2 сентябрь куни Колумбияда ҳукуматнинг исёнкорлар билан имзоланган тинчлик битимига бағишланган референдум бўлиб ўтди. Колумбия қонунларига кўра, сайловчиларнинг 13 фоизи иштирок этган тақдирда ҳам овоз бериш жараёни ўтган ҳисобланади. Сайлов участкаларига овоз бериш хуқуқига эга бўлган 34,8 миллион кишидан 13 миллионга яқини келди. Уларнинг 49,77 фоизи тинчлик битимини қўллаб-қувватлади. Референдумда иштирок этганларнинг 50,23 фоизи эса битимга қарши чиқди.
Савол туғилади, нима учун Колумбия халқи 2 октябрда бўлиб ўтган референдумда тинчлик битимига қарши овоз берди. Референдумда сайловчилар “Колумбия Инқилобий Қуролли Кучлари - Халқ Армияси(FARC-EP) билан имзоланган битим шартларига розимисиз?”, деган саволга жавоб беришлари керак эди. Ярим асрдан кўпроқ давом этган фуқоролар урушидан чарчаган колумбияликларнинг бу битимни қўллаб-қувватлашларига ҳеч ким шубҳа қилмаган эди. Бироқ референдум натижалар барчани ҳайрон қолдирди.
Келинг, аввалламбор тарихга мурожаат қилайлик. Илк бор FARC ўзини 52 йил аввал кўрсата бошлаган эди. Ўшанда деҳқон ўғли, ёш партизан ва собиқ милиционер Педро Антонио Марин кичик отряд билан ўрмонзорга кириб кетган эди. Орадан кўп ўтмай юз кишига ҳам етмайдиган гуруҳ Жанубий Америкадаги энг йирик исёнкорлар гуруҳига айланди. “Мануэль Маруланда Велес” лақаби билан машҳур бўлган Педро Антонио Марин гуруҳга 2008 йилга қадар раҳбарлик қилди. АҚШ ҳукумати унинг боши учун беш миллион доллар мукофот пули ваъда қилган эди. Ярим аср мобайнида FARC партизанлар урушини олиб борар экан, ҳарбийлар ва полиция ходимлари, ҳукумат амалдорларини ўлдириш билан шуғулланиб келди. Шундай вақтлар ҳам бўлдики, улар мамлакатнинг ярмидан кўпроқ худудларини ўз назоратига олди. Ҳатто пойтахт — Богота шаҳрини қўлга олиш билан пўписа қилдилар. Вазият шу даражага етдики, армия ўрмондан паноҳ топган ва у ердан чиқишни истамаётган партизанларни йўқ қилишга қурби етмади. Шу тариқа Колумбия давлати ичида ўз мактаби, дўконлари, ҳукумат идоралари бўлган давлат пайдо бўлди. Давлат ичидаги давлат учун қурол керак эди. Бунинг учун эса пул зарур. Ўз мақсадига эришиш йўлида FARC гиёҳванд моддалар ноқонуний савдосига аралашиб қолди. 80-йилларда Колумбия кокаин етиштириш ва сотиш бўйича жаҳонда биринчи ўринга чиқиб олди. Бироқ FARC ўз обрўсини сақлаб қолиш мақсадида 1982 йилдан бошлаб наркобаронлардан узоқлаша бошлади. Улар даромадни коку сотишдан топишни афзал кўрди.
2000-йиллар бошида ҳокимиятга Альваро Урибе Велес келади. У ва унинг маслаҳатчилари партизанларга қарши техника ва аскарлар иштирокидаги кенг қамровли ҳарбий ҳаракатлар олиб бориш режаларидан воз кечади. Бунинг учун кичик махсус гуруҳлардан фойдаланилди. Партизанлар базалари вертолётлардан сепилган кимёвий моддалар ва зарбалар орқали йўқ қилинди. Партизанлар армияси XX аср сўнгги ва XXI аср бошларида бирин - кетин мағлубиятга учрай бошлайди. Шундан сўнг исёнкорлар ҳукумат билан музокоралар ўтказишга мажбур бўлди. Кўп йиллик музокарлардан сўнг, Куба раҳбари Раул Кастро воситачилигида Колумбия янги президенти Хуан Мануэль Сантос ва исёнкорлар раҳбари Тимошенко лақабли Родриго Лондоньо Эчеверри қўл сиқиб кўришдилар. Эришилган келишувга биноан FARC исёнкорлари қуролларини топширишга қарор қилди. Улар учун парламентда ўрин ажратилиши, жамиятга мослашишлари учун молиявий ёрдам берилиши ва дахлсизлик кафолати ваъда қилинди.
