29.01.2018 йилдаги ЎРҚ–463-сон Қонун билан жиноят ишлари бўйича суд ҳужжатларини назорат тартибида қайта кўриб чиқиш тартиби бирмунча ўзгартирилди. Жиноят-процессуал кодексга тегишли тузатишлар «Халқ сўзи» газетасида эълон қилинган ва 1.04.2018 йилдан кучга киради. Бу ҳақда Norma.uz ёзмоқда.

Бугунги кунда янги очилган ҳолатлар муносабати билан фақат прокурорнинг протести бўйича иш назорат тартибида қайта кўрилиши мумкин. Бунинг учун тўртта асос ЖПКнинг 522-моддасида кўрсатилган. Улардан учтаси ҳақиқат қарор топишига халал берган жиноий қилмишлардир. Улар суднинг қонуний кучга кирган ҳукми билан тасдиқланади. Яъни ЖПКнинг 522-моддаси 1-3-бандларидакўрсатилган ҳолатларнинг ҳар бири бўйича прокурор янги жиноят ишини қўзғатади, у мустақил равишда тергов қилинади ва кўриб чиқилади. Улар бўйича чиқарилган ҳукм ушбу ҳолатлар таъсир ўтказган биринчи ишни назорат тартибида қайта кўриб чиқиш учун асос ҳисобланади. Тўртинчи асос (ЖПКнинг 522-моддаси 4-банди) прокурор томонидан мустақил равишда ёхуд унинг топшириғига кўра терговчи ёки суриштирувчи томонидан тергов қилинади.  

Якунларга кўра, назорат тартибида қайта кўриб чиқилаётган иш судга йўлланади. Унга прокурор протести ва, қайта кўриб чиқиш асосларига қараб, қонуний кучга кирган ҳукм нусхаси (ЖПКнинг 522-моддаси 1-3-бандлари бўйича) ёки тергов материаллари (ЖПКнинг 522-моддаси 4-банди бўйича) илова қилинади.

2018 йил 1 апрелдан бошлаб янги очилган ҳолатлар муносабати билан қуйидаги жараён иштирокчиларининг шикояти бўйича ҳам жиноят иши назорат тартибида қайта кўрилиши мумкин:

• маҳкумнинг, унинг ҳимоячисининг, қонуний вакилининг;
• жабрланувчининг ёки унинг вакилининг;
• фуқаровий даъвогарнинг, фуқаровий жавобгарнинг ва уларнинг вакилларининг – фуқаролик даъвосига тааллуқли қисмида;
• суд томонидан оқланган шахснинг, унинг ҳимоячисининг ва қонуний вакилининг – оқлаш важлари ва асослари қисмида.

Бунда амалдаги тартиб бекор қилинмайди ва ишлашда давом этади. Шу тариқа, янги очилган ҳолатлар муносабати билан ишни қайта кўриш иккита сценарий бўйича: прокурор томонидан протест берилиши воситасида ёхуд прокурор томонидан протест берилмасдан жараён иштирокчисининг шикояти бўйича амалга оширилиши мумкин.

Назорат тартибидаги шикоятда қуйидагилар кўрсатилиши керак: