Hazorasplik fermer yerdan mahrum qilindi, u mutasaddi taşkilotlar işidagi çalkaşliklardan şikoyat qilmoqda
|19:38 / 22.06.202017 67110 min
Xorazm viloyati, Hazorasp tumanidagi «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligi yerlari davlat zaxirasiga qaytarildi. 66 yoşli fermer tuman qişloq xöjaligi bölimi va «Yergeodezkadastr» taşkiloti işidagi çalkaşliklardan şikoyat qildi.
Hazorasp tumani, «Ovşar» qişloği, Istiqlol mahallasidagi «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligi 2005 yilda Döstjon Xakimov tomonidan paxta-ğalla yönalişi böyiça taşkil qilingan. 2019 yildagi «optimallaştiriş» natijasida yer maydonlari 108,6 gektarga yetkazilgan. Kasbi meliorator-irrigator bölgan 66 yoşli Döstjon aka fermer xöjaligini boşqarib kelmoqda.
Hokim yerni zaxiraga qaytariş va fermer xöjaligini tugatiş jarayonini boşlaş haqida qaror çiqardi
2020 yil 17 aprel kuni Hazorasp tumani hokimi Öktam Maşaripov tomonidan «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligiga tegişli 108,6 gektar yerni davlat zaxirasiga qaytariş, fermer xöjaligini qonunçilikda belgilangan tartibda tugatiş jarayonini amalga oşiriş, yerlarni esa qayta tanlovga qöyiş haqida qaror çiqarildi.
Döstjon Xakimov bunday qaror çiqqani haqidagi xabarni tasodifan, dalada işlab yurganida tanişidan eşitib qolgan. Şundan söng fermer bu qaror ustidan Adliya vazirligiga şikoyat qildi. Prezidentning 5780-sonli farmoniga köra, 2020 yil 1 yanvardan boşlab hokimlarning qişloq xöjaligiga möljallangan yer uçastkalarini olib qöyiş va bir fermer xöjaligidan boşqasiga ötkaziş vakolati tegişli xalq deputatlari Kengaşlariga berilgandi. Şu sababli, Adliya vazirligi tomonidan körilgan «ta'sir çoralari»dan söng, Hazorasp tumani hokimining 2020 yil 17 aprel kungi qarori bekor qilindi.
Ammo, qonun ustuvorligi ta'minlanganidan xursand bölgan fermerning quvonçi uzoq çözilmadi.
2020 yil 12 may kuni Xalq deputatlari Hazorasp tumani kengaşi bir qator fermer xöjaliklari, jumladan «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligi bilan tuzilgan yer uçastkasini uzoq muddatli ijaraga beriş şartnomasini bekor qiliş haqida qaror çiqardi.
Unda «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligi «şartnomaviy şartlarni bajarmasdan, belgilangan ekin turlarini ekmasdan, yer ijara şartnomasini tuzmasdan hamda agrotexnik tadbirlarni qöpol ravişda buzgan holda yerlardan notöğri foydalanib kelayotgani» şartnomani bekor qilişga asos bölişi körsatilgan.
2020 yil 1 iyun kuni Hazorasp tumani hokimligi «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligining 108,6 gektar yerini davlat zaxirasiga qaytarişni sörab, Iqtisodiy sudga da'vo arizasi kiritdi.
Fermer yerini zaxiraga qaytariş uçun «asos» bölgan holatlar va raqamlardagi ajabtovur çalkaşliklar
Mavzuga oid
Hazorasp tumani hokimligining sudga kiritgan da'vosida «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligi tomonidan yöl qöyilgan bir qator «kamçiliklar», jumladan, 2019 yil hosili uçun (!) 22 gektar yerga paxta ekiş rejalaştirilgan bölib, amalda 23,1 gektar ekilgani (1,1 gektar ortiqça), 10,6 gektar yer maydoniga ğalla ekiş rejalaştirilgan bölib, amalda 15,3 gektar (4,7 gektar ortiqça) ekilgani körsatilgan.
Fermer Döstjon Xakimov da'vo arizasida keltirilgan holatlarga raddiya bildirdi va raqamlar qölidagi hujjatlarga zid ekaniga e'tibor qaratdi.
Birinçidan, Döstjon Xakimov 2019 yilda 22 gektar yerga paxta ekilişi örniga 23,1 gektar yerga ekkani haqidagi «ayblov»dagi raqamlar qayerdan olinganidan hayron. Uning qölida Hazorasp tumani Qişloq va suv xöjaligi boşqarmasi tomonidan berilgan ma'lumotnoma bor. Unda 2019 yil uçun rejaga köra 41,7 gektar yerga paxta ekişi, «topşiriq»qa (bu haqda keyinroq töxtalamiz) binoan esa 49,7 gektar yerga paxta ekişi kerakligi körsatilgan.
Bundan taşqari, 2020 yil 7 fevral kuni Hazorasp tumani hokimligi tomonidan «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligiga yuborgan talabnoma ham bor. Unda (diqqat!) «fermer xöjaligi tomonidan 2019 yilda ekilgan ekinlar mutaxassislar tomonidan monitoring qilinganida 39 gektar yerga paxta ekilişi belgilangan bölişiga qaramay, amalda 48 gektar paxta ekilgani» qayd qilingan.
Ya'ni, 3ta hujjatda 3 xil raqamlar kelmoqda:
1) Qişloq va suv xöjaligi boşqarmasi tomonidan berilgan ma'lumotnomada 41,7 gektar yerga paxta ekilişi, «topşiriq»qa binoan esa 49,7 gektar yerga paxta ekilişi körsatilgan.
2) Hazorasp tumani hokimligi talabnomasida «39 gektar yerga paxta ekilişi belgilangan bölişiga qaramay, amalda 48 gektar paxta ekilgani» körsatilgan.
3) Hazorasp tumani hokimligining sudga kiritgan da'vo arizasida esa «22 gektar yerga paxta ekiş rejalaştirilgan bölib, amalda 23,1 gektar ekilgani» körsatilgan.
Xöş, fermer qança yerga paxta ekişi kerak edi va qançasiga ekkan?
Aslida bu raqamlar paxta hosili kontraktatsiya şartnomasida aniq körsatilgan bölişi kerak edi. Ammo Döstjon Xakimovga 2019 yilgi paxta hosili kontraktatsiya şartnomasining bir nusxasi berilmagan va u qança gektar yerga paxta ekişi kerakligini oğzaki «topşiriq»dan bilgan. Qişloq va suv xöjaligi boşqarmasi tomonidan berilgan ma'lumotnomadagi «topşiriq» aynan şuni anglatadi.
Ikkinçidan, yerni qaytarib oliş uçun asos qilinayotgan sabablar 2019 yil (!) hosili böyiça körsatilmoqda. Agar bu sabablar rost bölsa, nega Xalq deputatlari kengaşi yerni qişda emas, balki dehqonçilik mavsumi örtasida, may oyida, ya'ni juda katta mablağlar evaziga ekiş, suğoriş işlari amalga oşirilganidan keyin qaytarib olmoqda? Nima uçun bu «kamçiliklar»ga odatda hamma iş sarhisob qilinadigan yanvar, fevral oylarida e'tibor qaratilmadi?
Uçinçidan, «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligining tuman hokimligi bilan uzoq muddatli yer ijarasi şartnomasini tuzmagani rost. Döstjon Xakimov buning sabablarini tuşuntirdi. U «Yergeodezkadastr» davlat qömitasi Hazorasp tumani bölimidan öziga ajratilgan yerlarning haqiqiy maydoniga aniqlik kiritişni va uzoq muddatli şartnomada körsatişni bir neça marta talab qilgan. Gap şundaki, fermer yerlarning ba'zi qismida ariqlar va zovurlar ekin maydonidan çiqarib taşlanmagan, yer maydonlari qoğozdagi raqamlarga töğri kelmaydi. Ba'zi qismida odamlar uy-joy barpo qilib, rasmiylaştirib olişgan. Ammo ular ekin maydonlari hududidan çiqarib taşlanmagan. Döstjon Xakimov bunday yerlarni öz tasarrufiga olişni, bu yerlar uçun javobgar bölişni, soliq tölaşni istamayapti. «Yergeodezkadastr» davlat qömitasi Hazorasp tumani bölimi bunday yerlarning haqiqiy çegaralari va egalarini aniqlaşi, qonuniy holatga keltirişi, şundan keyingina uzoq muddatli şartnomani taklif qilişi lozim edi. Lekin bu işlar şu kungaça bajarilmagan.
Törtinçidan, da'vo arizasida fermer yerlarning meliorativ holatini yaxşilaş işlarini amalga oşirmagani, belgilangan agrotexnika qoidalariga amal qilmagani, öziga berkitilgan yer maydonlaridan samarasiz foydalangani körsatilgan. Ammo bu haqda komissiya tomonidan örganiş olib borilgani qayd etilib, fermer iştirokida dalolatnoma imzolanişi şart emasmidi? Fermerga qaysi agrotexnik tadbirlarni buzgani va qaysi holatda yerlardan notöğri foydalangani körsatilişi lozimku? Nega deputatlar fermer va mutaxassislar iştirokida bu masalani örganib çiqişmagan?
Yer kodeksi 36-moddasining 7-bandiga köra, yer uçastkasidan oqilona foydalanilmaganda, bu qişloq xöjaligiga möljallangan yerlar uçun hosildorlik darajasi uç yil mobaynida normativdan (kadastr bahosiga köra) past bölişida ifodalanganda yer uçastkalariga bölgan huquqlar bekor qilinişi nazarda tutilgan.
Ammo «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligi sönggi 3 yil davomida barça rejalarni ortiği bilan bajarib kelgan. Jumladan, 2017 yilda paxta hosili 109 foizga, ğalla hosili 101 foizga bajarilgan. 2018 yilda paxta hosili 103 foizga, ğalla hosili 100 foizga bajarilgan. 2019 yilda paxta hosili 100 foizga, ğalla hosili 147 foizga bajarilgan. Buni tasdiqlovçi hujjatlar uning qölida bor.
Davlatning «köçada qolgan» yeri bormi? 80 gektar yer kimning qölida?
Döstjon Xakimov 2020 yil mart oyida 80 gektar yerni davlat zaxirasiga qaytarib olişlari haqida ariza yozib berganini ta'kidlamoqda. Fermer buni majlisbozlikdan, qoğozbozlikdan, hujjatlardagi raqamlarning çalkaşligidan bezib ketgani bilan izohladi.
Ariza yozib berganidan söng, Döstjon Xakimov qolgan 28,6 gektar yerida dehqonçilikni davom ettirgan. 80 gektar yerda esa boşqa fermer ekin ekib, iş boşlagan.
Bu yerlarning taqdiri va kimning qöliga ötgani haqida Hazorasp tumani hokimligi va «Yergeodezkadastr» bölimidan ma'lumot söradik. Mutasaddilar bu yerlar hamon «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligi tasarrufida ekanini, öşa vaqtda davlat zaxirasiga qaytarilmaganini ta'kidlaşdi. U holda kim bu yerlarda dehqonçilik qilyapti? Agar «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligi yerlari haqiqatda monitoring qilinganida bunga aniqlik kiritilmasmidi? Davlatning «köçada qolgan» yeri bormi? Nima uçun davlatning har bir qariç yeriga, jumladan qişloq xöjaligi uçun möljallangan bebaho yerlar hisobiga javobgar bölgan taşkilotlar bunga e'tiborsizlik qilgan?
Fermer yerlar qaytarilişi va xarajatlari qoplab berilişini talab qilmoqda
Döstjon Xakimov Hazorasp tumani hokimligi tomonidan öz fermer xöjaligiga nisbatan qilinayotgan bunday adolatsizlikdan qattiq norozi. Deputatlar kengaşi esa qaysi aybiga köra yerlarni zaxiraga qaytarganini tuşunmayapti. Fermer yerlarning qaytarilişini, yetkazilgan zararning qoplab berilişini istamoqda.
«Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligining yerlari hozirgi vaqtda «Hazorasp Tekstil» klasteriga vaqtinça berib yuborilgan. Bu yilgi ğalla va paxta ekinlari esa traktor bilan surib taşlangan. Natijada, çigit keç ekilgan. Katta ehtimol bilan endi kuzda undan hosil oliş imkonsiz böladi.
Fermer xöjaligida mehnat qilib, rözğor tebratib yurgan 8 nafar xodim ham işsiz qolgan. Afsuski, xalqimiz uçun oğir bölib turgan bunday vaziyatda ularning va oilasining taqdiri ham mavhumligiça qolmoqda.
Hujjatlarda «Xakimov Xakimjon» fermer xöjaligining yerlari sifatida körsatilib, aslida boşqa odam foydalanayotgan 80 gektar yerning taqdiri va şu yerlardan davlatga kelib tuşmayotgan tuşum masalasi esa prokuratura idoralari örganişi lozim bölgan alohida mavzu.
