Европада мусулмон аёллар фаолиятига тўсқинлик давом этмоқда

Европада мусулмонлар, айниқса мусулмон аёлларни сиёсат ёки ижтимоий соҳанинг юқори қатламларида қабул қилиш аввалгидек муаммолигича қолмоқда. DailySabah Бельгия мустақил депутати Моҳинур Ўздемирнинг баёнотига асосланиб, шу ҳақида хабар берди. 

Ўтган ҳафтада АҚШда ўтган оралиқ сайловлар натижасида мамлакат тарихида биринчи марта икки мусулмон сиёсатчи Вакиллик палатасига сайланди. Илҳан Омар ва Рашида Тлаиб билан бир қаторда илк марта туб америкалик ва лотин Америкаси аёллари ҳам вакилликка сайланди. 12 ёшида Сомалидан қочқин сифатида АҚШга келган Илҳан Умар Вакиллик палатасининг ҳижобдаги биринчи вакиласи бўлди. 

Европанинг аксарият мамлакатларида мусулмонлар энг йирик насроний бўлмаган вакиллар ҳисобланади. Бельгия, Франция, Германия ва Нидерландия каби Ғарбий Европа мамлакатларида яшовчи мусулмонлар 4-10 фоизни ташкил қилади. Шунга қарамай, Ғарбий Европа сиёсатида мусулмонларга етарлича эътибор қаратилмаган.  

Континентал Европанинг 5 фоизини ташкил қилувчи 26 миллиондан зиёд мусулмон ҳатто сиёсат ва ижтимоий соҳалардан ташқарида ҳам ўз диний мажбуриятларини амалга оширишда муаммоларга дуч келмоқда. Масалан, ислом оламининг энг катта байрамларидан бири Ийд Ал-Адҳа (Қурбон ҳайити) вақтида аксарият Европа давлатларида қурбонлик келтиришда қийинчиликларга дуч келинади. 

Минораларсиз масжидлар қурилишига босим кучайиб бораётган бир вақтда баъзи мамлакатлар бу масжидларда ишловчи диний персонал Австрия ёки Бельгия руҳонийлари томонидан сайланиши кераклигига оид қарорга келди. 

Европада мусулмонларга нисбатан зўравонлик ҳолатлари кўпаймоқда, бунда жабрланувчилар асосан – мусулмон аёллар. Умумий ҳисобда Европа ва Бельгияда исломофобия қурбонларининг 60 ва 76 фоизини аёллар ташкил қилади. 

Айни дамда бутун континентал Европада фақат биргина ҳижобли аёл – асли туркиялик бўлган мустақил депутат Моҳинур Ўздемир. Ўздемир нима учун исломофобия кўпроқ аёлларга йўналтирилганига изоҳ берди: “Чунки  мусулмон, ҳижобдаги аёллар кўзга дарҳол ташланади. Автомобиль уриб кетиши мумкин. Энди жисмоний ҳужумга ҳам ўтишмоқда”.

Бугунга келиб миллий парламентга сайланган ҳижобли аёллар йўқ. Моҳинур Ўздемир эса континентал Европада маҳаллий парламентга сайланган ягона ҳижобли депутат ҳисобланади. Унинг депутатлик фаолиятига нисбатан ҳам тўсиқлар бўлган, бироқ конституция бунга йўл қўймаган.

Европа парламентига кирган биринчи мусулмон депутат аёл ҳисобланган Ўздемир 1984 йилда Бельгиянинг Шаербекида туғилган. Мамлакатдаги учинчи турклар авлоди вакили бўлган Ўздемир Libre de Bruxelles университетида саноат қурилиши соҳасида магистр даражасини олган. У француз, голланд ва инглиз тилларини билади. 2009 йилда сиёсатга кириб келган ва Гуманистик демократик марказ (CDH) депутати сифатида Брюссель парламентига сайланган. 

Ўздемир ўзи мисолида Европада мусулмон аёл сифатида сиёсат юритиш қийин эканини таъкидлайди, зеро унинг танилишига тўсқинлик қилганлар бўлган. Унинг айтишича, бундай ҳолатлар Европанинг консерватив мамлакатларида кўпроқ кузатилади. 

Ўздемирнинг сўзларига кўра, Европада популизм авжига чиқмоқда, Европа ўз муаммоларига ечим топиш ўрнига уларда “айбдорлар”ни изламоқда. 

“Бельгияда одатда ҳижобдаги аёлга ишлашга рухсат берилади. Бироқ диний эркинликка қарамай, аксарият иш ўринлари ҳижобли аёллар ишлашига имкон бермайди. Баъзи университетлар ўз объектларида ҳижобли аёлларнинг таълим олишига йўл қўймайди. Кўпчилик бу ҳақида гапирмайди. Агар сиз бу муаммоларни муҳокамага олиб чиқадиган бўлсангиз, ғалаба қозониш имконингиз анча паст бўлади. Тузилма тизимни блоклайди, бунинг натижасида эса кўплаб билимли мусулмон аёллар бандлик соҳасида камситишларга дуч келади”, - дейди Ўздемир. 

У масжидларга ҳужумлар сиёсат томонидан қораланмаслигини қўшимча қилди. Аёлнинг сўзларига кўра, ҳужумлар нормал ҳолат каби қабул қилинмоқда, қатъий жазо йўқлиги натижасида эса ирқчи гуруҳлар ҳужумда давом этмоқда.

Бошқа томондан, Моҳинур Ўздемирнинг фикрича, Европа мамлакатларидаги террористик ҳужумлар ва суриялик қочқинлар қитъада исломофобиянинг ўсишига катта таъсир кўрсатган.  Европа давлатлари бугунги кунда иммиграция ва муҳожирларга қарши чиқаётгани бунга ёрқин мисолдир.