Ўзбекистонда радиоалоқадан фойдаланиш қоидалари эълон қилинди

Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси порталида “Ўзбекистон Республикасида радиоалоқадан фойдаланиш қоидаларини тасдиқлаш ҳақида”ги ҳужжат лойиҳаси эълон қилинди.

Қоидалар дипломатик ваколатхоналар ва консуллик муассасалари ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги уларга тенглаштирилган чет эл давлатлари халқаро ташкилотларининг ваколатхоналари радиоалоқасига тааллуқли эмас.

Ҳар бир радиоэлектрон восита (РЭВ) фақат қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда радиочастота органлари томонидан берилган рухсатномаларга мувофиқ ўрнатилиши ва эксплуатация қилиниши мумкин.

Радиочастота спектридан фойдаланиш тартиби Ўзбекистон Республикаси радиочастота спектридан фойдаланишни тартибга солиш соҳасида ишларни мувофиқлаштириш бўйича идоралараро коллегиал орган ҳисобланадиган Радиочастоталар бўйича республика кенгаши (РЧРК) томонидан белгиланади.

Радиочастота органлари бўлиб Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Мудофаа вазирлиги ва Давлат хавфсизлик хизмати ҳисобланади. Радиочастота органлари бошқа вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралар билан бир қаторда РЧРК таркибига киради ва унинг аъзоси ҳисобланади.

Радиоалоқа воситаларидан фойдаланадиган юридик ва жисмоний шахслар рухсат берувчи ҳужжатлар расмийлаштирилганда, радиочастота органи билан тузилган фойдаланиш шартномасида назарда тутилган радиоалоқа воситаларидан фойдаланишнинг белгиланган қоидаларига ва шартларига риоя қилишлари ва фойдаланиладиган радиоалоқа воситаларининг радионурланишга белгиланган нормаларга мувофиқлигини таъминлашлари керак.

 Радиочастота органлари радиоэлектрон воситаларни эксплуатация қилиш хусусиятлари билан боғлиқ шароитларда, шунингдек алоҳида радиочастоталардан фойдаланиш имконияти бўлганда, белгиланган тартибда улардан фойдаланишни тўхтатиш, тўхтатиб қўйиш ёки чеклаш ҳуқуқига эгадирлар.

Радиочастота органлари ва Алоқа, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари соҳасида назорат бўйича давлат инспекцияси радиоэлектрон воситаларни эксплуатация қилишни, уларнинг белгиланган стандартлар ва нормаларга номувофиқлиги, фуқароларнинг хавфсизлиги, атроф-муҳитни қўриқлаш таъминламаган ҳолда, шунингдек алоҳида ҳолатларда белгиланган тартибда тақиқлашлари мумкин.

РЧРК қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда вақт ва (ёки) ҳудуд бўйича радиочастота спектридан фойдаланиш ҳуқуқини тўхтатиб қўйиш ёки чеклашга ҳам ҳақлидир.

Радиочастота спектридан фойдаланиш ҳуқуқи тўхтатиб қўйилганлиги ёки чекланганлиги тўғрисидаги ахборот манфаатдор вазирликлар, идоралар ва радиочастота органлари, шунингдек юридик ва жисмоний шахсларга ёзма равишда етказилади.

Радиочастота органлари радиочастота спектридан фойдаланувчиларнинг РЭВларини давлат хавфсизлигини таъминлаш, табиий офатлар ва уларнинг оқибатларини бартараф этиш мақсадида фойдаланишга ҳақлидирлар.

РЭВни эксплуатация қилишни чеклаш радиочастота органлари томонидан, уларга бириктирилган радиочастота полосаларида киритилади.

Қабул қилувчи-узатувчи овозли режимда ишлайдиган барча РЭВлар, идоравий мансублигидан қатъи назар, аниқлаш сигналларини узатиши керак:

аналог радиоалоқа тизимларида – тегишли радиочастота органи томонидан уларга берилган радиочақирувлар;

рақамли радиоалоқа тизимларида – фойдаланиладиган радиоалоқа стандартига мос бўлган кўринишдаги узатувчи станция (тармоқ) тўғрисидаги маълумотлар (идентификатор).

Радиоалмашинув фақат аналог радиоалоқа тизимларида алоқани очишда ёки тугатишда узатиладиган, берилган радиочақирувлар ёки рақамли радиоалоқа тизимларидаги станцияларнинг рақамли идентификаторларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилади.

 Юридик ва жисмоний шахсларга радиоалоқа воситаларидан фойдаланганда қуйидагилар тақиқланади:

аҳолини умумий фойдаланиши учун мўлжалланмаган радиоузатишлар (радиосўзлашувлар)ни тутиб олиш;

тасодифий қабул қилиш (радиотутиб олиш) натижасида олинган, улар учун мўлжалланмаган радиоузатишлар (радиосўзлашувлар) мазмунини, мавжудлиги фактини ошкор қилиш, рухсатсиз ҳар қандай маълумотларни нашр этиш ёки улардан фойдаланиш;

давлат, ҳарбий, хизматга оид ёки тижорат сирларидан иборат бўлган маълумотларга тўғридан-тўғри ёки билвосита тегишли хабарларни узатиш;

радиочастота органларининг эксплуатация қилиш рухсатномаларига эга бўлмаган радиовоситаларидан фойдаланиш.

Радиоалоқа воситаларига эга бўлган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар раҳбарлари қуйидагиларга мажбурлар:

идора ичидаги радиоалоқадан фойдаланиш қоидаларини белгиловчи йўриқномани ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;

идора ичидаги радиоалоқадан фойдаланадиган шахсларнинг рўйхатини тузиш;

тегишли шахслар томонидан радиоалоқа воситаларидан фойдаланишни тартибга солувчи йўриқномаларни билишларини таъминлаш ва уларни бузганда жавобгарлиги тўғрисида имзо қўйдириб огоҳлантириш;

бегона шахсларнинг киришига ва уларнинг бу воситалардан фойдаланиш имкониятига йўл қўймаган ҳолда радиоалоқа воситаларини қўриқлаш режимини таъминлаш.

 Радиоалмашинувни юритиш қоидалари муайян радиохизматлар ва радиотармоқларнинг фаолиятини амалга ошириш учун жавобгар бўлган ташкилотлар томонидан радиохизматлар ва радиотармоқларнинг хусусиятларига нисбатан ишлаб чиқилади.

Радиоалмашинувни юритиш қоидалари Халқаро электралоқа иттифоқининг Радиоалоқа регламенти талабларига мос келиши керак.