto qöşni Qirğiziston, Tojikistondan kelgan bemorlar ham bor edi.
Tabibning hovlisi yonida töplanib turganlarni uzoqdan suratga olişni boşladim. Şunda “Damas” içida navbati kelişini kutib turgan qizlardan biri tabibning xos odamlari suratga olişga yöl qöymayotgani haqida ogohlantirdi. Qiziq!
Mavzuga oid
Şubha...
Tabibning uyi atrofi odamlarga töla, yangi kelayotgan bemorlar navbatga yozilişga şoşilyapti. Bemorlarning sözlariga köra, mijozlarni qabul qiliş ertalab soat 8:00 dan boşlangan. Soat 14:30 holatiga 30-öringa yozdirilgan navbat egasi içkariga kirib ketgan ekan.
Aytişlariça, tabib 10 kun davomida Moskva şahrida bemorlarni körikdan ötkazib, 20 avgust kuni uyiga qaytgan. Uning kelişini kutgan ayrim bemorlar hatto bir kun avval Qöqonga yetib kelgan.
Birozdan söng tabib hovli içkarisidan çiqib, köça böylab yurib kela boşladi. Iqbol Soliyev maşina içida ötirgan, yura olmaydigan bemorlarni davolaş uçun taşqariga çiqqan edi. 70 yoşdan oşgan kampirni eskiroq Matiz avtomaşinasidan ming maşaqqat bilan tuşirişdi. Tabib ayolning boşidan uşlab, qöl harakatlarini amalga oşirdi va yana 2 kun davomida davolaniş kerakligi unga uqtirildi. Davolaniş jarayonini tabibning işçilaridan biri telefon orqali tasvirga olib yurardi.
Tabib rosmana şubhalandi çoği, köplab odamlar içida aynan meni körsatib xos odamlaridan biriga bu bolaga bir qarab qöyinglar, degan ma’noda işora qildi. Şu payt yigitlardan biri yonimga yaqinlaşib, davolaş jarayonini boşqa şaxslar kameraga olişi mumkin emasligi, faqatgina tabibning yaqin odamigina bunga haqli ekanini uqtirdi.
Kameraga olmayotganim, şunçaki telefon qölimda turganini aytganimdan keyin xos yigit tabibga davolaşni davom ettiriş mumkinligi, hammasi joyida ekani haqida yuzini qimirlatganiça işora qildi.
3-4 bemor körikdan ötkazilgaç, tabib hovlisiga kirib ketdi.
300 minglik, 3 kunlik “seans”
Namangan viloyatidan kelgan bemorlarning aytişiça, tabib huzuriga kiriş uçun keç soat 02:00 larda kelişgan va şunda ham 68-navbatga yozilişgan.
Yana bir fuqaro Qirğizistonning Olabuqa tumanidan yura olmaydigan opasini olib kelganini aytdi. Uning sözlariga köra, internetda tarqagan videolar ortidan Qöqonga oqib kela boşlagan qirğizistonliklar ham köp. Navbatda turgan odamlar orasida Öş, Jalolobod viloyatlaridan kelganlar ham bor edi.
Bu orada tabibning hovlisidan andijonlik 3 nafar muolaja olgan ayol çiqdi. Ular tabib şifo topiş niyatlari bölsa ketma-ket 3 kun muolaja olişlari lozimligini aytgani, hassaga suyanib kirib ketgan buxorolik ikki ayol tabib körigidan keyin öz oyoqlari bilan yurib ketgani, öşlik ayolning esa körmaydigan közi oçilib ketganini aytişdi.
Ma’lum bölişiça, tabib 7 yoşgaça bölgan bolalar hamda 70 yoşdan oşgan keksa bemorlarni tekinga davolayotgan ekan. Qolgan yoşdagi bemorlar uçun bir martalik seans 100 ming sömni taşkil qiladi.
Muolajaga kirib çiqqan aksariyat bemorlarning aytişiga qaraganda, birinçi körikdan keyin ketma-ket yana ikki kunlik muolaja taklif qilinayotgan ekan. Demak, umumiy hisobda mijoz tabibga 300 ming söm tölovni amalga oşiryapti. Uzoqdan kelgan bemorlar vaqt va ortiqça sarf-xarajatdan qoçib, şu yaqin örtadan ijaraga kunlik uy topib tunab qolişmoqda.
Suriştiruvdan ma’lum böldiki, tabibning uyi atrofidagi hovlilar kişi boşiga 50 ming sömdan 100 ming sömgaça kunlik ijaraga qöyişmoqda.
“Internetda körib qolib, keldik”
60 yoşlar çamasidagi andijonlik erkak özi va qarindoşini tabibga körsatiş uçun olib kelgan ekan. Otaxon bilan suhbatlaşdik...
– Qayerdan keldingiz?
– Andijonning Baliqçisidan...
– Kimni olib keldingiz?
– Bir yoş bolani olib keldim. Uning bahonasida özim ham körinyapman.
– Öz közingiz bilan kördingizmi yurib ketganlarni?
– Haaa... albatta, siz ham borib tomoşa qiling. Körasiz... Internetdan körib qolib, 3-4 kun avval yetib keldik bu yerga. Tabibning ukasi ham körar ekan bemorlarni. 3 marta ukasidan seans oldik. Harqalay, yoş bolada sal özgariş böldi. Közim sal xira meniyam...
– Navbat kattami?
– Ha. 100 dan oşiq. Bugun köpçilikka navbat yetib kelmaydi. Biz 66-örindamiz. Endi 30-navbat kirib ketdi. Bitta “oçeredga” yozilgan odam özi bilan birga 4-5 kişini olib kirib ketyapti. Şunga vaqt köp ketyapti.
Tabibning ukasi 50 ming sömdan körayotgandi. Akasi Iqbol Soliyev 100 mingdan körar ekan.
– Bugun navbatlaring yetib kelmasa Qöqonda qolasizlarmi?
– Ha, albatta, qolişga töğri keladi. Bölmasa yana ertaga qolib ketamiz... Andijondan yetib kelgunimizga yana navbat katta bölib ketadi.
“Qöqonga yetib kelgunça 800 ming sarfladik. Pulimiz qolmadi...”
Diqqatimni sörida uxlab yotgan 3 nafar bola-yu, örta yoşdagi ikki ayol va erkakning non çaynab turgan holati tortdi. Oila Samarqand viloyati Paxtaçi tumanidan kelgan ekan.
Oyoq-qöli falaj bölib qolgan ayol tabibga köriniş uçun oilaviy kelişgani, Qöqonga yetib kelgunlariça 800 ming söm sarf qilişgani, lekin hali navbati yetib kelmagani, pullari tugab nima qilişlarini bilmay boşi qotayotgani haqida kuyunib gapirdi.
“Ertalab 8:30 larda kelib, 142-öringa navbatga yozildik. Kasalimga davo istab, Qoraqalpoğistondagi tabib otaga ham 4 marta borganman. Mablağ tomonidan öşa paytda qiynalmagan edik. Çunki qoraqalpoqlik tabib uyida bemorlarga ovqat tarqatardi. Bu yerda esa ovqat tugul, yotar joy ham muammo bölib turibdi.
Bir keçalik ijara haqi bir kişiga 100 ming söm ekan. Biz 6 kişimiz. 50 ming sömlik ijara uy topganimiz bilan ham kuniga 300 ming söm tölaşimiz kerak. 42 yildan beri yura olmayman. Bir kunda yurib ketaman deb umid ham qilganim yöq”, – deydi poliartrit bilan kasallangan samarqandlik ayol.
Şifo topgan odam bormi özi?
Tabib hovlisidan muolaja olib çiqqan va biz suhbatlaşgan heç bir bemor kasaliga davo topgani haqida işonç bilan ayta olmadi.
Respublikaning turli viloyatlaridan kelgan bemorlar mablağ sarflab, sarson-sargardon bölib ijara uy topiş ilinjida yurişibdi. Bemorlar ketma-ket uç kun “muolaja oliş”ga undalyapti.
Ajablanarlisi, körikdan söng kasalning tuzalib ketişiga heç kim kafolat bera olmayapti.
Tabib bir neça marta ogohlantirilgan
Kun.uz muxbiri bilan suhbatlaşgan Xalq tabobati assotsiatsiyasi raisi Rözimuhammad Xonnazarov qöqonlik tabib Iqbol Soliyevning ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videolarini körgani, odamlarda tibbiy bilim yetişmasligi ana şunday tabiblar uçun qöl kelayotgani haqida ta’kidladi.
Rözimuhammad Xonnazarov
“Hozirgi kunda bemorlarga sidqidildan xizmat qilib kelayotgan tabiblar bilan bir qatorda xalqni çalğitadigan, sehrgarlikka yaqinroq xatti-harakatlari bilan ğayrioddiy yöl bilan “davolovçi” tabiblar ham uçrab turibdi.
Tabobatdan ğarazli maqsadlarda foydalanib odamlarni çalğitib, asosiy maqsadi daromad orttiriş bölgan ayrim qöştirnoq içidagi “tabiblar” tabobatda mavjud bölmagan bir lahzada davolaşni davo qilib kelmoqda. Şulardan biri – Qöqon şahrida yaşovçi Iqbol Soliyevdir. U heç qanaqa dori-darmon, giyohlar, hayvon mahsulotlari yoki ma’danlar işlatmaydi. Faqatgina qöl harakatlari bilan şifoni Alloh beradi deb har qanday kasalni qabul qilayotganining guvohi bölib turibmiz.
Tabib bemorning butun tanasi böylab qöl harakatlari qilyapti. Tabobatda mavjud bölmagan usullarni qöllayapti. Şu bilan göyoki bemorni davolayapti. Bu ham yetmaganday bemordan tasdiqlatib olyapti tuzaldizmi deb. Bemor ham noilojlikdan “ha” deyayotganining guvohi bölyapmiz.
Agar bunaqa usul bilan davolaş mumkin bölganida, Özbekistonda birorta ham şol inson qolmagan bölardi. Bizga köplab odamlar murojaat qilib, körni, şolni davolay olişini aytadi. Biz Körlar jamiyatidan birinçi va ikkinçi guruh nogironlaridan bir neça nafarini olib kelsak, bilasizmi nima qiladi, qoçib ketadi. Lekin öziça, özining yaşayotgan joyida şunday da’voni qiladi. Çökayotgan odam xasga ham yopişganidek, bemor odamlar bundaylarga oson işonib qoladi.
Ikkinçidan, körsatilayotgan tibbiy xizmatlar aholini qanoatlantirmagani ham ularning oldiga odamlarning oqib borişiga şaroit yaratib beryapti.
Farğonadagi tabibning oldiga borib kelganlardan biroz vaqt ötib sörasangiz: “Ha endi, bir qiziqib bordim-da”, deydi. Ya’ni tuzaldim demaydi.
Biz tabib Iqbol Soliyevni bir neça marta oğzaki va yozma ogohlantirdik. Agar u hozirgi kunda ham faoliyatini davom ettirib kelayotgan bölsa, huquqni muhofaza qiladigan organlarga holatni firibgarlikka baholab çora körişlarini söraşga majbur bölamiz”, – deydi Xalq tabobati assotsiatsiyasi raisi Rözimuhammad Xonnazarov.
Tabib niqobidagi firibgarlar
Oxirgi yillarda özini özi tabib deb e’lon qilib, har qanday dardlarga davo ekanini iddao qilayotgan, yakunda esa firibgar bölib çiqayotgan köplab holatlar röy berdi.
Soxta tabiblik qilib 500 ming dollar pul işlagan buxorolik traktorçi, ölgan insonni 31,5 ming dollarga tiriltirib berişni va’da qilgan xorazmlik “tabib”, bemorlarga xandon pista çaqişni tavsiya qilib maşhur bölgan andijonlik Hasan tabib va boşqalar şular jumlasidan. Ötgan yili iroqlik Ali Mahmud Hasan degan şaxsning Özbekistonga kelgani şov-şuv bölgan (u Saudiya Arabistonida firibgarlik uçun javobgarlikka tortilgan), jamoatçilik unga köringanlardan kimdir haqiqatan ham soğayib ketganiga biror isbot körmagan edi.
Qöqondagi holat ham tegişli taşkilotlar tomonidan nazoratga olinmas ekan, yana köplab işonuvçan odamlar çuv tuşib qolişi mumkin.
