Сўнгги пайтларда аҳоли орасида телевидение, радио ва бошқа ахборот воситаларида ўйинчоқларни болаларнинг маънавияти, соғлиғига таъсири тўғрисида кўплаб фикр-мулоҳазалар бўляпти. Бошқарув органларининг эътибори бу масалага қаратилганлиги бежиз эмас, чунки ўйинчоқларнинг тури ниҳоятда кўп. Баъзилари болага билим беради, онги ўсишига, дунёқарашининг шаклланишига ёрдам беради, баъзилари эса қўрқитади, маънавий ривожланишига салбий таъсир кўрсатади. Бу ҳам жуда муҳим, бироқ биринчи ўринда ҳозирги кун ўйинчоқларининг бола саломатига салбий таъсири диққат эътибордан четда қолмоқда.
Республика Давлат санитария-эпидемиология назорати марказининг хабар беришича, яқинда бир аёл боласининг тиши чиқиши жараёнини енгиллаштириш учун боласига бозордан ўрдак кўринишидаги ўйинчоқ сотиб олиб берганини ёзган, эртаси куни ушбу ўйинчоқни оғзига солиб ўйнаётган боласи ўтирган жойида қайт қилган. Оғзи, тишлари, тили сарғайиб кетганини қўриб қўрқиб кетган аёл боласини дарҳол шифокорга олиб борган, бу вақтда боланинг баданига майда қизил тошмалар тошиб кетган. Шифокорлар онадан боланинг қандай овқат егани тўғрисида сўрашган. Она эса ҳар доимги таомини берганлигини, авваллари бундай ҳолат кузатилмаганини, бир неча кун аввал бозордан ўрдакча шаклидаги ўйинчоқ сотиб олиб берганини, бола эса уни оғзига солиб ўйнаганини айтган. Шундан сўнг шифокорлар болани ичини ювишган, аллергияга қарши дорилар беришган. Бола бир неча кун шифохонада қолиб даволанган. Буни олдини олиш мумкинмиди?
Бунга жавоб бериш учун ўйинчоқларнинг ишлаб чиқарилиши ва уларнинг хусусиятлари тўғрисида маълумотларга эга бўлиши керак.
Ўйинчоқлар ёғоч, ойна, резина, қоғоз, металл, шиша, мато, мўйна, пахта, фарфор, пластмасса ва бошқа материаллардан ишлаб чиқарилади. Бироқ уларнинг ичида энг кенг тарқалган материал, бу полимердир. Полимер бирикмалардан ишланган ўйинчоқлар енгил, эластик, рангли ва сифатига қараб чидамли бўлади.
Ўйинчоқлар учун ишлаб чиқаришда полиэтилен, полипропилен, полистирол, поливинилхлорид, полибутилен, полиметилпропилен каби полимерлардан фойдаланилади.
Бироқ бу полимерларга стабилизатор бутловчи кам қўшилган бўлса, ишлаб чиқариш технологиясига тўлиқ амал қилинмаган бўлса уларнинг сифати бузилади ва мономерларга парчаланади.
Полимердан чиқаётган ёқимсиз ҳид бунинг исботидир. Полимердан ажралган формальдегид, фенол, стирол, акрилонитрил, бензол, фталатлар қўпол заҳарли восита туркумига кириши ҳаммага аён.
Полимер бирикмалар таркибидаги юқоридаги моддалар одамларнинг асаб тизими, юрак-қон томир тизими, жигар, меъда-ичак тизими аъзолари ҳамда терига тез таъсир кўрсатади. Биринчи салбий аломатларидан кўнгил айниши, қайт қилиш, бош оғриши, аксарият ҳолларда аллергияни намоёндаси терида қизил тошмалар пайдо бўлади. Ушбу воситаларни оз миқдорда сурункали таъсири мутаген бўлиб, ирсий касалликларга олиб келади бундан ташқари хавфли ўсмаларнинг ривожланишига сабаб бўлади.
