Янги йилни ФИФАнинг янги президенти Жанни Инфантино ўзи режа қилган инқилоб билан бошлади. Кейинги ўн йилликнинг иккинчи мундиалидан бошлаб жаҳон чемпионати иштирокчилари сони 48тани ташкил қилади. Бу қарор юзасидан турлича фикрлар янграмоқда. Уни маъқуллаётганлар ҳам қарши чиқаётганларни ҳам учратишимиз мумкин. «Трибуна» бу инқилобий ўзгаришнинг яхши ва ёмон томонларини санаб ўтди.
Биринчи навбатда бу қарорнинг салбий томонлари ҳақида.
Формат
Битта мусобақани яхши савияда ўтказиш учун 48та савияга мос жамоани топиш мумкин. Бир қарашда Инфантинонинг «48 жамоа сайёрамизнинг 20 фоиз мамлакатларини ташкил қилиши» гапи билан ҳам буни оқлаш мумкин. Лекин танганинг иккинчи томони борки, бунча жамоанинг гуруҳларга тақсимлаш бўлади. ФИФАнинг янгилигига кўра, эндиликда гуруҳлар сони 16тани ташкил қилади. Бу яхши, кейинчалик олимпия тизимида (плей-офф) мусобақани давом эттириш учун мос келадиган формат. Аммо битта гуруҳда учта жамоанинг жой олиши мусобақанинг сифатига таъсир қилиши мумкин. Тушунтираман. Биринчидан, ҳар битта тур фақатгина битта учрашувдан иборат бўлади. Яъни жамоалар рақибнинг қай ҳолатда эканини билган ҳолда тўп суришади. Бу эса келишилган ўйинларнинг пайдо бўлишига олиб келиши мумкин. Мисол. А жамоа биринчи турда В жамоани 1:0 ҳисобида ютади. 2-турда С жамоа А жамоани 2:1 ҳисобида мағлубиятга учратади. А жамоа мусобақани якунлаб бўлди. В ва С жамоа сўнгги турда ўзаро рўбарў келади ва мисол учун, В жамоа ва С жамоани 3:2 ҳисобида ютади. Тўплар нисбатини ҳисобга оласизми, ўзаро ўйинларми, исталган ҳолатда ҳам В ва С жамоалари кейинги босқичга йўл олади.
Албатта, бир қарашда гуруҳ ғолиблиги учун курашни ҳисобга олиб, ҳар бир жамоа бунга ҳаракат қилиши мумкин ва келишувлар бўлмайди, деган фикр ҳам янграши мумкин. Бироқ гап 1/8 финал эмас, яъни 1/16 финалга йўлланма, янаям аниқроқ айтадиган бўлсак, 32та жамоа иштирок этадиган босқичга чиқишади. Бу ерда бирданига ўта кучли жамоага тушиб қолиш имконияти истайсизми, йўқми пасаяди.
Иккинчидан, боя мисол тариқасида эслаган гуруҳимизда С жамоаси В гуруҳига ютқазган тақдирда ҳам барибир биринчи ўринни ўзида сақлаб қолади. Ўзаро ўйинлар кўрсаткичи мутлақо тенг бўлиб турганда тўплар нисбати уларга биринчи ўринни келтиради. С жамоа биринчи ўринни олиб қолиш шарти билан В жамоани ҳам ўзи билан кейинги босқичга олиб чиқади. Тўғри, футболдаги ҳалол ўйин қоидаларига риоя қилмайдиган жамоалар кўп деган фикрдан йироқман. Буни ўзига эп кўрмайдиганлар жуда кўп. Ёки сўнгги турда учрашадиган С ва В жамоалари ўрнида ўта принципиал рақиблар ўзаро тўқнаш келиб қолиши ҳам мумкин. Лекин 16та гуруҳда ҳеч бўлмаса биттасида Швеция ва Данияга ўхшаш термалар сўнгги турда ўзаро ўйнаб қолиш эҳтимоли жуда юқори. 2004 йилги Европа чемпионатида Италия ва Антонио Кассанонинг кўз ёшлари эсингизда бўлса керак-а? УЕФА ўшанда Скандинавиянинг икки жамоаси кўрсатган томошадан бирорта ҳам шубҳали жиҳатни топа олмаганди. Энди тасаввур қилинг бундай, айтиш мумкин бўлган, қардош давлатлар қанча?
