Ҳаммаси назорат остида: Ўзбекистонда мобил телефонлари, ноутбук ва планшетларни ёппасига қайддан ўтказиш бошланмоқда

Мобил қурилмаларни қайддан ўтказиш қуйидаги усуллардан исталган бири орқали амалга оширилади:

·       Тизим операторига мобил қурилма эгаси ёки унинг вакили шахсан мурожаат қилиб, ариза топшириш;

·       Мобил қурилма эгаси ёки унинг вакили мобил қурилмаларни қайддан ўтказиш ҳудудий пунктига шахсан мурожаат қилиб, ариза топшириш;

·       Интерактив давлат хизматлари ягона порталига ариза топшириш;

·       Тизим оператори веб сайтига ариза топшириш.

Тизим оператори тизимдаги мобил қурилмаларни қуйидаги тоифаларга бўлиб синфлаштиришни таъминлайди:

а) «оқ» рўйхат — Низом талабларига мувофиқ қайддан ўтказилган мобил қурилмаларнинг IMEI кодлари. «Оқ» рўйхатга киритилган мобил қурилмалари орқали мобил алоқа хизмати кўрсатиш ўрнатилган тартибда ва чекловларсиз амалга оширилади;

б) «қора» рўйхат — Низом талаблари асосида тизимда қайддан ўтказилмаган, йўқотилган ёки ўғирланган сифатида белгилаб қўйилган мобил қурилмалари, шунингдек GSMA ассоциацияси маълумотлар базасига мос келмайдиган IMEI кодлари. «Қора» рўйхатга киритилган мобил қурилмалар орқали мобил алоқа хизмати кўрсатиш чекланади;

в) «кулранг» рўйхат — вақтинчалик «оқ» ёки «қора» рўйхатга киритиш мумкин бўлмаган мобил қурилмалар IMEI кодлари.

Ҳужжат лойиҳасида қайд этилишича, жисмоний шахс шахсий фойдаланиши учун 6 ой мобайнида фақат битта мобил қурилмани қайддан ўтказиши мумкин бўлади.

«Мобил алоқа операторлари IMEI кодлари бўйича «қора» рўйхатга мансуб мобил қурилмалар фаолиятини тизим операторлари томонидан у мазкур рўйхатга киритилган ондан бошлаб чеклашади. Мобил қурилмаларнинг чекланиши дейилганда, мазкур мобил қурилма орқали шошилинч хизматларга қўнғироқ қилишдан ўзга ҳар қандай телекоммуникацион хизматдан фойдаланиб бўлмаслиги тушунилади», — дейилади ҳужжат лойиҳасида.

IMEI коди «оқ» рўйхатда қайд этилган мобил қурилма йўқотилганда ёки ўғирланганда унинг эгаси ички ишлар органларига мурожаат қилиши мумкин. Бундай ҳолларда тизим оператори мобил қурилмаларнинг IMEI кодларини «оқ» рўйхатдан «қора» рўйхатга ёки аксинча ўтказишга мажбур.

Диққат қилиш керакки, тизим ишга тушгач, юридик ва жисмоний шахслар томонидан олиб кирилаётган ёки миллий ишлаб чиқарувчилар томонидан уникал идентификацион кодлар билан ишлаб чиқарилаётган мобил қурилмаларни қайддан ўтказиш тизим оператори томонидан пуллик асосда қайддан ўтказилади.

Яна бир қизиқарли факт шундан иборатки, 16 ёшга тўлмаган шахсларнинг мобил қурилмалари IMEI кодлари рўйхатдан ўтказилмайди.

Ҳужжат муҳокамаси қизғин тус олмоқда. Фуқароларда мазкур ҳужжат юзасидан бир неча асосли саволлар вужудга келмоқда. Уларнинг айримлари:

·       Нега айнан 6 ойда бир дона мобил қурилмани қайддан ўтказиш билан чекланмоқда?

·       16 ёшгача тўлмаган болаларнинг мобил қурилмалари қайддан ўтказилмаслиги сабаби нимада? Чунки айни пайтда ота-оналарга ўз фарзандларини мобил қурилма орқали назорат қилиш осон.

·       Доимо алоқада бўлиб туриши шарт бўлган раҳбар ва бошқа ходимлар бор. Уларнинг, умуман, бошқа кимнингдир телефони тўсатдан эскириб қолса ёки бузилса, янгисини рўйхатдан ўтказиш учун 6 ойлик вақт поёнига етмаган бўлса нима қилиш керак?

·       Айни пайтда жуда кўп мобил қурилмалар иккита сим карта билан ишлайди ва сим карталарнинг ҳар бирига алоҳида IMEI-код ажратилади. Бу ҳолатда абонент 6 ой давомида битта сим карта ишлатишга мажбурми?

·       Юртимизда туризмни ривожлантириш учун кўп саъй-ҳаракатлар қилинмоқда. Туристик сим карталар жорий этиш таклифлари берилмоқда. Бу чора хорижий туристларнинг юртимизнинг тарихий жойларидан мобил интернетдан фойдаланишида қийинчиликлар келтириб чиқармайдими? Хорижий давлатлардан келган туристлар бундай ҳужжатларга имзо қўйишни ёқтиришмайди ва бу уларнинг кўз ўнгида мамлакатимиз имижи пасайишига олиб келмайдими?