Президент Шавкат Мирзиёев Самарқанднинг Паст Дарғом туманида ўтказган видеоселектор йиғилишида ҳақли равишда Хитой мўъжизасининг муаллифи ҳисобланувчи Дэн Сяопинни кўпроқ ўқишни тавсия қилганди. Давлат раҳбари Хитой қандай қилиб ривожланиш соҳасида инқилоб қилгани борасида ўз фикрлари билан ўртоқлашганди. Қуйида ушбу йирик ислоҳотчи ҳақидаги айрим маълумотларни тақдим этамиз.
Хитойнинг сўнгги ютуқлари Дэн Сяопиннинг номи билан боғланади, сиёсий курсда эса Қайта қуришнинг муқобил тарихини кўришади. У давлат раҳбари сифатида фаолият юритмаган, бироқ 1970-йиллар охиридан то 1990-йиллар бошигача Хитойни бошқарган ҳисоб.
Француз даври
Ҳаёт йўли болаликдан бошланади, деб тўғри айтишади. Ёш Дэн Сяньшен билан ҳам шундай бўлди. У 1904 йилда заминдор Дэн Венмин оиласида дунёга келди. Унинг отаси ўғлига сифатли таълим беришга ҳаракат қилган ва уни Чунциннинг энг яхши мактабларидан бирига жойлаган. 1919 йилда Дэн энг фаол ўқувчилар қаторида Францияга ўқиш учун йўл олган. Ёш хитой зиёлиси Францияга бориб, бироз қийналган. Отаси берган пуллар етмай, ишлашига тўғри келган, бироқ Францияда инқироз даври бўлиб, хитойликларни шароити яхши бўлмаган ишларгагина олишарди. Дэн қора ишчи, чилангар, официант бўлиб ишлаган. Бу мураккаб давр унга янги исм олиб келган – Сяопин. Айнан Францияда Сяопин капитализм «ажойиботлари»ни кўриб, коммунизм сари илк қадамини ташлайди - 1924 йилда у Франциядаги Хитой коммунистик гуруҳига қўшилади.
Иван Дозоров
Тез орада «хавфли коммунистик агитатор»га кўз тиккан Франция ҳукумати таъқибидан қочиб, Дэн ўқишини Москвада давом эттиришга қарор қилади. У ерда Сунь Ятсен номидаги Хитой меҳнаткашлари университетига ўқишга киради. Конспирация сифатида талабалик гувоҳномасини Иван Сергеевич Дозоров номига олади. Бу ерни Европа билан таққослаганда фарқ жуда катта эди - ҳаммаси бепул. Мамлакат иқтисодий ўсишни бошдан кечираётган вақтлар - янги дўконлар, ресторанлар ва бошқа иш жойлари очилаётган давр. Талабалар уч маҳал яхши овқатланишган - гўшт, балиқ, сут, тухум доимий менюда бўлган, ҳатто икра ҳам беришган. Кейинчалик айнан шу ижобий таассуротлар Сяопиннинг «Хитой мўъжизаси»га замин бўлади. Сяопин кейинроқ бу ҳақида шундай хотирлайди: «Мен Россияга энг аввало қатъий тартибга риоя қилишни ўрганиш ҳамда коммунистик билимга эга бўлиш, ўз ғояларим ва хатти-ҳаракатларимни тўлиқ коммунизациялаштиришга келгандим».
