2020 йилда имзоланадиган давлат ташқи қарз битимларининг юқори чегараси 4 млрд долларни ташкил этади
|15:39 / 28.11.20197 6299 мин
Фото: Paul Yeung/BloombergФото: Paul Yeung/Bloomberg
Давлат қарзини самарали бошқариш ва жалб қилинаётган қарз маблағларидан унумли фойдаланишни таъминлаш чора-тадбирлари қабул қилинади. Президентнинг тегишли фармони лойиҳаси муҳокама учун жойлаштирилди.
Қайд этилишича, қуйидагилар:
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан Жаҳон банки ва Халқаро валюта жамғармаси техник кўмагида Давлат қарзини бошқаришнинг ўрта муддатли стратегияси ишлаб чиқилган;
Халқаро валюта жамғармасининг йўриқномаси асосидаги Молия вазирлигининг ҳисоб-китобларига мувофиқ, Ўзбекистон Республикасида макроиқтисодий барқарорликни таъминлаш учун давлат қарзининг максимал даражаси ялпи ички маҳсулотга нисбатан 50 фоиздан ошмаслиги лозимлигини инобатга олиб, 2020 йилда имзоланадиган давлат ташқи қарз битимларининг юқори чегараси 4 млрд АҚШ долларини ташкил этади;
давлат қарзини бошқаришнинг ўрта муддатли стратегиясини мамлакатдаги макроиқтисодий ўзгаришлар ва ташқи омилларни ҳисобга олган ҳолда ҳар йили Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланиши лозим.
Давлат қарзини бошқаришнинг ўрта муддатли стратегияси моҳиятидан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси давлат қарзини бошқаришда қуйидаги устувор мақсадларга қатъий риоя қилиниши белгилаб қўйилади:
давлат ички ва ташқи қарзига ўз вақтида ва тўлиқ хизмат кўрсатилишини кафолатли таъминлаш;
давлат қарзини макроиқтисодий барқарорлик учун хавфсиз даражада сақлаб туриш, диверсификациялаш ва давлат қарзига хизмат кўрсатиш харажатлари ошиб кетиш хатарларини пасайтириш;
давлат қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳаларни уларнинг ижтимоий-иқтисодий ва стратегик аҳамиятидан келиб чиқиб белгилаш, қарз маблағларидан мақсадли ва самарали фойдаланилишини ҳамда маълумотлар шаффофлигини таъминлаш;
устав фондида (устав капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан юқори бўлган корхоналар ва банкларни босқичма-босқич мустақил равишда эркин бозор шартларида молиялаштиришга ўтказиш.
Давлат ташқи қарзи ҳисобидан (шу жумладан давлат кафолати остида) молиялаштириладиган лойиҳаларни танлаб олиш ва натижадорлигини назорат қилиш бўйича Ҳукумат комиссияси ташкил этилади ва қуйидагилар унинг асосий вазифалари этиб белгиланади:
Мавзуга оид
1) давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштирилиши мақсадга мувофиқ бўлган устувор соҳа ва йўналишларни белгилаш;
2) давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштирилиши таклиф этилаётган лойиҳаларни ташаббускорларнинг тақдимотлари асосида кўриб чиқиш;
3) янги имзоланадиган давлат ташқи қарз битимлари учун белгиланган йиллик лимит доирасида лойиҳаларни молиялаштиришга розилик бериш, рад этиш ёки келгуси йилларда молиялаштириш бўйича қарорлар қабул қилиш;
4) давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштирилган лойиҳаларнинг амалга оширилиши, хусусан режадан ортда қолаётган лойиҳалар бўйича ҳисоботларни тинглаш, мавжуд муаммо ва камчиликларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар белгилаш ёки лойиҳаларни бекор қилиш бўйича қарорларни қабул қилиш;
5) давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштирилган лойиҳаларнинг натижадорлигини назорат қилиш, лойиҳа ташаббускорлари, тегишли вазирлик ва идораларнинг ҳисоботларини кўриб чиқиш;
6) давлат ташқи қарзининг жалб этилиши ҳамда уларнинг натижадорлиги юзасидан ҳар йилда бир марта Олий Мажлисга ҳисобот бериш.
Вазирлар Маҳкамаси Комиссиянинг давлат қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳаларни танлаб олиш мезонлари, уларни кўриб чиқиш ва танлаб олиш тартиби, лойиҳаларнинг натижадорлигини назорат қилиш, соҳада шаффофликни таъминлаш ҳамда бошқа вазифаларни амалга ошириш механизмларини ўз ичига олувчи низомини тасдиқлайди.
Белгилаб қуйилишича:
давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳалар бўйича Ўзбекистон Республикаси номидан битимларни имзолаш ва Ўзбекистон Республикаси кафолатини бериш фақатгина Комиссия хулосаси асосида амалга оширилади;
Комиссия ишчи органи бўлиб Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги ҳисобланади.
Белгиланишича, 2020 йил 1 январдан бошлаб:
устав фондида (устав капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан юқори бўлган юридик шахслар ҳамда устав фондининг (устав капиталининг) 50 фоизи ва ундан ортиғи уларга тегишли бўлган юридик шахслар томонидан ташқи қарз мажбуриятларини жалб қилиш ва ўзлаштириш масалалари фақатгина Молия вазирлиги билан мувофиқлаштирилган ҳолда амалга оширилади;
давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳаларда маблағларнинг жалб қилиниши ва ўзлаштирилиши тегишли вазирлик ва идоралар томонидан Ишчи орган билан мувофиқлаштирилади.
Ўзбекистон Республикаси номидан жалб қилинган ташқи қарз маблағлари мақсадли йўналтирилгунга қадар Молия вазирлиги Ғазначилигининг ғазна ҳисоб-варақаларида сақланиши ёки вақтинчалик тижорат банклари депозитларига ўтказилиши натижасида юзага келадиган салбий фоиз харажатлари Ўзбекистон Республикаси республика бюджети ҳисобидан қопланиши белгиланади.
Давлат қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳалар бўйича тўловларни ўз вақтида, тўлиқ ва кафолатли амалга оширилишини таъминлаш мақсадида:
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги Ғазначилиги ҳузурида Кафолат жамғармаси тузилади;
Жамғарма Ўзбекистон Республикасининг кафолатлари учун тўловлар, жалб қилинган қарз маблағларини қайта кредитлаш битимида белгиланган Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг маржаси ва бошқа маблағлар ҳисобидан шакллантирилади;
Ўзбекистон Республикасининг кафолатлари учун тўловлар ўзлаштирилган ва сўндирилмаган қарз маблағларининг қолдиқ суммасига йиллик 0,5 фоиздан кам бўлмаган миқдорда белгиланади;
Давлат қарзи, жумладан Ўзбекистон Республикасининг кафолатлари, ҳисобидан молиялаштирилган лойиҳалар бўйича қарздор корхоналар (банклар) ўз қарз тўловларини вақтида ва тўлиқ амалга оширмаган ҳолатларда давлат қарзи Жамғарма маблағлари ва Ўзбекистон Республикаси республика бюджети ҳисобидан сўндирилсин ҳамда қарздор корхоналардан (банклардан) мавжуд қарздорлик ва ҳисобланган жарима тўловлари мос равишда Жамғарма ва Ўзбекистон Республикаси республика бюджетига қайтарилиши белгилаб қўйилади;
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси илғор хорижий тажриба асосида Жамғарма маблағларини бошқариш ва фойдаланиш тартибини тасдиқлайди.
Давлат ташқи қарзи маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган устувор лойиҳаларни танлаб олишни такомиллаштириш доирасида:
а) давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳаларни танлаб олиш жараёни амалга оширилган ҳолда, қуйидагиларни назарда тутади:
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йилнинг 14 майдаги ПФ-5717-сон Фармонида кўрсатилган тартиб доирасида, 2020-2022 йилларда Ўзбекистон Республикаси Инвестиция дастури лойиҳасига киритилган ва давлат қарзи ҳисобидан молиялаштирилиши режалаштирилаётган инвестиция таклифларининг лойиҳа паспортлари ҳамда тегишли вазирликларнинг хулосалари Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги томонидан Комиссияга 2019 йил 25 ноябргача тақдим этилади;
лойиҳа ташаббускорлари киритилган лойиҳа паспортлари бўйича Комиссия олдида тақдимот ўтказади;
Комиссия 2020 йилда имзоланадиган давлат ташқи қарзи битимларининг йиллик юқори чегараси доирасида устувор лойиҳаларни танлаб олади ва Комиссия баённомаси билан тасдиқлайди;
Комиссия баённомаси 2019 йил 5 декабргача 2020-2022 йилларда Ўзбекистон Республикаси Инвестиция дастури лойиҳасининг таркибий қисми сифатида Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритилади;
танлаб олинган лойиҳалар рўйхатига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш мазкур тартиб асосида амалга оширилади;
б) давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳаларни баҳолаш схемаси амалга оширилган ҳолда, қуйидагиларни назарда тутади:
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йилнинг 14 майдаги ПФ-5717-сон Фармонида кўрсатилган тартиб доирасида, давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳаларни амалга ошириш бўйича ҳисобот ва таҳлилий маълумотлар Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги томонидан ҳар ой Комиссияга тақдим қилинади;
амалга оширилаётган ва якунланган лойиҳаларни Ўзбекистон Республикаси Ҳисоб палатаси аудитдан ўтказади ва аудит натижалари бўйича ахборотни ҳар чорак якунида Комиссияга ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига юборади;
амалга оширилаётган ва якунланган лойиҳалар шаффофлигини таъминлаш мақсадида, тегишли вазирлик ва идоралар оммавий ахборот воситалари, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг тегишли соҳага дахлдор қўмиталарига лойиҳа якуни бўйича тақдимотлар ўтказади;
Ҳисоб палатаси, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги ва Молия вазирлиги билан биргаликда лойиҳаларнинг ишлаб чиқилиши, танлаб олиниши, мониторинги ва аудит натижаларига оид маълумотларни тегишли веб-саҳифаларда жойлаштирилишини таъминлайди.
«Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги ҳузуридаги Лойиҳалар ва импорт контрактларини комплекс экспертиза қилиш маркази» ДУК давлат қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳалар бўйича лойиҳаолди ҳужжатлари, шунингдек техник топшириқлар ва тендер ҳужжатларининг комплекс экспертизаси белгиланган тартибда ўз вақтида ва сифатли ўтказилишини таъминлайди.
Бунда, комплекс экспертизадан ўтказиш учун ҳақ инвестиция лойиҳалари ва харид ҳужжатларини комплекс экспертизадан ўтказиш учун белгиланган ҳақ миқдорларининг 50 фоизи миқдорида ундирилади.
Давлат ташқи қарзи ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳаларни танлаб олиш ва амалга оширилишининг такомиллаштирилган механизмлари доирасида юклатилаётган янги вазифалардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Ҳисоб палатаси тузилмасида бошқарув ходимларининг сони қўшимча 5 та штат бирлигидан иборат Давлат қарзи ҳисобига молиялаштирилган лойиҳаларни аудит қилиш шўъбаси ташкил этилади.
