«Янги талабалар шаҳарчасини қуриш режада бор». Тошкент шаҳар ҳокими ўринбосари билан интервью

Тошкент шаҳар ҳокимининг ёшлар сиёсати, ижтимоий ривожлантириш ва маънавий-маърифий ишлар бўйича ўринбосари Элбек Шукуров Kun.uzʼга берган интервьюсида пойтахтдаги ижтимоий муносабатлар, хусусан таълим ва соғлиқни сақлаш тизимидаги масалалар ҳақида батафсил маълумот берди.

— Тошкент шаҳри алоҳида хусусиятга эга, у нафақат пойтахт, шаҳар-туман сифатида бошқа вилоятлардан фарқли жиҳати бор. Аҳолиси ҳам бошқа ҳудудларга қараганда кўпроқ. Шу жиҳатдан ижтимоий масалаларни кўтариш шаҳар-туман миқёсида қийинчилик туғдирмайдими?

─ Албатта, бунинг ўзига яраша қийинчилиги бор. Тошкентда бошқа вилоятдаги ҳамкасбларимга қараганда қийинроқ, десам ҳам нотўғри бўлади. Чунки ҳар бир ҳудуднинг ўзига хос хусусиятлари бор. Туманларнинг ҳам ўзига яраша хусусиятлари бор. Шу жиҳатларни ҳам фаолият давомида инобатга олиш керак. Мисол учун, Юнусобод, Мирзо Улуғбек туманларида кўп миллатли аҳоли бўлганлиги учун шу ҳудудларда аҳолининг таълимга, ижтимоий масалаларга қараши сал бошқачароқ бўлиши мумкин. Шайхонтоҳур, Учтепа, Олмазор туманларида маҳаллий аҳоли кўпроқ бўлгани учун у ерда муҳит бошқача. 

Бугунги кунда пойтахт аҳолисининг зичлиги, аҳолининг талаби юқорилиги, қонунчилик билан яқиндан танишлиги, аҳоли саводхонлигининг юқорилиги ҳам муҳим рол ўйнайди. Шунинг учун йилдан йилга аҳолининг эҳтиёжни қондириш қийинроқ бўлиши мумкин.

─ Бошқа ҳудудларда ёзги ёки қишки мавсумда асосий примитв муаммолар, газ, энергия, сув муаммоси ёки бошқа хизматларнинг кўрсатилишидан норозилик кузатилади. Сизнинг ҳудудингизда ижтимоий масалаларни амалга оширишда қанақа муаммолар кўпроқ кўзга ташланади?

─ Маълум вақт аввал шу масалалар бизда ҳам бўлган бўлса, ҳозирда аҳолининг талаби сифат масаласида кучайиб бормоқда. Масалан, мактабларнинг ҳаддан ташқари коэффициенти ошиб кетган ҳолатлари мавжуд. Баъзи ҳудудларда 1000 ўринга 2000 ўқувчи ўқиётган ҳолатлар бор. Унинг ёнидаги мактабда эса коэффициент паст, 1000 ўринда 700 нафар ўқувчи ўқиётган бўлиши мумкин. Кўп одамлар томонидан бу мактабда сифат яхшироқ деган нарсаларни эшитамиз. Кундалик маиший муаммолардан кўра кўпроқ аҳоли сифатга диққатини қарата бошлади. Барча таълим йўналишларида хусусий секторнинг кириб бориши уларнинг ўзаро рақобатини ҳам шакллантиряпти, давлат таълим муассасаларида ҳам рақобатчи бўляпти. Қайси мактабда сифатнинг қандайлиги кўриниб қоляпти. Сифат жиҳатдан фарқ бўлиши мумкин, лекин айнан бугунги кунда коэффициент ошиб кетган мактабларда сифат яхши деган стереотип бор. Бу кўплаб йиллар давомида одамларда тарқалган маълумот.

─ Ўз микроҳудуди бўйича ўқувчи қабул қилиш, бошқа микроҳудудудга бериш учун эса бошқа чораларни амалга ошириш татбиқ этилмоқда. Бу муаммолар келтириб чиқармайдими, амалда иш берадими?

─ Албатта, муаммолар бўлади, турли қарашлар бор. Мазкур қарашларнинг бирида бунда ҳуқуқларнинг поймол этилиши кўрилса, буни ҳам рад этиб бўлмайди. У ҳам Тошкент шаҳар, Ўзбекистон фуқароси. Шу республика ҳудудидаги мактабга фарзандини беришга ҳаққи бор. Лекин биз коэффициенти ортиб кетган, битта синфда 40талаб ўқувчи ўтирган синфларда ўз боласини мактабга беролмаётганларнинг ҳуқуқларини поймол қилиб қўймаймизми? Нафақат бир томоннинг, иккинчи томоннинг ҳуқуқини ҳам кўриб чиқиш керак. Ҳар бир инсоннинг эркинлик чизиғи иккинчи одамнинг эркинлик чизиғида тўхтайди. Мактабларга Тошкент шаҳрининг барча ҳудудларидан бола олиб келинса, унинг сиғими тўлади, унда одам сонини кўпайтириш керак бўлади. 2-, 3-сменага ўтиш ҳоллари бўлиши мумкин. Шу ҳудудда яшаётганларнинг ҳам ҳуқуқи бор-ку, улар тўлиб кетган синфга боласини беролмаяпти-ку. Ўқитувчининг ўқувчиларга эътибори уларнинг сонидан келиб чиқиб тақсимланади, бу сифатга ҳам таъсир кўрсатади. Бу энг тўғри, муқобил йўл эмас, лекин соҳани тартибга солиш учун қилиш мумкин бўлган вақтинчалик йўллардан бири эди. Бу масала юзасидан Халқ таълими вазирлиги билдирган расмий муносабат биз билан ҳам муҳокама қилинган, бу позицияни Тошкент шаҳар ҳокимлиги ҳам қўллаб-қувватлайди.

─ Олий таълим муассасаларининг энг кўзга кўринганлари ҳам, миқдор жиҳатдан ҳам тенг ярми Тошкент шаҳрида жойлашган ва талабаларни жалб этади. Ҳар янги ўқув йилида талабалар Тошкентга оқиб келади. Тошкент шаҳар ҳокимлиги даражасида ҳам, ҳукумат даражасида ҳам, Олий таълим вазирлиги даражасида эътибор қаратилмаётган масала бор. Талабалар қаерда яшайди? Ётоқхонага кира олмаслиги аниқ, жой етмайди, 1-, 2-курсдан кейин 200-300 долларга ижарада туриши керак, уй ҳам қимат. Бу масала жуда оддий кўрингани билан жуда ҳам кўплаб талабалар учун ноқулайлик келтириб чиқаради. Талабалар уй қидиради, сарсон бўлади. Нега бу масалада эътибор йўқ?

─ Бу ҳозирда энг муҳим масалалардан бири. Мавжуд имкониятимиз олий таълим олишни истовчиларнинг талабини қондириб бера олмайди, имконият нисбатан кам. Шу пайтнинг ўзида бу йиғилишларда ҳам айтиб ўтилди. ОТМ очилганда ҳаммаси ҳам Тошкент шаҳрида очилиши тўғри эмас. Бошқа вилоятларда ҳам ёшлар бор. Уларнинг истак ва ҳуқуқларидан келиб чиққан ҳолда бошқа ҳудудларда ҳам ОТМлар очилиши керак. Албатта, бошқа давлатларнинг ОТМлари, хусусий ОТМлар пойтахтга келгиси келади. Пойтахтга келганда ҳам айнан шаҳарнинг қоқ марказига келишни истайди. Баъзи ОТМларга тугатилаётган касб-ҳунар марказлари бинолари таклиф қилинади, лекин аксарият инвесторлар шаҳарнинг марказидан бўлишини исташади. Бу зўр. Лекин аксарият давлатларда нуфузли таълим муассасалари шаҳар марказида эмас, тинчроқ, каттароқ ҳудудда қилинади. Марказда эса ҳудуд катта бўлмайди. Жозибадорлиги ошсин, қулай бўлсин, дейишади. Лекин пойтахтни таълим муассасалари билан тўлган ҳудудга айлантириб қўя олмаймиз. Пойтахт иқтисодиётни ривожлантирадиган, туризм ривожланган ҳудуд бўлиши керак. Таълим муассасаларининг пойтахтда бўлиши ҳам яхши, бу иқтисодиётга фойда, талабалар келгач, пул ҳам келади, инвестиция ҳам келади. Лекин бошқа томони ҳам бор. Ҳудудлардан энг яхши ёшлар пойтахтга келиб, ўқишни битиргач қайтиб ўз ҳудудига кетяптими, деган савол бор. Бу саволга жавоб топиш қийин. Эртага биз пойтахтни ривожлантирамиз деб, энг ақлли ёшларни олиб келишимиз мумкин. Фуқароларга истаган жойида яшашга имконият бериш керак, пропискасини ҳам ҳал қилиш керак. Лекин ҳамма ақллилар Тошкентда йиғилса, вилоятларни ким ўйлайди? Инвесторларни фақат пойтахтга эмас, ҳудудларга ҳам концентрация қилиш керак.

─ Шунча университет ишлаб турибди. Келажакда уларни ҳудудларга йўналтириш мумкин. Лекин улар айни кунларда ишлаб турибди. Талабалар келяпти. Янги бир талабалар шаҳарчасини қуриш режада йўқми?

─ Янги талабалар шаҳарчасини қуриш режада бор, лекин талабалар шаҳарчаси деганда катта бўш ҳудуд тушунилади. Агар келажакда янги Тошкент ҳудуди бўлса ёки пойтахтга яқин ҳудудда буни қуриш мумкин. Талабалар шаҳарчаси инфратузилмаси учун давлат тушаббускор бўлиши мумкин, лекин бизнесни, инвесторларни жалб қилиб ҳам бу ишни қилиш мумкин. Шунинг учун тадбиркорлар ҳам бундан манфаатдор бўлиши керак. Катта ҳудудда бутун бошли инфратузилма қилинадиган бўлса, талаба чалғимайди. Кўп ҳолларда талабалар ОТМга диплом учун, диплом олиб, қаердадир ишласам деган мақсадда кириш ҳолатлари бор.

Суҳбатни тўлиқ видео форматда томоша қилишингиз мумкин. 

Алишер Рўзиохунов суҳбатлашди