Сўнгги йилларда “магнит бўронлари” деган тушунча кўп қўлланила бошланди. Айрим оммавий ахборот воситаларида, хусусан телеканалларда об-ҳаво маълумоти билан бирга магнит бўронлари ҳақида ҳам қисқа маълумотлар берила бошланди. Хўш, аслида бу қандай жараён ва унинг бизга таъсири қанақа?

Айримларимиз бошимиз оғриши, қон босимимиз ошишини тушуниб-тушунмай магнит бўронлари билан боғлаймиз. Бу тахминга асос бор, фақат қисман. Магнит бўронларининг Ер сайёрасига турли-туман таъсирлари кенг ўрганилган ва инсон саломатлигида салбий оқибатлар келтириб чиқариши ҳам ўз исботини топган. Фақат гап бу бўронларнинг давомийлиги, кучлилиги ва қайталаниш частотаси каби омилларга боғлиқ.

Умумий маълумот: магнит (аниқроғи геомагнит) бўронлари Қуёшда пайдо бўлган чақнашлар оқибатида ҳосил бўлган шамол билан микрозарралар учиб келиб, Ернинг электромагнит қатламига таъсир қилишидир. Биз айнан мана шу таъсирот оқибатларини ҳис қиламиз. Одатда бундай жараёнлар ўртача 6-7 соат давом этади. Чақнашдан сўнг Ернинг электромагнит қатлами ўртача 3 сутка давомида ўз ҳолига қайтади.

Магнит бўронлари ҳақида дастлабки тадқиқотларни инглиз олими Ричард Кэррингтон ўтказган. 1859 йилда у Қуёшдаги чақнашларни кузатиш асносида бу жараёндан бир неча соат ўтиб геомагнит фаоллик кескин ошишини аниқлаган.

Магнит бўронларининг қайталаниш сони Қуёш ҳолатига бевосита боғлиқ. Қуёш минимуми кузатилган йилларда бундай жараёнлар йилига атиги 1-2 марта кузатилса, Қуёш фаоллиги юқори даражага чиққан йилларда бу кўрсаткич 50 мартагача етиши мумкин. Шу боис умумий ўлчов учун 11 йиллик цикл ўрганилади. Ҳисоб-китобларга кўра 75 йил умр кечирган инсон ўрта ҳисобда 2250 марта магнит бўронларини бошдан кечиради ёки умрининг 15 йилини шу жараён остида кечиради. Шу боис бу табиий ҳодисани ваҳима билан қабул қилишга ўрин йўқ. Мисол тариқасида ўтган асрнинг сўнгги чораги (1976-2000 йиллар) давомида 798 марта магнит бўронлари кузатилган. 

Магнит бўронларининг саломатликка таъсири бўйича турли-туман тадқиқотлар ўтказилган ва уларнинг аксарияти юрак-қон томир тизимига тааллуқли. Бу борада кардиолог шифокор Рамеш Ҳамроев