Özbekiston Respublikasi Prezidenti matbuot xizmati davlat rahbarining 2019 yil uçun möljallangan eng muhim ustuvor vazifalar haqidagi Oliy Majlisga Murojaatnomasi matnini töliq holda keltirdi.
Hurmatli senator va deputatlar!
Qadrli yurtdoşlar!
Muhtaram mehmonlar!
2019 yilda mamlakatimizni rivojlantirişning eng muhim ustuvor vazifalari töğrisidagi Özbekiston Respublikasi Prezidentining Parlamentga Murojaatnomasini bayon etişga ruxsat bergaysiz.
Bugun biz şiddat bilan özgarib borayotgan zamonda yaşamoqdamiz. Dunyo miqyosida manfaatlar kuraşi, raqobat tobora avj olib, xalqaro vaziyat keskinlaşib bormoqda.
Biz kelgusi yil uçun amaliy rejalar tuzar ekanmiz, xalqaro maydondagi ana şunday murakkab vaziyatni hisobga olgan holda, taraqqiyotimizning ustuvor yönalişlarini aniq-ravşan belgilab olişimiz zarur.
Aziz döstlar!
Biz har bir yilga ezgu niyat bilan nom beramiz va öz oldimizga ulkan marralarni qöyamiz.
Buyuk Imom Buxoriy hazratlarining «Al-Jomi' as-Sahih» asari «Barça ezgu amallar niyatga boğliq, har bir kişiga faqat niyat qilgan narsasi beriladi» degan hadis bilan boşlanişida albatta juda çuqur ma'no bor.
Biz 2018 yilga «Faol tadbirkorlik, innovatsion ğoyalar va texnologiyalarni qöllab-quvvatlaş yili» deb nom berib, Davlat dasturi doirasida 21 trillion söm va 1 milliard dollarga teng 76 mingta loyihani amalga oşirganimiz ötgan yili yaxşi niyat bilan boşlagan işlarimizning natijasini körsatib turibdi.
Sanoat, qişloq xöjaligi, kapital quriliş, transport-kommunikatsiya, servis va xizmat körsatiş sohalarida salmoqli yutuqlar qölga kiritildi.
Ayniqsa, har qaçongidan ham oğir bölgan bu yilgi mavsumda mirişkor dehqon va fermerlarimiz fidokorona mehnat qilganlarini alohida ta'kidlaşni istardim.
Aholi farovonligini oşiriş maqsadida joriy yilda iş haqi, pensiya, stipendiya va ijtimoiy nafaqalar miqdori ötgan yillarga nisbatan sezilarli ravişda oşirildi.
Xususan, pedagog xodimlarning iş haqi sönggi 10 yilda birinçi marta 50 foizgaça köpaytirildi.
Körilgan çora-tadbirlar tufayli, aholining real umumiy daromadlari 2017 yilga nisbatan 12 foizga oşdi.
Mavzuga oid
“Har bir oila – tadbirkor”, “Yoşlar – kelajagimiz” kabi dasturlar doirasida 2 trillion sömga yaqin mablağ ajratilib, joylarda 2 ming 600 dan ortiq biznes loyihalari amalga oşirildi.
Bu yildan boşlab, soliqlarning prognozdan oşirib bajarilgan qismi hisobidan hududlarda 5,5 trillion söm qöşimça mablağ qoldirildi.
Bu, ötgan yilga nisbatan 6 barobar, 2016 yilga nisbatan esa – şunga e'tibor berişingizni sörayman – 32 barobar köpdir.
Hurmatli yurtdoşlar!
Yakuniga yetib borayotgan yil barçamiz uçun muqaddas Vatan timsoli bölgan qişloqlarimiz, mahallalarimizni obod qiliş böyiça ulkan işlar boşlangan yil böldi.
Xususan, «Obod qişloq» va «Obod mahalla» dasturlari xalqimiz tomonidan katta mamnuniyat bilan kutib olindi. Joriy yilda bu boradagi quriliş va obodonlaştiriş işlariga 3 trillion söm mablağ yönaltirildi.
Natijada 416ta qişloq yangiça qiyofaga ega böldi.
Ötayotgan yilda hayotimizning boşqa sohalarida, jumladan, ilm-fan, ta'lim-tarbiya, madaniyat va san'at, sport sohalarini rivojlantiriş yölida ham muhim qadamlar qöyildi. Ayniqsa, yurtimiz yoşlari Indoneziyada bölib ötgan Osiyo va Para-Osiyo öyinlarida, Argentinada ötkazilgan ösmirlar Olimpiadasida yuqori örinlarni olgani barçamizni quvontirdi.
Hurmatli parlament a'zolari!
Xalqaro munosabatlarda oçiq va amaliy, faol taşqi siyosat olib borilayotgani tufayli işonçli hamkor sifatida mamlakatimizning xalqaro obrösi tobora ortib bormoqda.
Barça qöşnilarimiz bilan döstona va özaro işonç ruhidagi munosabatlarni yanada mustahkamlaş bizning asosiy vazifalarimizdan biriga aylandi.
2018 yilda 18ta davlatlararo rasmiy taşriflar amalga oşirildi va 52 milliard dollarlik 1 ming 80ta loyiha böyiça kelişuvlarga erişildi.
Jahon banki, Yevropa tiklaniş va taraqqiyot banki, Islom va Osiyo taraqqiyot banklari, boşqa xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikdagi investitsiyalar hajmi 8,5 milliard dollarni taşkil etdi.
Bugungi kunda yurtimizda, çet el investitsiyalari hisobidan qiymati 23 milliard dollarlik 456ta loyiha amalga oşirilmoqda.
Xalqaro va mintaqaviy xavfsizlikka tahdidlar tobora kuçayib borayotganini hisobga olib, biz yangi Mudofaa doktrinasini qabul qildik.
Qurolli Kuçlar tarkibidagi barça qöşin turlarining tuzilma va vazifalari qayta körib çiqildi.
Armiya va xalq birligini ta'minlaş maqsadida, barça hududlarda harbiy-ma'muriy sektorlar taşkil etildi.
Albatta, yil mobaynida amalga oşirgan işlarimiz röyxatini uzoq davom ettiriş mumkin. Lekin bunday misollarni keltiriş, qayd etişdan maqsad – kökrakka urib maqtaniş emas. Biz bundan mutlaqo yiroqmiz. Bizning maqsadimiz – ötgan bir yillik taraqqiyot yölimizni xolisona va tanqidiy baholaşdan iborat.
Fursatdan foydalanib, islohotlarni har tomonlama qöllab-quvvatlab kelayotgan, barça qiyinçilik va sinovlarni mardona yengib, özining fidokorona mehnati bilan jonajon Vatanimiz ravnaqiga ulkan hissa qöşayotgan olijanob xalqimizga çin qalbimdan minnatdorlik bildiraman.
Muhtaram anjuman iştirokçilari!
Yana sanoqli kunlardan keyin yurtimizga yangi – 2019 yil kirib keladi. Yangi yil arafasida an'anamizga köra 2019 yilga qanday nom beriş töğrisida bugun sizlar bilan maslahatlaşib, bir qarorga kelsak, ayni muddao böladi.
Albatta, biz bu haqda köp öyladik. Joylarda xalq bilan muloqotlar davomida va murojaatlarda bildirilgan fikrlar, taklif-mulohazalarni atrofliça körib çiqdik.
Jahon tajribasi şuni körsatadiki, qaysi davlat faol investitsiya siyosatini yuritgan bölsa, öz iqtisodiyotining barqaror ösişiga erişgan.
Şu sababli ham investitsiya – bu iqtisodiyot drayveri, özbekça aytganda, iqtisodiyotning yuragi, desak, mubolağa bölmaydi.
Investitsiya bilan birga turli soha va tarmoqlarga, hududlarga yangi texnologiyalar, ilğor tajribalar, yuksak malakali mutaxassislar kirib keladi, tadbirkorlik jadal rivojlanadi.
Şu örinda bir savol tuğiladi: investitsiya deymiz, islohotlar deymiz, modernizatsiya, deymiz.
Lekin bu özgarişlardan közlangan asosiy maqsad nima özi?
Yurtimizda yaşayotgan har qaysi inson millati, tili va dinidan qat'i nazar, erkin, tinç va badavlat umr keçirişi, bugun hayotdan rozi bölib yaşaşi – bizning boş maqsadimizdir.
Bu yönalişda oldimizda ulkan vazifalar turibdi. Mamlakatimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligi birinçi navbatda ijtimoiy sohadagi islohotlarimiz samarasi bilan çambarças boğliq.
Yoşlarimizga munosib ta'lim beriş, ularning ilm-fanga bölgan intilişlarini röyobga çiqarişimiz kerak. Şu maqsadda, maktabgaça ta'lim tizimini rivojlantirişimiz, örta va oliy öquv yurtlarining moddiy-texnik bazasini, ilmiy va öquv jarayonlari sifatini tubdan yaxşilaşimiz kerak.
Xalqimiz salomatligini mustahkamlaş, soğlom turmuş tarzini qaror toptiriş, biz uçun hayotiy muhim masaladir. Takror aytaman, tinçlik va soğlikni ta'minlasak, qolgan hamma narsaga erişamiz.
Nogironligi bölgan şaxslar, boquvçisini yöqotganlar, yolğiz keksalar, umuman, kömakka muhtoj qatlamlarni qöllab-quvvatlaş, albatta, ustuvor vazifamiz bölib qoladi.
Kelgusi yilda tadbirkorlik, biznes uçun yanada qulay muhit yaratiş, yangi iş örinlari taşkil etiş, aholi daromadlarini köpaytiriş, pensiya ta'minotini yaxşilaş böyiça ham köp işlar qilişimiz lozim.
Şularning barçasini hisobga olib, 2018 yilda boşlagan işlarimizni mantiqiy davom ettiriş va yuksak bosqiçga kötariş maqsadida, men kirib kelayotgan yangi – 2019 yilga “Faol investitsiyalar va ijtimoiy rivojlaniş yili” deb nom berişni taklif etaman.
Aziz döstlar!
Yilga bunday nom berganimiz barçamizga juda katta vazifalar va mas'uliyat yuklaydi. Investitsiyalarni qanday qilib köpaytiramiz, ijtimoiy muammolarni qanday hal qilamiz, degan savollar oldimizda köndalang bölib turibdi.
“Oynai jahon” orqali bizni kuzatib turgan xalqimiz ana şu savollarga bizdan javob kutişga töla haqli.
Bu vazifalarni hal qilişga bugundan boşlab kirişmasak, bor kuç va imkoniyatlarimizni şu yölda safarbar etmasak, közlagan maqsadga, marraga erişiş qiyin böladi.
Har bir rahbar – u vazir yoki markaziy idora boşliği böladimi, deputat yoki senator böladimi, kompaniya yoki xöjalik birlaşmasi raisi, viloyat yoki tuman hokimi böladimi – barça-barçamiz bu işni eng birinçi vazifamiz, deb bilişimiz zarur.
Biz faqat investitsiyalarni faol jalb qiliş, yangi işlab çiqariş quvvatlarini işga tuşiriş hisobidan iqtisodiyotimizni jadal rivojlantirişga erişamiz.
Iqtisodiyotdagi ijobiy natijalar esa ijtimoiy sohada töplanib qolgan muammolarni tizimli hal etiş imkonini yaratadi.
Buni hammamiz çuqur tuşunib olişimiz va işimizni şu asosda taşkil etişimiz şart.
Qadrli yurtdoşlar!
Iqtisodiyot sohasida oldimizda turgan vazifalar haqida gapirganda, avvalo keng qamrovli iqtisodiy islohotlar negizida quyidagi maqsadlar mujassam ekanini qayd etiş lozim:
– oçiq iqtisodiyot, soğlom raqobat, işbilarmonlik va investitsiya muhitini tubdan yaxşilaş uçun zarur şaroitlarni yaratiş;
– iqtisodiyotda davlat iştirokini kamaytiriş, xususiy sektorni jadal rivojlantiriş orqali yangi iş örinlarini köpaytiriş;
– iqtisodiyotni modernizatsiya va diversifikatsiya qiliş, mehnat unumdorligini oşiriş orqali yuqori iqtisodiy ösişni ta'minlaş;
– “yaşirin” iqtisodiyotga qarşi kuraşiş, uning hajmini keskin qisqartiriş;
– valyutani erkinlaştiriş siyosatini izçil davom ettiriş, barqaror monetar siyosatni amalga oşiriş;
– iqtisodiyotni rivojlantirişga doir strategik vazifalarni röyobga çiqarişga qodir malakali kadrlarni tayyorlaş.
Bu maqsadlarga erişiş uçun quyidagi ustuvor vazifalarni amalga oşiriş talab etiladi.
Birinçidan, biz makroiqtisodiy barqarorlikni va yuqori iqtisodiy ösiş sur'atlarini ta'minlaşimiz şart.
Avvalo, inflyatsiyani jilovlamasdan turib, makroiqtisodiy barqarorlikka erişiş mumkin emas.
Jahon tajribasini puxta örganib, xalqaro ekspertlarni jalb etgan holda, monetar siyosatni takomillaştiriş va narx-navo barqarorligini ta'minlaş konsepsiyasini işlab çiqişimiz zarur.
Ötiş davrida iqtisodiyot sohasida statistik hisobotlarni töğri yuritiş va davlatning iqtisodiy salohiyatini aniq baholaş juda muhimdir.
Şu orqali yalpi içki mahsulotni xolisona baholaşga erişiş mumkin.
Şu maqsadda, Birlaşgan Millatlar Taşkiloti va Xalqaro valyuta fondining Milliy hisoblar tizimini respublikamizda 2020 yil 1 yanvardan boşlab töliq joriy etişimiz lozim.
Iqtisodiyotning barqaror ösişi, birinçi navbatda, yetakçi sohalar rivojiga bevosita boğliqdir.
Qaysi sohada yuqori qiymatga ega mahsulot yaratilsa, biz ana şu sohani birinçi navbatda qöllab-quvvatlaymiz.
Şuning uçun iqtisodiyot rivojiga jiddiy turtki beradigan sohalarni rivojlantiriş strategiyasini işlab çiqiş va amalga oşirişimiz lozim.
Vazirlar Mahkamasi mamlakatni 2030 yilga qadar ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan kompleks rivojlantiriş konsepsiyasini işlab çiqib, xalqaro ekspertlar iştirokida muhokama qilişni kelgusi yil 1 aprelgaça yakunlasin.
Byudjyet mablağlaridan samarali foydalaniş tizimini yanada takomillaştiriş zarur.
Byudjyet hisobidan mablağ ajratiladigan har qanday dastur yoki loyihaning sifat va miqdor körsatkiçlaridan iborat, natijaga yönaltirilgan indikatorlari bölişi kerak.
Vazirlar Mahkamasiga ikki oy muddatda uşbu vazifalarni amalga oşiriş yuzasidan taklif kiritiş topşiriladi.
Kelgusi yil uçun Davlat byudjyeti defitsiti 4,5 trillion söm atrofida bölişi va yalpi içki mahsulotga nisbatan 1,1 foiz bölişi rejalaştirilmoqda.
Vazirlar Mahkamasi va Hisob palatasi hozirdan boşlab qöşimça imkoniyat va manbalar hisobidan byudjyet daromadlarini köpaytiriş, şu orqali kutilayotgan defitsitni kamaytiriş yuzasidan aniq çoralar körsin.
Şuningdek, bir oy muddatda taşqi bozordagi özgarişlarning iqtisodiyotimizga salbiy ta'sirini kamaytiriş böyiça “yöl xaritasi”ni işlab çiqiş lozim.
Iqtisodiyotning barça sohalarini raqamli texnologiyalar asosida yangilaşni nazarda tutadigan Raqamli iqtisodiyot milliy konsepsiyasini işlab çiqişimiz kerak. Şu asosda “Raqamli Özbekiston-2030” dasturini hayotga tatbiq etişimiz zarur.
Raqamli iqtisodiyot yalpi içki mahsulotni kamida 30 foizga östiriş, korrupsiyani keskin kamaytiriş imkonini beradi. Nufuzli xalqaro taşkilotlar ötkazgan tahlillar ham buni tasdiqlamoqda.
Şuning uçun Hukumatga ikki oy muddatda raqamli iqtisodiyotga ötiş böyiça “yöl xaritasi”ni işlab çiqiş topşiriladi. Bu borada axborot xavfsizligini ta'minlaşga alohida e'tibor qaratiş zarur.
Ikkinçidan, iqtisodiyotimiz rivojining muhim şarti bölgan faol investitsiya siyosatini izçil davom ettiramiz.
2019 yilda barça manbalar hisobidan qariyb 138 trillion sömlik yoki 2018 yilga nisbatan 16 foiz köp investitsiyalarni özlaştiriş möljallanmoqda.
Bu borada töğridan-töğri xorijiy investitsiyalar miqdori joriy yilga nisbatan qariyb 1,5 barobar oşirilib, 4,2 milliard dollarga yetkaziladi. Natijada 142 ta zamonaviy korxona işga tuşiriladi.
Bugungi kunda Özbekistonda amalga oşirilayotgan islohotlar va ularning natijasi jahondagi yetakçi xalqaro reyting agentliklari tomonidan e'tirof etilayotganini alohida ta'kidlaş lozim.
Masalan, dunyodagi nufuzli “Fitch Ratings” va “Standart & Poörs” reyting agentliklari birinçi marta mamlakatimizning xalqaro suveren kredit reytingini belgiladi.
Ana şu reyting baholari “Barqaror” prognoziga ega bölib, bu yaqin 12-18 oy davomida uşbu körsatkiçning pasayiş ehtimoli kamligini bildiradi.
Özbekiston erişayotgan bunday reyting baholari köpgina rivojlanayotgan davlatlarga nisbatan yuqori ekanini qayd etiş lozim.
Uşbu reyting agentliklari Özbekistonda valyuta, savdo va narx siyosati erkinlaşgani, davlat boşqaruvidagi institutsional özgarişlar, mamlakat oltin-valyuta va byudjyet zaxirasi yetarli ekani, davlat qarzining kamligi singari omillarga alohida e'tibor qaratmoqda.
Kelgusi yilning birinçi çoragida yurtimiz tarixida ilk marta Özbekistonning suveren davlat obligatsiyalarini xalqaro moliya bozorlariga çiqaramiz.
Bu borada biz “J.P.Morgan”, “Citibank”, “Deutsche Bank” kabi yetakçi xalqaro investitsiya banklari bilan hamkorlik olib bormoqdamiz.
Xorijiy investitsiyalarni keng jalb qiliş uçun mamlakatimizning investitsiya salohiyatini töla namoyon etiş çoralarini körişimiz kerak.
Biz iqtisodiyotimizga sarmoya kiritişga intiladigan investorlar uçun hududlar va tarmoqlar böyiça investitsiya loyihalarini puxta şakllantira olsak, bu masalada ijobiy natijaga erişiş mumkin.
Bu borada erkin iqtisodiy zonalar va kiçik sanoat zonalarida biznes sub'yektlarini joylaştiriş, ularga imtiyoz va preferensiyalar berişni taşkiliy va huquqiy jihatdan tartibga soliş lozim.
Birinçi navbatda, eksportga mahsulot çiqarayotgan, innovatsion va yuqori texnologik işlab çiqarişni yölga qöygan tadbirkorlarga va çet ellik investorlarga şunday imkoniyat yaratiş kerak.
Şu maqsadda, Vazirlar Mahkamasiga bir oy muddatda aniq kompleks çora-tadbirlar işlab çiqiş, jumladan, mamlakatimizni Global raqobatbardoşlik reytingiga kiritiş böyiça tegişli işlarni amalga oşiriş topşiriladi.
Uçinçidan, bank va moliya tizimida islohotlarni jadal davom ettiriş, sohaga zamonaviy bozor mexanizmlarini keng joriy etiş zarur.
Bugungi kunda bank tizimidagi eng asosiy muammo – ular kapitalining asosiy qismi, ya'ni, 83 foizi davlatga tegişli ekanidir. Bu, öz navbatida, bank sektorida soğlom raqobatga tösiq bölib, xizmat körsatiş sifatiga salbiy ta'sir qilmoqda.
Hukumat va Markaziy bank xalqaro moliya institutlari kömagida bank-moliya tizimini rivojlantiriş böyiça uzoq muddatli strategiya işlab çiqişi lozim.
Bunda bank tizimiga xususiy va xorijiy kapital kirib kelişi hisobidan biz davlat banklari uluşini bosqiçma-bosqiç kamaytirib boramiz. Bu esa sohada raqobat muhitini yaxşilaşga, tijorat banklari faoliyatini, kreditlaş sifati va madaniyatini har tomonlama oşirişga xizmat qiladi.
Şuningdek, moliya bozorlari, jumladan, fond bozorini rivojlantiriş ham yangi iqtisodiy şaroitda asosiy maqsadlarimizdan biri bölişi kerak.
Yangi moliyaviy instrumentlarni joriy etiş va obligatsiyalar çiqariş orqali,bank xizmatlari kölamini yanada kengaytiriş, ilğor axborot texnologiyalari asosida bank tizimini rivojlantiriş zarur.
Investorlar mamlakatimizda özini imkon qadar erkin his qilişlari uçun valyuta bozorini yanada erkinlaştiriş talab etiladi.
Törtinçidan, fuqarolarimiz soliqdan qoçiş emas, uni vaqtida tölaşdan manfaatdor bölişi kerak.
2019 yildan boşlab joriy etilayotgan yangi soliq konsepsiyasining eng asosiy ğoyasi soliq yukini kamaytiriş, sodda va barqaror soliq tizimini qöllaşni közda tutadi. Şu orqali iqtisodiyotimiz raqobatbardoşligini oşiriş, tadbirkor va investorlar uçun har tomonlama qulay muhit yaratişga erişiş mumkin.
Afsuski, yalpi içki mahsulotda “yaşirin” iqtisodiyotning uluşi katta bölib, bu mamlakat rivojiga salbiy ta'sir körsatmoqda.
Soliq yukini kamaytiriş, biznes yuritiş uçun yanada qulay şaroitlar yaratiş “yaşirin” iqtisodiyotga barham berişning yagona yölidir. Şuning uçun bu borada ta'sirçan çoralarni nazarda tutadigan alohida dastur işlab çiqişimiz zarur.
Bundan taşqari, özimizda işlab çiqarilgan va import qilinayotgan yuqori likvidli mahsulotlar markirovkasini joriy etiş böyiça jadal iş olib boriş talab etiladi.
Yangi tahrirdagi Soliq kodeksida mamlakat taraqqiyotining tayançi bölgan insofli, halol soliq tölovçilarni rağbatlantiriş, yaşirin faoliyat yuritadiganlarni esa jazolaş közda tutilişi şart.
Ma'lumki, soliq stavkalari pasaytirilişi yoki ayrim soliqlar bekor qilinişi bilan byudjyetga tuşadigan mablağ albatta kamayadi.
Buni samarali soliq ma'muriyatçiligi orqali bartaraf etiş va byudjyet barqarorligini ta'minlaş mumkin. Aynan şunga erişiş birinçi galdagi vazifamizdir.
Soliq ma'muriyatçiligi şunday bölişi kerakki, qöşilgan qiymat soliği keng joriy qilinsa ham bu holat iste'mol tovarlarining narxi ösişiga olib kelmasligi şart va zarur.
Moliya vaziri va Davlat soliq qömitasi raisi soliq ma'muriyatçiligi samaradorligi hamda byudjyet va iste'mol mahsulotlari narxining barqarorligini ta'minlaşga şaxsan mas'ul etib belgilanadi.
Soliq yukini kamaytiriş hisobiga barçaga bir xil adolatli soliq rejimini joriy etiş, soliq imtiyozlarini bosqiçma-bosqiç bekor qiliş lozim.
Zero, berilgan imtiyoz raqobat muhitiga salbiy ta'sir körsatayotganini tadbirkorlarning özlari ham e'tirof etmoqdalar.
Vazirlar Mahkamasiga ikki oy muddatda ana şu masala böyiça “yöl xaritasi” işlab çiqiş vazifasi topşiriladi.
Beşinçidan, tadbirkorlik faoliyatini qöllab-quvvatlaş böyiça işlar jadal davom ettiriladi.
Buyuk alloma Najmiddin Kubro hazratlari “Muvaffaqiyatni – sa'y-harakatda, muvaffaqiyatsizlikni esa – loqaydlik va dangasalikda kördim”, deb bejiz aytmaganlar.
Haqiqatan ham, biz faqat faol tadbirkorlik, tinimsiz mehnat va intiliş orqali taraqqiyotga, farovon hayotga erişa olamiz.
Jahon bankining biznes yuritiş sohasidagi reytingida mamlakatimiz quriliş böyiça 134-örinni egallagan.
Bu esa sohada köplab muammolar borligidan dalolat beradi.
Misol uçun, quriliş sohasida ruxsat berişga oid 17 ta tartib mavjud bölib, ularni oliş uçun örtaça 246 kun sarflanadi. Bu adolatsizlik emasmi?
Vazirlar Mahkamasi zudlik bilan uşbu sohaga doir norma va qoidalarni takomillaştiriş çoralarini körib çiqişi kerak.
Oltinçidan, iqtisodiyotni boşqarişda davlat aralaşuvini keskin kamaytiriş lozim.
Bugungi kunda mamlakatimizda 603 ta aksiyadorlik jamiyati faoliyat yuritayotgan bölsa, ularning 486 tasida davlat uluşi 52 trillion sömni taşkil etmoqda.
Yoqilği-energetika, neft-gaz, kimyo, transport va bank sohalarida davlat iştiroki yuqori darajada saqlanib qolayotgani ularni bozor mexanizmlari asosida rivojlantiriş, investitsiyalar jalb etişga tösqinlik qilmoqda.
Ayrim vazirliklar özi nazorat qiladigan sohadagi korxonalarda ta'sisçi ekani erkin va soğlom raqobatga yöl bermayapti, buniyam bugun oçiq aytiş kerak. Bunday tizimni endi özgartirmasak, uşbu tarmoqlarda ham va umuman, iqtisodiyotda barqaror rivojlanişga erişib bölmaydi.
Davlat aktivlari tartibsiz boşqarilayotgani ham samaradorlikka salbiy ta'sir körsatmoqda. Masalan, hozirgi vaqtda 972 ta davlat korxonasi aktivlarining atigi 21 foizi Davlat raqobat qömitasi tomonidan, qolgan 79 foizi vazirlik va idoralar hamda xöjalik birlaşmalari tomonidan boşqarilmoqda.
Bunday yondaşuv sönggi 27 yil davomida davlat korxonalarini qanday ahvolga olib kelgani heç kimga sir emas. Aviasozlik sanoati kabi butun bir soha yöq bölib ketdi.
Mavjud tizimni tartibga soliş maqsadida Davlat aktivlarini boşqariş markazi faoliyatini tubdan takomillaştiriş, uni mustaqil agentlik etib qayta taşkil qiliş lozim.
Bu Agentlik davlat mulkini boşqariş, davlat korxonalarini isloh qiliş, aksiya va obligatsiyalar çiqariş yöli bilan ularni moliyaviy soğlomlaştiriş, xususiylaştiriş jarayonlariga boş-qoş böladi.
Vazirlar Mahkamasiga bir oy muddatda mazkur taklifni amalda joriy etiş vazifasi topşiriladi.
Yettinçidan, biz erkin bozor tamoyillarini örnatmoqçi ekanmiz, iqtisodiyotning yetakçi tarmoqlarini isloh qiliş va rivojlantiriş orqali soğlom raqobat muhitini yaratişimiz şart.
Bu borada birinçi qadam sifatida “Özbekenergo” va “Özbekiston havo yöllari” tizimini tubdan isloh qiliş haqida qarorlar qabul qildik.
“Özbekiston havo yöllari” milliy aviakompaniyasi qayta taşkil etilib, parvozlarni amalga oşiriş, aeroportlarni boşqariş va aeronavigatsiya xizmatlari bir-biridan ajratildi.
Kelgusi yilda boşqa strategik tarmoqlarni ham, jumladan, “Özbekneftgaz”, “Özkimyosanoat” kompaniyalari, Navoiy kon- metallurgiya kombinatini bosqiçma-bosqiç isloh qilişni davom ettiramiz.
Mahsulot işlab çiqariş hajmi va uning narxini belgilaş amaliyotini butunlay qayta körib çiqib, bozor tamoyillarini joriy etiş zarur.
Vazirlar Mahkamasiga uşbu masalalar yuzasidan ikki oy muddatda Hukumat dasturlari va “yöl xaritalari”ni işlab çiqiş topşiriladi.
Sakkizinçidan, iqtisodiyotimizni jahon bozoriga integratsiya qiliş va eksportni qöllab-quvvatlaş ustuvor vazifadir.
Kelgusi yili eksport hajmini 30 foizga oşirib, 18 milliard dollarga yetkazişni maqsad qilib qöymoqdamiz.
Biz eksportga yönaltirilgan iqtisodiyotga ötişimiz, içki bozorda raqobat muhitini şakllantirişimiz zarur.
Şuningdek, transport-logistika tizimini takomillaştiriş ham eng dolzarb masaladir. Çunki dengizga çiqiş imkoniyatimiz çeklangani uçun mahsulotni eksport qilişda köplab qiyinçiliklar paydo bölmoqda.
Şu bois, “Uzbekistan Eyrveys” va “Özbekiston temir yöllari” kompaniyalari tovarlarimizni eksport qiliş böyiça zamonaviy logistika yönalişlarini yaratişlari zarur.
Vazirlar Mahkamasi eksport yuklarini qöşni davlatlardan temir yöl orqali imtiyozli narxlarda ötkaziş böyiça muzokaralar olib borişi kerak. Şu bilan birga, Jahon bankining “Logistika samaradorligi indeksi”dagi mamlakatimiz örnini yuqori pozitsiyaga kötariş çoralarini köriş lozim.
Kelgusi yilda bojxona tartiblarini keskin soddalaştiriş, bojxona nazorati punktlari hamda yuklarni rasmiylaştiriş postlarini tubdan isloh qiliş zarur.
Yurtimizning barça hududlarida zamonaviy talablarga javob beradigan, “yagona darça” tamoyili asosida faoliyat körsatadigan bojxona komplekslarini barpo etiş kerak.
Vazirlar Mahkamasiga bir oy muddatda yuqorida qayd etilgan masalalar böyiça “yöl xaritasi”ni işlab çiqiş vazifasi topşiriladi.
Töqqizinçidan, hududlarni kompleks rivojlantiriş tadbirlarini izçil davom ettiriş lozim.
Iqtisodiyotdagi tizimli özgarişlar natijasida yalpi içki mahsulot tarkibida sanoatning uluşi joriy yilda 35 foizdan 37 foizga ortişi kutilmoqda. Biroq ayrim şahar va tumanlarda bu öta muhim masalaga yetarliça e'tibor berilmayapti.
Oqibatda, respublikaning 27 ta tumanida sanoatning uluşi viloyat körsatkiçining 1 foiziga ham yetmaydi. Şu sababli, har bir tuman va şahar sanoatini rivojlantiriş böyiça örta va uzoq muddatli dasturlar işlab çiqiş kerak. Bu masalani, avvalo, Qoraqalpoğiston Respublikasi va viloyatlar rahbarlari alohida nazoratga olişi kerak.
Yangi yilda “Obod qişloq” va “Obod mahalla” dasturlari ijrosi uçun 4 trillion sömdan ziyod mablağ ajratiş közda tutilmoqda.
Bugungi kunda mamlakatimizning urbanizatsiya darajasi 35,5 foizni taşkil etadi va hozirdan boşlab zarur çoralar körilmasa, uşbu körsatkiç yaqin kelajakda pasayişi mumkin.
Boş vazir A.Aripov mamlakatimiz aholisining urbanizatsiya darajasini 2030 yilga qadar 60 foizga yetkaziş böyiça Davlat dasturi işlab çiqiş uçun şaxsan mas'ul etib belgilanadi.
Bu borada faqat poytaxt va viloyat markazlari bölgan şaharlarni emas, avvalo, hududlarda joylaşgan şahar va posyolkalarni kompleks rivojlantiriş e'tibor markazida turişi kerak.
Qişloq joylarda namunaviy uy-joylar quriş dasturlaridan bosqiçma-bosqiç şahar va posyolkalarda köp qavatli uylar qurişga ötişimiz lozim. Muhandislik-kommunikatsiya infratuzilmasi ham uy-joylarni quriş dasturlari bilan uzviy boğliq holda rivojlanişi darkor.
Bu işlarga Iqtisodiyot vazirligi boş-qoş bölişi lozim.
Şu bilan birga, uşbu vazifalarni amalga oşiriş uçun maxsus jamğarma tuziladi. Binolar va inşootlar joylaşgan yer uçastkalarini xususiylaştirişdan tuşgan mablağlar ana şu jamğarmada töplanadi.
Biz bu yangi tizim orqali hududlarimiz qiyofasini yanada obod qilişga va aholi farovonligini oşirişga erişamiz.
Öninçidan, qişloq xöjaligi sohasini boşqariş tizimini isloh qiliş, yer va suv resurslaridan oqilona foydalaniş borasidagi ilğor texnologiyalarni joriy etiş, oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlaş eng muhim vazifamizdir.
Keyingi yilda klaster usulida paxta yetiştirişni kamida 52 foizga yetkaziş uçun 48 ta paxta-töqimaçilik klasterini taşkil etiş töğrisida qaror qabul qilindi.
Şu bilan birga, ğalla va meva-sabzavot klasterlari faoliyatini har tomonlama rivojlantiriş kerak. Bu soha biz uçun nisbatan yangi ekanini inobatga olib, uni davlat tomonidan qöllab-quvvatlaş, jumladan, kredit tizimini soddalaştiriş, xarajatlarni subsidiyalaş, yer ajratiş bilan boğliq tartiblarni qayta körib çiqiş talab etiladi.
Uruğçilikda asl navlarni yaratiş maqsadida, tajriba-seleksiya işlarini tubdan jonlantiriş lozim.
Buning uçun uruğçilik va seleksiya bilan şuğullanadigan institutlarning moddiy-texnik bazasini yaxşilaş, davlat-xususiy şeriklik asosida uruğçilik klasterlarini taşkil qiliş talab etiladi.
Qişloq xöjaligi ekinlari va çorvaçilik böyiça yangi tarmoqlarni rivojlantirişimiz zarur.
Bugungi kunda fermer xöjaliklarining yillik çorva ozuqasiga bölgan ehtiyojining faqat 35 foizi mahalliy imkoniyatlar hisobidan qoplanmoqda.
Şu sababli yangi yerlarni özlaştiriş orqali ekin maydonlarini kengaytiriş evaziga çorvaning ozuqa bazasini mustahkamlaş, şuningdek, baliqçilik, parrandaçilikni rivojlantiriş hisobidan oziq-ovqat mahsulotlari hajmini keskin köpaytirişimiz kerak.
Yana bir muhim vazifa – suvni tejaydigan suğoriş texnologiyalarini keng qöllaşdan iborat.
Vazirlar Mahkamasiga ikki oy muddatda bu masala böyiça “yöl xaritasi”ni işlab çiqiş topşiriladi.
Qişloq xöjaligi maqsadlarida yer beriş tizimini tubdan qayta körib çiqiş kerak.
Yerdan samarali foydalanib, möl hosil olayotgan köp tarmoqli fermer xöjaliklariga öz faoliyatini kengaytirişi uçun qöşimça yer maydonlarini ajratiş lozim.
Agrar sohada eng katta muammo – fermerlarning qişloq xöjaligi sohasida yetarli bilimga ega emasligidir.
Töğri, ularda kuç-ğayrat, taşabbus, yerga mehr bor, köpçiligining közi yonib turibdi.
Lekin, afsuski, birgina xohiş bilan biz yuqori hosildorlikka va pirovard natijaga erişa olmaymiz.
Bizga qişloq xöjaligi texnologiyalarini mukammal egallagan, zamonaviy işlab çiqariş va innovatsiya usullaridan xabardor fermerlar suv bilan havodek zarur.
Fermerlar kengaşi Qişloq xöjaligi va Suv xöjaligi, Innovatsion rivojlaniş vazirliklari bilan hamkorlikni kuçaytirişi, fermerlarni öqitiş va qayta tayyorlaş dasturlarini işlab çiqişi lozim.
Qişloq xöjaligidagi islohotlardan maqsad – iqtisodiy foyda köriş bilan birga, oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlaş, xalq farovonligini oşirişdan iboratdir. Buni heç qaçon esimizdan çiqarmasligimiz zarur.
Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda “2019-2024 yillarda mamlakatda oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlaş milliy dasturi”ni qabul qilişi kerak.
Qişloq xöjaligi vazirligi mamlakatimizda meva-sabzavot yetiştiriş böyiça klaster tizimi qanday holatda ekanini çuqur tahlil qilib, 2019 yil 1 martga qadar bu boradagi mavjud tösiqlarni bartaraf etişga doir takliflarni kiritsin.
Hurmatli parlament a'zolari!
Iqtisodiy rivojlaniş va ijtimoiy himoya özaro uzviy boğliq tuşunçalar bölib, ularni bir-biridan ajralgan holda tasavvur qilib bölmaydi.
2019 yil – “Faol investitsiyalar va ijtimoiy rivojlaniş yili”da ijtimoiy sohani yanada rivojlantiriş uçun quyidagi vazifalarni amalga oşiriş zarur.
Birinçidan, aholi örtasida işsizlikni kamaytiriş, odamlar va oilalarning daromadini oşiriş lozim.
Hukumat bir oy muddatda 2019 yil uçun bandlikka kömaklaşişning yangi davlat dasturini tasdiqlaşi kerak.
Bu borada işsizlarni kasbga öqitiş, ularga huquqiy va boşqa maslahatlar beriş hamda boşqa ijtimoiy yordam usullaridan keng foydalaniş kerak.
Xalqimizning hayot darajasini yuksaltiriş uçun mehnatga munosib haq tölaş tizimini şakllantiriş va aholi real daromadlarini oşirişimiz zarur.
Eng kam oylik iş haqi miqdorini belgilaş tartibini qayta körib çiqiş, soliq va boşqa tölovlarning eng kam iş haqi miqdori bilan boğliq bölişiga barham beriş kerak.
Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda uşbu masalani hal etiş yuzasidan kompleks çora-tadbirlar işlab çiqsin.
Ikkinçidan, pensiya va nafaqalarni tayinlaş va tölaş tartibini qayta körib çiqiş, pensiya tizimini tubdan isloh qiliş zarur.
Xabaringiz bor, yaqinda uşbu masala böyiça Prezident farmoni qabul qilindi. Unga köra, 2019 yil 1 yanvardan boşlab, işlaydigan barça pensionerlarga pensiyalar töliq miqdorda tölanişi belgilandi.
Şuningdek, pensiyani hisob-kitob qiliş uçun iş haqining maksimal miqdorini eng kam oylik iş haqining 8 barobaridan 10 barobarigaça oşiriş böyiça yangi tizim joriy etilmoqda.
Islohotlarning keyingi bosqiçida uşbu çeklovlar ham butunlay bekor qilinadi.
Ayni vaqtda nogironligi bölgan bolalar va ularning oila a'zolarini, boquvçisini yöqotganlarni ön olti yoşgaça ijtimoiy muhofaza qiliş masalasi doimo e'tiborimiz markazida turişi kerak. Umrini nogiron farzandiga qaraş, uni parvariş qilişga bağişlagan onalar uçun alohida ijtimoiy nafaqa turini joriy etamiz.
Uçinçidan, ilm-fan, zamonaviy va uzluksiz ta'lim tizimini yanada takomillaştiriş zarur.
Xalqimizda “ta'lim va tarbiya beşikdan boşlanadi” degan hikmatli bir söz bor. Faqat ma'rifat insonni kamolga, jamiyatni taraqqiyotga yetaklaydi.
Şu sababli, ta'lim sohasidagi davlat siyosati uzluksiz ta'lim tizimi prinsipiga asoslanişi, ya'ni, ta'lim boğçadan boşlanişi va butun umr davom etişi lozim.
Rivojlangan mamlakatlarda ta'limning töliq sikliga investitsiya kiritişga, ya'ni, bola 3 yoşdan 22 yoşgaça bölgan davrda uning tarbiyasiga sarmoya sarflaşga katta e'tibor beriladi. Çunki ana şu sarmoya jamiyatga 15-17 barobar miqdorda foyda keltiradi. Bizda esa bu körsatkiç atigi 4 barobarni taşkil etadi.
Binobarin, inson kapitaliga e'tiborni kuçaytirişimiz, buning uçun barça imkoniyatlarni safarbar etişimiz şart.
Şu yöldagi muhim amaliy qadam sifatida bolalarni maktabgaça ta'lim bilan qamrab oliş darajasini bugungi 34 foizdan 2019 yilda 44 foizga yetkazamiz.
Umumiy örta ta'lim tizimini bugungi kun talablari asosida taşkil etiş, farzandlarimiz har tomonlama kamol topişi uçun, barça şaroitlarni yaratiş lozim.
Xususiy maktablar taşkil etiş, davlat-xususiy şeriklik imkoniyatlaridan keng foydalaniş kerak.
Oliy ta'lim tizimida tahsil oliş uçun teng imkoniyat yaratişga qaratilgan işlarni yanada kuçaytirişimiz zarur.
Özbekistonda oliy va örta maxsus ta'lim maskanlari bitiruvçilarini oliy ta'lim bilan qamrab oliş ötgan davrda 9-10 foiz darajasida bölib kelayotgan edi. Sönggi ikki yilda körilgan çora-tadbirlar tufayli, biz bu raqamni 15 foizdan oşirişga erişdik.
Lekin bu hali yetarli emas. Çunki dunyodagi rivojlangan davlatlar tajribasiga qaraydigan bölsak, bu körsatkiç ularda 60-70 foizni taşkil etadi.
Şuning uçun 2019 yilda mamlakatimizda bitiruvçilarni oliy ta'lim bilan qamrab oliş darajasini 20 foizga yetkaziş va kelgusi yillarda oşirib boriş – muhim vazifamizdir.
Oliy öquv yurtlari nufuzini oşiriş, nodavlat ta'lim maskanlari sonini köpaytirib, sohaga yuqori malakali kadrlarni jalb etiş va raqobatni kuçaytiriş lozim.
Yoşlarimizga bir vaqtning özida bir neçta oliy öquv yurtiga hujjat topşiriş imkoniyatini berişimiz, öylaymanki, ularning ta'lim oliş huquqlarini kengaytirişga xizmat qiladi.
Oliy ta'lim muassasalariga real imkoniyatlardan kelib çiqqan holda, qabul kvotalarini mustaqil belgilaş tizimini joriy etiş kerak.
Bakalavriat yönalişida tahsil olayotgan talabalarga xorijda öqişni davom ettiriş imkoniyatlari yanada kengaytiriladi.
Çunki jamiyatimizda oliy ma'lumotga ega, yuksak malakali mutaxassislar qança köp bölsa, rivojlaniş şunça tez va samarali böladi.
Vazirlar Mahkamasi uşbu takliflar yuzasidan ikki oy muddatda tegişli çora-tadbirlar işlab çiqişi kerak.
Oliy ta'lim muassasalarida ilmiy salohiyatni yanada oşiriş, ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlaş kölamini kengaytiriş – eng muhim masalalardan biridir.
Har bir işlab çiqariş sohasida tarmoq ilmiy-tadqiqot muassasalari, konstruktorlik byurolari, tajriba-işlab çiqariş va innovatsion markazlar bölişi maqsadga muvofiqdir.
Biz mamlakatimizda investitsiyalarni faqatgina iqtisodiyot tarmoqlariga emas, balki ilmiy işlanmalar “nou-xau”lar sohasiga ham keng jalb qilişimiz kerak.
Vazirlar Mahkamasiga ikki oy muddatda ilmiy-tadqiqot taşkilotlari faoliyatini tubdan isloh qiliş hamda ilmiy işlanmalar böyiça amaliy natijadorlikni oşiriş yuzasidan aniq takliflar tayyorlaş topşiriladi.
Törtinçidan, xalqimiz genofondini mustahkamlaş maqsadida tibbiy xizmatlar sifatini yaxşilaş va kölamini kengaytiriş lozim.
Bizning boş maqsadimiz – nafaqat kasallikni davolaş, balki uning oldini olişdan iborat.
Tibbiy-ijtimoiy yordam körsatiş jarayonida davlat-xususiy şeriklik munosabatlarini kengaytiriş lozim. Davlat tomonidan körsatiladigan tibbiy xizmatlar doirasi belgilanib, pullik va bepul davolaniş örtasida aniq çegara örnatilişi kerak.
Soğliqni saqlaş vazirligi Moliya vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda davlat şifoxonalarini moliyalaştiriş tizimini takomillaştiriş böyiça takliflar kiritsin.
Nufuzli xorijiy oliy ta'lim muassasalari bilan hamkorlikni kuçaytiriş kerak. Kelgusi yilda Rossiya, Janubiy Koreya, Germaniya, Italiya tibbiyot institutlari bilan qöşma fakultet va filiallar oçiş böyiça amaliy çoralarni köramiz.
Navbatdagi dolzarb muammo – aholi örtasida onkologik kasalliklar köpayib borayotgani bilan boğliq.
Misol uçun, yurtimizda yiliga 22 mingdan ortiq bemorda onkologik kasallik aniqlanmoqda.
Bu, öz navbatida, mazkur kasallikka qarşi kuraş tizimini takomillaştirişni talab etib, yuqori texnologik tibbiy yordamga ehtiyojni kuçaytirmoqda.
Uşbu yönalişdagi kasalliklarni barvaqt aniqlaş uçun Vazirlar Mahkamasiga bir oy muddatda alohida qaror va dastur qabul qiliş, uni moliyalaştiriş manbalarini aniq belgilaş vazifasi yuklatiladi.
Köpayib borayotgan bir qator jiddiy kasalliklar profilaktikasi böyiça xalqaro institutlar, nufuzli xorijiy şifoxonalar bilan hamkorlikni yölga qöyiş zarur.
Xalqimiz genofondini saqlaş uçun homilador ayollar va bolalarning ovqatlaniş ratsioni böyiça amaldagi me'yorlarni xalqaro standartlar asosida qayta körib çiqiş lozim.
Vazirlar Mahkamasiga uç oy muddatda bu borada örta va uzoq muddatga möljallangan dastur işlab çiqiş vazifasi topşiriladi.
Beşinçidan, xotin-qizlar va yoşlarni davlat tomonidan ijtimoiy qöllab-quvvatlaşni yanada kuçaytiriş lozim.
Bu borada joriy yilda körilgan amaliy çoralarga qaramasdan, haligaça oğir turmuş şaroitida yaşab, iş bilan ta'minlanmagan 13 mingdan ziyod xotin-qizlar borligi açinarlidir.
Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi va Xotin-qizlar qömitasi hududiy hokimliklar bilan birgalikda bir oy muddatda ana şunday ayollarni iş bilan ta'minlaşga qaratilgan dastur işlab çiqişi zarur.
Markaziy bank, Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyatlar va Toşkent şahri rahbarlariga 2019 yilda turmuş şaroiti oğir bölgan 1 ming 600 nafar xotin-qizlarni imtiyozli kreditlar asosida arzon uy-joylar bilan ta'minlaş vazifasi topşiriladi.
Mamlakatimiz aholisining qariyb yarmini taşkil etadigan yoşlar bilan işlaş masalasi, bundan buyon ham eng asosiy vazifalarimizdan biri bölib qoladi.
Yoşlarni tadbirkorlikka keng jalb etiş, ularning bandligini ta'minlaş maqsadida “Yoşlar – kelajagimiz” jamğarmasi faoliyatini yanada kengaytiriş zarur.
2019 yilda jamğarma uçun 2 trillion sömdan ziyod mablağ ajratiş va şu orqali 50 mingdan ortiq yangi iş örni yaratiş lozim.
Farzandlarimizning turli radikal va zararli ğoyalar ta'siriga tuşib qolişiga yöl qöymaslik – asosiy vazifamizdir. Bu boradagi işlarni yangiça yondaşuvlar bilan davom ettirişimiz kerak.
Jumladan, davlat-xususiy şeriklik asosida yangi madaniyat va istirohat boğlarini taşkil etiş, ularni zamonaviy yoşlar maskanlariga aylantiriş çoralarini köriş zarur. Uşbu boğlar tarkibida birinçi navbatda sport maydonçalari, amfiteatr va kiçik sahnalar, kutubxona, “Kitob kafelari” bölişi lozim.
Bugungi kunda yoşlarimizning bilim va ma'lumot olişining asosiy manbai Internet ekani heç kimga sir emas.
Şu sababli tadbirkorlarni qöllab-quvvatlagan holda, jamoat joylarida bepul “vay-fay” hududlarini taşkil etiş çoralarini körişimiz kerak.
Vazirlar Mahkamasiga bir oy muddatda uşbu masalalar böyiça dastur işlab çiqiş yuklatiladi.
Oltinçidan, aholi turmuş şaroitini yaxşilaş, uni munosib turar-joy bilan ta'minlaş, xalqimiz farovonligini oşiriş doimo e'tiborimiz markazida böladi.
Kelgusi yilda ham arzon uy-joylar quriş dasturi izçil davom ettiriladi.
Namunaviy uylarning loyihalarini takomillaştiriş, energiyani tejaydigan texnologiyalarni qöllaş, zamonaviy va arzon quriliş materiallaridan foydalanişga, alohida ahamiyat beriş kerak.
Ayni paytda yurtimizdagi 34 mingdan ortiq köp qavatli uylarning aniq holatini yana bir bor örganib, bu masala böyiça amaliy çoralar köriş zarur.
Hukumat uç oy muddatda köp qavatli uy-joy fondini töliq xatlovdan ötkazişni ta'minlaşi kerak.
Dunyodagi yirik megapolislarning bu boradagi tajribasini örgangan holda, renovatsiya dasturini, ya'ni, eskirib qolgan köp qavatli uylar örnida eng zamonaviy şaroitga ega bölgan yangi uylar quriş dasturini işlab çiqiş lozim.
Ma'lumki, kommunal xöjalik sohasi uzoq yillardan buyon köplab e'tirozlarga sabab bölmoqda.
Şuning uçun 2019 yildan boşlab tarmoqda davlat-xususiy şeriklik böyiça investorlar bilan hamkorlikda işlaşni boşlaymiz.
Uy-joy mulkdorlari şirkatlarida ma'muriy xarajatlarni kamaytiriş uçun professional boşqaruv kompaniyalari faoliyatini qöllab-quvvatlaş kerak.
Kelgusi yilda aholini markazlaşgan tarmoqlar orqali toza içimlik suvi bilan ta'minlaş darajasini hozirgi 65 foizdan 75 foizga yetkazişimiz lozim.
Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda içimlik suvi ta'minoti va kanalizatsiya tizimini rivojlantiriş böyiça qöşimça çora-tadbirlar işlab çiqişi zarur.
Yettinçidan, jamiyatda soğlom turmuş tarzini qaror toptiriş, jismoniy tarbiya va sportni yanada ommalaştiriş yana bir dolzarb vazifadir.
Sportni jadal rivojlantiriş, xalqaro musobaqalarda yuksak natijalarga erişgan sportçilarni rağbatlantiriş va qöllab-quvvatlaşga bundan buyon ham katta ahamiyat beramiz.
Yoş avlodimiz örtasida sportni ommalaştiriş maqsadida eng çekka tumanlarda ham bolalar va ösmirlar sport maktablarini taşkil etamiz.
2020 yilda Tokioda ötkaziladigan yozgi Olimpiadaga puxta tayyorgarlikni hozirdan boşlaşimiz lozim.
Yana bir muhim masala – mamlakatimizda qişki sport turlari böyiça xalqaro talablar darajasida sportçilar tayyorlaş samarali tizimini yaratiş kerak.
Poytaxtimizda barpo etilayotgan “Humo” muz sporti saroyi, şuningdek, yaqinda Toşkent viloyatining Amirsoy dam oliş maskanida işga tuşiriladigan zamonaviy majmua ham ayni şu maqsadlarga xizmat qiladi.
Afsuski, hozirga qadar yurtimizda Olimpiya yoki Osiyo öyinlari kabi nufuzli sport musobaqalari ötkazilmagan.
Şu bois yaxşi niyat bilan kelgusida yozgi Osiyo öyinlaridan biriga mezbonlik qiliş böyiça istiqbolli reja işlab çiqişni boşlaşimiz kerak.
Vazirlar Mahkamasiga uç oy muddatda bu masala böyiça tegişli dastur loyihasini tayyorlaş topşiriladi.
Sakkizinçidan, turizmni rivojlantiriş, sohaga investitsiyalar jalb etiş, kadrlar salohiyatini oşiriş böyiça kompleks çoralar körişimiz lozim.
Bizda turizm köpinça qadimiy şaharlarimiz, tarixiy-madaniy yodgorliklar doirasida çeklanib qolmoqda.
Vaholanki, mamlakatimizning betakror tabiati, milliy qöriqxonalar, toğli hududlarda turizmni rivojlantiriş uçun katta salohiyat mavjud.
Ayniqsa, tibbiyot turizmi, ziyorat turizmi va ekoturizmni rivojlantiriş nafaqat iqtisodiyot, balki ijtimoiy sohalar rivojiga ham katta turtki beradi.
Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda 2019-2025 yillarda Turizmni rivojlantiriş milliy konsepsiyasini işlab çiqişi va ijrosini ta'minlaşi zarur.
Şu asosda 2025 yilda yurtimizga taşrif buyuradigan xorijiy sayyohlar sonini 7 million nafarga, turizm eksportidan keladigan yillik daromadni esa 2 milliard dollarga yetkaziş lozim.
Töqqizinçidan, oldimizga qöygan ulkan vazifalarni amalga oşirişda biz uçun kuç-qudrat manbai böladigan milliy ğoyani rivojlantirişimiz zarur.
Xususan, milliy özligimizni anglaş, Vatanimizning qadimiy va boy tarixini örganiş, bu borada ilmiy-tadqiqot işlarini kuçaytiriş, gumanitar soha olimlari faoliyatini har tomonlama qöllab-quvvatlaşimiz lozim.
Ötmişga berilgan baho albatta xolisona, eng muhimi, turli mafkuraviy qaraşlardan xoli bölişi zarur.
Afsuski, yurtimiz tarixini örganişda ötgan davrda arxeologik tadqiqotlar yetarli darajada olib borilmadi.
Şuning uçun Fanlar akademiyasining Arxeologiya va San'atşunoslik institutlari faoliyatini, oliy öquv yurtlari va muzeylardagi arxeologik izlanişlarni çet ellik hamkorlar bilan birga taşkil etiş zarur.
Buyuk alloma va adiblarimiz, aziz-avliyolarimizning bebaho merosi, yengilmas sarkarda va arboblarimizning jasoratini yoşlar ongiga singdiriş, ularda milliy ğurur va iftixor tuyğularini kuçaytirişga alohida e'tibor qaratişimiz kerak.
Şu maqsadda, Özbekiston Milliy teleradio kompaniyasi tarkibida “Özbekiston tarixi” kanalini taşkil etib, ilmiy jamoatçilik, ijodkor ziyolilarimiz bilan birgalikda uning dasturlarini puxta şakllantiriş kerak.
Mamlakatimiz muzeylarida saqlanayotgan tarixiy eksponatlarni töliq xatlovdan ötkaziş, har bir muzeyning katalogini yaratiş lozim.
Vazirlar Mahkamasiga bir oy muddatda bu borada tegişli çora-tadbirlar işlab çiqiş vazifasi yuklatiladi.
Aziz döstlar!
Barçamizga ayonki, islohot – bu yangilaniş, özgariş degani. Islohotlar ijobiy natija berişi uçun, avvalo rahbarlarimiz va odamlarimiz özgarişi kerak. Inson özgarsa, jamiyat özgaradi.
Bu maqsadga erişiş uçun birinçi navbatda, barça darajadagi rahbarlar va xalq deputatlari, barça yetakçilar öz faoliyatini tanqidiy tahlil, qat'iy tartib-intizom va şaxsiy javobgarlik asosida taşkil etişlarini bugun hayotning özi talab etmoqda.
Zamonaviy, oqilona boşqaruv tizimini joriy etiş – oldimizga qöygan vazifalarni bajarişning asosiy şartidir.
Bu borada quyidagi dolzarb masalalarga e'tiboringizni qaratmoqçiman.
Birinçidan, parlamentning muhim qarorlar qabul qiliş va qonunlar ijrosini nazorat etiş faoliyatini kuçaytiriş lozim.
Hozirgi kunda Konstitutsiyaga muvofiq, parlament Boş vazirni tasdiqlaydi. Lekin vazirlarni lavozimga qöyişda qatnaşmaydi.
Şuning uçun Hukumat a'zolari parlament oldida mas'uliyatni yetarli darajada his etayotgani yöq. Şu munosabat bilan Vazirlar Mahkamasi a'zolarini Oliy Majlis tomonidan tasdiqlaş amaliyotini kiritişni taklif etaman.
Bölajak vazir parlament a'zolari oldida sohani rivojlantiriş böyiça öz dasturini himoya qilsin va unga erişiş yöllarini asoslab bersin.
Bir söz bilan aytganda, lavozimga munosib ekanini isbotlasin.
Ayni vaqtda joylardagi mahalliy kengaşlarda ham viloyat va tuman idoralari rahbarlarini tasdiqlaş böyiça mana şunday amaliyotni joriy etiş kerak.
Parlament nazoratining ta'sirçan şakllaridan biri bölgan Davlat byudjyetini qabul qiliş va uning ijrosini körib çiqişga alohida ahamiyat berişimiz zarur. Bu işni yuqori professional darajada yölga qöyiş uçun Oliy Majlis qoşida Davlat byudjyeti boşqarmasini taşkil etiş maqsadga muvofiq bölur edi.
Ikkinçidan, ijro hokimiyati tizimini optimallaştiriş, ma'muriy islohotlarni davom ettiriş va davlat boşqaruvida zamonaviy menejment usullarini keng qöllaş zarur.
Barça davlatlarda Hukumat islohotlar ijrosi uçun javob beradigan yuqori vakolatli organ hisoblanadi.
Hozirgi kunda Hukumat komplekslari tarkibiga 160 dan ortiq idora va taşkilotlar kiradi, Boş vazirning soha va tarmoqlar böyiça 8 nafar örinbosari mavjud.
Lekin Vazirlar Mahkamasi va uning tarkibidagi idoralarning islohotlar jarayonidagi örni bugungi kun talabiga javob beradimi? Bu savolga, afsuski, ijobiy javob berolmaymiz.
Vazirlar va kompaniya rahbarlari arzimagan masala böyiça ham Vazirlar Mahkamasiga qatnaşga örganib qolgan. Oqibatda, Hukumat faqat kundalik joriy masalalarni hal qiladigan tuzilmaga aylanib bormoqda.
Iqtisodiyot va ijtimoiy sohadagi muammolarni çuqur tahlil qiliş va joylardagi haqiqiy ahvolni örganiş esa e'tibordan çetda qolmoqda.
2019 yilga “Faol investitsiyalar va ijtimoiy rivojlaniş yili” deb nom berganimiz munosabati bilan Taşqi işlar vazirligi va uning çet eldagi vakolatxonalari ham öz işini qayta körib çiqişlari lozim böladi.
Bundan buyon bizning xorijdagi elçilarimizga ham talab özgaradi. Ularning faoliyatiga birinçi navbatda investitsiyalarni jalb qiliş böyiça qanday işlayotganiga hamda ana şu investitsiya miqdoriga qarab baho beriladi.
Şu munosabat bilan, Vazirlar Mahkamasiga uç oy muddatda yuqorida körsatilgan kamçiliklarni bartaraf etiş, Hukumat va uning tarkibiga kiruvçi vazirlik hamda idoralar faoliyatini optimallaştiriş va takomillaştiriş, iş samaradorligini oşiriş, rahbar kadrlarning şaxsiy javobgarligi va mas'uliyatini kuçaytiriş böyiça kompleks çora-tadbirlar dasturini işlab çiqiş va ijrosini ta'minlaş vazifasi yuklatiladi.
Prezident qabulxonalarining ikki yillik iş tajribasi şuni körsatdiki, biz yaqin ötmişda xalqdan, uning taşviş va muammolaridan ança uzoqlaşib qolgan ekanmiz.
Biz fuqarolar bildirgan fikr-mulohaza va takliflarni inobatga olib, davlat boşqaruv tizimini isloh qilişimiz, ilğor davlat menejmenti va “aqlli” boşqaruv prinsiplariga bosqiçma-bosqiç ötişimiz lozim.
Bu şuni bildiradiki, endi davlat muassasalari bevosita fuqaro bilan işlaşga ötadi.
Davlat idoralari xalqqa, jumladan, tadbirkorlarga yaqin kömakçi bölişi zarur.
Davlatning boşqaruv sohasidagi ba'zi funksiyalarini davlat-xususiy şeriklik asosida jumladan, “autsorsing” şaklida xususiy sektorga topşiriş lozim.
Uçinçidan, davlat boşqaruvida samaradorlikni oşiriş maqsadida davlat xizmatiga malakali mutaxassislarni jalb etişga qaratilgan yagona kadrlar siyosatini şakllantiriş zarur.
Bugun oddiy bir haqiqatni tan olişimiz kerak. Davlat idoralarida malakali va yetuk kadrlar yetişmayapti.
Hanuzgaça davlat xizmatçilarining maqomi belgilanmagan, davlat xizmatiga qabul qilişning oşkora mexanizmlari işlab çiqilmagan.
Bu boradagi muammolarni hal etiş uçun, avvalo, davlat xizmatçilari faoliyatini xolisona baholaş böyiça samarali tizim joriy etiş zarur.
E'tiboringizni yana bir muhim masalaga qaratmoqçiman.
Davlat organlarida ertaga, istiqbolda qanday vazifalar dolzarb bölişi, sodda qilib aytganda, beş, ön, yigirma yildan keyin qanday muammolar oldimizda köndalang bölişini prognoz qiladigan tizim hali şakllangani yöq.
Prezident Administratsiyasiga tarmoqlar faoliyatini samarali boşqarişda strategik tahlil, rejalaştiriş va prognoz tamoyillariga asoslangan uzoq muddatli davlat siyosati Kontseptsiyasini işlab çiqiş vazifasi yuklatiladi.
Bunda davlat boşqaruvi idoralarida strategik tahlil va prognozlaştiriş tuzilmalarini taşkil etiş lozim.
Şuningdek, Özbekiston Respublikasi Prezidenti huzurida alohida Ekspert kengaşi taşkil etilib, unga xorijiy mamlakatlarning nufuzli olimlari va amaliyotçilari jalb qilinişi lozim.
Törtinçidan, mahalliy hokimiyat organlarining vakolat va mas'uliyatini qayta körib çiqişimiz, ularning mustaqilligini yanada oşirişimiz lozim.
Hududlarni rivojlantirişga oid masalalarni hal etişda aksariyat hokimlarda mas'uliyatni öz zimmasiga olib, mustaqil qaror qabul qiliş va taşabbuskorlik yetişmayapti.
Ma'lumki, 2018 yilda Toşkent şahrida eksperiment tariqasida davlat boşqaruvining yangi tartibi joriy etilib, şahar hokimi va tuman hokimlariga moliya, iqtisodiyot, investitsiya, quriliş, uy-joy va kommunal xizmat sohalari rahbarlarini tayinlaş vakolati berildi.
Natijada 30 dan ortiq komissiya va kengaşlar tugatilib, ularning vakolatlari tegişli hududiy organlarga berildi. Samarasiz işlayotgan 12 ta davlat unitar korxonasi tugatildi.
Davlat byudjyetiga tuşadigan mablağlarning bir qismini mahalliy byudjyetlar ixtiyorida qoldiriş tartibi örnatilgani tufayli Toşkentda soliq tuşumi prognozga nisbatan 2 trillion sömga köpaydi.
Davlat boşqaruvi sohasida ijobiy natija berayotgan ana şu eksperimentni endi boşqa hududlarda ham joriy etişimiz zarur.
Kelgusida hokimning ayni vaqtda Xalq deputatlari kengaşi raisi sifatida faoliyat körsatişiga doir tartib bekor qilinişi lozim.
Oliy Majlis palatalari rahbarlariga (N.Yöldoşev, N.Ismoilov) 2019 yil davomida uşbu masalalarni parlamentda atrofliça muhokama qilib, amaliy çoralar dasturini qabul qiliş tavsiya etiladi.
Kelgusi yili mamlakatimizda Oliy Majlis va mahalliy kengaşlarga navbatdagi saylov ötkaziladi.
Yurtimizning siyosiy-ijtimoiy hayotida ğoyat muhim ahamiyatga ega bölgan uşbu siyosiy jarayonni milliy qonunçiligimiz va xalqaro standartlar asosida yuqori saviyada ötkaziş uçun har tomonlama tayyorgarlik işlarini boşlaşimiz zarur.
Beşinçidan, xalq bilan uzluksiz muloqot va inson manfaatlari uçun xizmat qiliş, barça darajadagi rahbarlar uçun nafaqat majburiyat, balki hayotiy tamoyilga aylanişi şart.
Aholi bilan töğridan-töğri va oçiq muloqotlar taşkil etiş, jismoniy va yuridik şaxslarning Özbekiston Respublikasi Prezidentiga murojaat qiliş huquqini röyobga çiqariş uçun şaroit yaratiş yangi yilda ham faoliyatimizning muhim va ajralmas qismi bölib qoladi.
Hurmatli senator va deputatlar!
Sizlarga ma'lumki, yurtimizda sönggi yillarda qonun ustuvorligini ta'minlaş va sud-huquq sohasini takomillaştiriş böyiça keng kölamli islohotlar amalga oşirilmoqda.
Bu özgarişlar inson huquqlari va erkinliklarini ta'minlaş, odil sudlovga erişiş, huquqni muhofaza qiliş idoralari faoliyatini takomillaştirişga qaratilgan.
Men bu masalaga Konstitutsiya kuniga bağişlangan anjumanda atrofliça töxtalib ötganim uçun bu haqda batafsil gapirmoqçi emasman.
Faqat mazkur sohada oldimizda turgan asosiy ustuvor vazifalarga e'tiboringizni qaratmoqçiman.
Birinçidan, sud hokimiyatining çinakam mustaqilligini ta'minlaş maqsadida, sudyalikka nomzodlarni tanlaş va tayinlaş tizimini yanada takomillaştiriş lozim.
Sudyalar korpusini şakllantiriş tizimini sud hokimiyatining mustaqilligi prinsipiga töliq moslaştiriş, bu jarayonda keng jamoatçilik iştirokini ta'minlaş zarur.
Buning uçun tuman, şahar va viloyat sudi sudyalarini tanlaş va tayinlaş vazifasini Sudyalar oliy kengaşi töliq öz zimmasiga olişi maqsadga muvofiqdir. Bu borada jamoatçilik fikri va sudyalarning ular oldida hisobot beriş masalasi öz ifodasini topişi zarur.
Ikkinçidan, xalqimiz tinçligi va xavfsizligini ta'minlaş, jinoyatçilikni barvaqt oldini oliş işlarini yangi bosqiçga kötariş talab etiladi.
Joriy yilda uşbu yönalişda köpgina işlar qilindi.
Jumladan, soha xodimlari uçun munosib mehnat va turmuş şaroitlarini yaratiş maqsadida profilaktika inspektorlari uçun 6 yarim mingdan ziyod xizmat uylari, 1 ming 100 ta şaxsiy uy-joy, 7 mingta şaxsiy avtomobil berildi.
Şu bilan birga, Milliy gvardiya xodimlari uçun ham 1 ming 800 ta uy-joy quriladi.
2018 yilda 3 ming 205 ta mahallada bironta ham jinoyat sodir etilmagani ham şu işlarimiz natijasi, desak, töğri böladi. Lekin xotirjamlikka berilişga hali erta.
Odamlar tinç yaşaşi uçun butun mamlakatimizda jinoyatdan xoli muhit yaratişimiz şart.
Biz içki işlar vazirligi tizimida vakolat va funksiyalarni quyi böğinga tuşirib, uni çinakam xalqçil tizimga aylantirişimiz zarur.
Bu borada ilmiy yondaşuv va ilğor axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini jadal joriy etamiz.
Har bir jinoyat yoki huquqbuzarlikning barvaqt oldini oliş va unga qarşi kuraşiş böyiça har qaysi hudud öz tajribasini yaratişi kerak.
Bu boradagi işlar samarasini oşiriş uçun Içki işlar vaziri, Milliy gvardiya qömondoni va Boş prokuror respublika hududlariga şaxsan mas'ul etib belgilanadi.
Jinoyatçilikka qarşi kuraşda, birinçi navbatda, ijobiy natijaga erişgan profilaktika inspektorlari va mahalla faollarini rağbatlantirişni kuçaytiriş zarur.
Vazifasini sidqidildan bajargan xodimlarga yangi tuzilgan Maxsus jamğarma hisobidan ustama haq tölanadi va ularning mehnatlari qöşimça rağbatlantiriladi.
Bugungi kunda nomiga faoliyat körsatayotgan “Mahalla posboni” lavozimini tugatiş vaqti keldi.
Uning örniga profilaktika inspektorining jamoat tartibini saqlaş böyiça yordamçisi lavozimi joriy etiladi.
Bu lavozimga joylarda malakali huquqşunos, masalaga qonun nuqtai nazaridan yondaşadigan fidoyi kadrlar işga olinadi.
Biz qançalik qiyin bölmasin, çekka-çekka hududlarda ham “Jinoyat haqiqati va adolati” tamoyilini albatta joriy etişimiz kerak. Ya'ni, jinoyat sözsiz foş etilişi va aybdor jazolanişi şart.
Bu masalaga faqat huquq-tartibot organlarining vazifasi, deb qaramasdan, butun jamiyatimiz birlaşib, qattiq kuraş olib borişi zarur.
Uçinçidan, jinoyat qonunçiligini yanada takomillaştiriş va liberallaştiriş böyiça işlarni davom ettiriş lozim.
Nega deganda, Jinoyat va Jinoyat protsessual kodekslari qariyb 25 yil oldin qabul qilingan. Ötgan davrda jamiyatdagi munosabatlar, odamlarning yaşaş tarzi, ongi, dunyoqaraşi özgardi.
Şu sababli bu kodekslar bugungi davr talablariga javob bermay qoldi.
Ma'lumki, qonunçilikda jazoni oğirlaştiriş yoki yengillaştirişga oid moddalar bor.
Lekin ular tergovçi yoki sudyaning ixtiyoriga, ya'ni, inson omiliga töliq boğliq bölib qolmasligi kerak.
Aks holda biz uçun muqaddas bölgan adolat mezoni buziladi.
Şuning uçun jinoyat va jinoyat-protsessual qonunçilikni tubdan qayta körib çiqiş zarur.
Şu maqsadda Boş prokuror rahbarligidagi idoralararo komissiya 2019 yil 1 iyulga qadar Jinoyat va Jinoyat- protsessual kodekslarining yangi loyihalarini tayyorlaşi lozim.
Hurmatli yiğiliş qatnaşçilari!
Mamlakatimizning konstitutsiyaviy tuzumi, suvereniteti, hududiy yaxlitligini turli tahdidlardan himoya qiliş, tinçlik va barqarorlikni yanada mustahkamlaş – barça yutuqlarimizning boş garovidir.
Bu borada quyidagi vazifalar dolzarb ahamiyatga ega.
Birinçidan, mamlakatimiz mudofaa qobiliyatini, Qurolli Kuçlarning jangovar salohiyatini oşiriş, milliy mudofaa sanoati kompleksini şakllantiriş, har qanday xavf-xatarga qarşi doimo şay turişimiz lozim.
Mamlakat mudofaasini harbiy-iqtisodiy qöllab-quvvatlaş böyiça boşlangan islohotlarni mantiqiy yakuniga yetkaziş kerak.
Mudofaa vazirligi ikki oy muddatda mudofaa sanoati kompleksiga kiradigan korxonalarni rivojlantiriş dasturini işlab çiqsin.
Yana bir muhim masala. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan keng foydalanib, davlatimiz çegara xavfsizligini kuçaytiriş va nazorat sifatini oşiriş lozim.
Qurolli Kuçlarimizda jangovar ruhni yuksaltiriş, askar va ofitserlarimizni jismoniy va ma'naviy jihatdan barkamol etib tarbiyalaşga e'tiborni yanada kuçaytirişimiz kerak.
Favqulodda vaziyatlarning oldini oliş va bartaraf etiş tizimini har tomonlama takomillaştiriş muhim vazifalarimizdan biri bölişi lozim.
Ikkinçidan, ekologik xavfsizlik, suv va tabiiy resurslardan oqilona foydalaniş e'tiborimiz markazida turişi zarur.
Suv xöjaligi vazirligi 2019 yil davomida mintaqadagi davlatlar ekspertlari bilan birgalikda Markaziy Osiyoda suv resurslaridan oqilona foydalaniş böyiça takliflarni işlab çiqişi lozim.
Hozirgi vaqtda Orol fojiasi tufayli 5,5 million gektardan ortiq maydonda Orolqum sahrosi paydo böldi.
Har yili 100 million tonna qum va tuz havoga kötarilmoqda. Bu esa Orol halokati global muammo ekanini yana bir bor isbotlamoqda.
Birlaşgan Millatlar Taşkilotining Orolböyi mintaqasi uçun Inson xavfsizligi böyiça köp tomonlama şeriklik asosida “Trast fondi”ning tuzilişi, özbek diplomatiyasining katta yutuği böldi.
Biz Özbekiston taşabbusini qöllab-quvvatlagani uçun Birlaşgan Millatlar Taşkiloti Boş kotibi janob Antoniu Guterriş hamda Birlaşgan Millatlar Taşkiloti institutlaridan, hamkor davlatlardan minnatdormiz.
Biz Orol dengizining suvsiz qolgan hududida yaşil örmonlar barpo etişga alohida e'tibor bermoqdamiz.
Agar mustaqillik yillarida Özbekiston böyiça 1 million 220 ming gektarga yaqin örmonzor yaratilgan bölsa, şundan 400 ming gektardan ortiği aynan Orolböyi hududida barpo etilgan.
Bu masalada qabul qilinayotgan maxsus dasturga köra, Orol dengizining suvsiz hududida kelgusi yilda yana 500 ming gektar örmonzor barpo etiladi.
Aholining hayot şaroitini yaxşilaş maqsadida Qoraqalpoğiston Respublikasi şahar va qişloqlarida yangi qurilişlar amalga oşiriladi.
Xususan, Möynoq tumanida barça zarur infratuzilmalarga ega bölgan zamonaviy şaharça bunyod etiladi.
Uçinçidan, oçiqlik, özaro teng va manfaatli hamkorlikka asoslangan taşqi siyosat sohasidagi faoliyatimizni davom ettiriş va uning samaradorligini yanada oşiriş çoralarini körişimiz zarur.
Siyosiy-iqtisodiy munosabatlar doirasini kengaytiriş uçun çet davlatlarda Özbekistonning yangi vakolatxonalarini oçiş, xodimlar sonini köpaytiriş kerak.
Xalqaro maydonda mamlakatimiz siyosiy-iqtisodiy manfaatlarini ilgari suriş uçun davlatimizning taşqi iqtisodiy va siyosiy faoliyatiga doir qonunçilik bazasini yanada takomillaştiriş lozim.
Vazirlar Mahkamasi va Xavfsizlik kengaşi apparatiga uşbu masalaga doir qonun loyihasini 1 aprelgaça işlab çiqiş topşiriladi.
Biz kelgusi yilda Mustaqil Davlatlar Hamdöstligiga a'zo davlatlar, birinçi navbatda, Rossiya Federatsiyasi bilan, şuningdek, Xitoy Xalq Respublikasi, Amerika Qöşma Ştatlari, Yevropa Ittifoqi mamlakatlari, Koreya Respublikasi va Yaponiya bilan munosabatlarimizni yanada rivojlantirişga qaratilgan faol taşqi siyosat olib boramiz.
Bizni özaro muştarak tarixiy-madaniy va ma'naviy qadriyatlar bilan boğlab keladigan musulmon dunyosi mamlakatlari bilan hamkorlikni bundan buyon ham mustahkamlaşga alohida e'tibor qaratamiz.
Ayni şu maqsadlardan kelib çiqqan holda, biz xorijiy şeriklarimiz bilan özaro manfaatli aloqalarni barça sohalarda amaliy mazmun bilan yanada boyitiş tarafdorimiz.
Biz öz taşqi siyosatimizda Markaziy Osiyoda xavfsizlik va barqaror taraqqiyotni ta'minlaşga qaratilgan aniq va ravşan strategiyaga tayanamiz.
Bu borada Özbekiston mintaqadagi qöşni davlatlar bilan, şuningdek, Turkiya, Hindiston, Pokiston, Eron bilan amaliy va özaro manfaatli munosabatlarni rivojlantirişni muhim vazifa, deb biladi.
Uşbu strategiyani amalga oşirişda qöşni Afğoniston alohida örin egallaydi.
Biz xalqaro hamjamiyatni Afğoniston hukumati rahbarligida tinçlik muzokaralarini boşlaş zaruratini qöllab-quvvatlaşga da'vat etdik.
Şu munosabat bilan, 2018 yilning mart oyida Afğoniston böyiça ötkazilgan yuqori darajadagi Toşkent konferensiyasi zamonaviy Afğoniston tarixida xalqaro miqyosdagi eng qamrovli anjuman bölganini ta'kidlaş lozim.
Konferentsiya yakuni böyiça qabul qilingan, uning barça qatnaşçilarining yakdil pozitsiyasi ifoda etilgan “Toşkent deklaratsiyasi” Afğonistonda tinçlik örnatiş böyiça öziga xos Dastur böldi.
Aynan uşbu konferensiyadan söng Afğonistondagi barça siyosiy kuçlar, jumladan, “Tolibon” harakati iştirokida muzokaralar jarayonini boşlaşga qaratilgan xalqaro harakatlar yanada faollaşdi.
Özbekiston Afğoniston rahbariyati va mamlakatning yetakçi siyosiy kuçlari, jumladan, “Tolibon” harakati vakillari bilan bir qator muhim muzokaralar ötkazdi.
Uşbu siyosiy kuçlar afğon muammosini hal qilişda Özbekiston samarali vositaçi böla olişi mumkinligini e'tirof etdilar.
Ma'lumki, Afğonistondagi vaziyatni barqaror etişning muhim şarti – mamlakatni iqtisodiy jihatdan tiklaşdan iborat.
Bu borada biz Afğonistonda transport va logistika, energetika, savdo va ta'lim sohalarida yirik qöşma loyihalarni amalga oşirişga kirişdik.
Özbekiston tomonidan qurilayotgan Surxon – Puli Xumri elektr uzatiş liniyasi, Termiz şahrida afğon fuqarolarini öqitiş uçun oçilgan Ta'lim markazi, bojxona terminaliga ham ega bölgan “Termiz-kargo” logistika markazi, Mozori Şarif – Hirot va Mozori Şarif – Kobul – Peşavor temir yöl liniyasi loyihalari işlab çiqilayotgani şundan dalolat beradi.
Özbekiston afğon muammosini yeçiş uçun bundan buyon ham har tomonlama yordam körsatadi.
Biz uçun eng muhim pirovard natija – Afğonistonda tinçlik muzokaralarini boşlaş va milliy yaraşuvga erişişdan iborat.
Hurmatli döstlar!
Özbekiston millatlararo totuvlik va diniy bağrikenglik sohasida öz an'analariga doimo sodiq bölib, bu yöldan heç qaçon oğişmasdan ilgari boradi.
Mamlakatimizda turli millat va diniy konfessiyalar vakillari örtasida özaro hurmat, döstlik va ahillik muhitini mustahkamlaşga birinçi darajali e'tibor qaratiladi.
Bu – bizning eng katta boyligimiz va uni köz qoraçiğidek asrab-avaylaş barçamizning burçimizdir.
Xabaringiz bor, yaqinda Birlaşgan Millatlar Taşkiloti Boş Assambleyasining yalpi majlisi tomonidan muhim bir hujjat – “Ma'rifat va diniy bağrikenglik” rezolyutsiyasi qabul qilindi.
Uşbu rezolyutsiyani qabul qiliş taşabbusi 2017 yil sentabr oyida Boş Assambleyaning 72-sessiyasida Özbekiston tomonidan ilgari surilgan edi.
Bizning taklifimizni Birlaşgan Millatlar Taşkilotiga a'zo bölgan 193 ta davlat keng qöllab-quvvatlagani jahon hamjamiyati tomonidan Özbekistonning sa'y-harakatlariga berilgan yuksak baho va e'tirof sifatida barçamizga katta mamnuniyat va ğurur-iftixor bağişlaydi.
Uşbu imkoniyatdan foydalanib, bugungi anjumanimizda iştirok etayotgan xorijiy davlatlarning muhtaram elçilariga, xalqaro taşkilotlar vakillariga samimiy minnatdorlik bildirişga ruxsat etgaysiz.
Aziz vatandoşlar!
Mamlakatimiz taraqqiyotining bugungi bosqiçida har bir yil ulkan dastur va loyihalarni amalga oşiriş, yurtimizni ravnaq toptiriş böyiça yangi-yangi yutuqlar, bilim va tajribalar davri bölib qolmoqda.
Biz yangi yildan boşlab siyosiy hayotimizda yana bir amaliyotni joriy etamiz. Kirib kelayotgan yilning boş hujjati bölgan Murojaatnomada bayon qilingan har bir ustuvor yönaliş böyiça Boş vazir va hukumat a'zolari amalga oşirilgan işlar haqida Senat va Qonunçilik palatasi oldida har çorakda hisobot berib boradi.
Bu jarayon ommaviy axborot vositalari orqali keng yoritilişi lozim.
Şu tariqa fuqarolar Murojaatnomada belgilab berilgan vazifalarni bajariş böyiça, hukumat qanday iş olib borayotganidan xabardor böladi.
Ya'ni, hukumat faoliyatiga xalqning özi baho beradi.
Hammamiz bir haqiqatni yaxşi tuşunamiz, 2019 yil uçun belgilab olgan reja va dasturlarimizni amalga oşiriş, albatta oson bölmaydi.
Hali faqat qoğozda bölgan bu reja va dasturlarni amaliy işlarga, real natijaga aylantiriş uçun barçamiz birgalikda qattiq mehnat qilişimiz kerak.
Bu yölda bizga işonç va ilhom, ğayrat va şijoat beradigan beqiyos bir kuç-qudrat borki, biz unga tayanib, öz maqsadlarimizga albatta yetamiz.
Bu – hayot sinovlarida toblangan, sözida qat'iy turadigan, işning közini biladigan, mehnatkaş, mard va matonatli xalqimizdir.
Biz bugun köpmillatli xalqimizga, barçamizning umidimiz va suyançimiz bölgan yoşlarimizga işonib, marrani katta olmoqdamiz.
Aziz farzandlarimiz, nabiralarimiz baxtini, kamolini öylab, el-yurtimizning, xalqimizning yoruğ kelajagini közlab, oldimizga ulkan vazifalar qöymoqdamiz.
Niyati uluğ xalqning – işi ham uluğ, hayoti yoruğ va kelajagi farovon böladi.
Biz demokratik islohotlar yölidan heç qaçon ortga qaytmaymiz. Qançalik qiyin bölmasin, faqat oldinga – yangi, yuksak marralar sari boramiz.
Yangi Özbekiston taraqqiyotiga hissa qöşiş – Yaratganning özi bizga bergan tarixiy imkoniyat, desak, töğri böladi.
Barçamiz buni çuqur anglaşimiz, qadriga yetişimiz zarur.
Jonajon Vatanimiz oldidagi farzandlik burçini şaraf bilan bajariş hammamizga nasib etsin!
Fursatdan foydalanib, sizlarni, butun xalqimizni yaqinlaşib kelayotgan yangi – 2019 yil bilan çin qalbimdan samimiy tabriklayman.
Barçangizga sihat-salomatlik, oilaviy baxt, işlaringizda omad va muvaffaqiyatlar tilayman.
Ezgu orzu-niyatlarimizni, rejalarimizni amalga oşirişda Yaratganning özi barçamizga madadkor bölsin.
