Вебинарни кузатган Kun.uz мухбири таниқли иқтисодчининг фикрларини ўзбек тилида келтириб ўтади.

­– Ҳозирги пандемиянинг аввалги эпидемиялар – қора ўлат, вабодан фарқи нимада?

– Жорий эпидемияни аввалги қора ўлат, вабо, испан гриппи каби эпидемиялар билан миқёси, тарқалганлик даражасига кўра таққослаб бўлмайди. Бироқ унинг жуда муҳим ўзига хос жиҳати мавжуд: у жуда тез тарқалади, грипп эпидемиясига қараганда [коронавирус сабабли юзага келадиган] ўлим даражаси нисбатан юқори, унга қарши ҳозирча вакцина йўқ. Яна бир муҳим жиҳати, касалликнинг оғир даврида махсус техник воситалар керак. Бу ўпкани сунъий нафас олдириш аппарати ва малакали шифокорлар.

Пандемиянинг ана шу хусусиятлари жорий инқирознинг ўзига хос жиҳатлари, жамиятнинг эпидемияга ҳозирги муносабатига сабаб бўлди. Чунки касалликнинг оғир даври бошланганида соғлиқни сақлаш тизимига ўта оғир юк тушади, керакли аппарат, тиббиёт ходимлари бўлмагани учун ҳақиқий гуманитар фалокат юзага келади. Даволаш керак бўлган одамлар кўп. Шунинг учун кимнинг яшаши ёки кимнингдир яшамаслигини танлашга тўғри келади.

Ўз-ўзидан, ҳукумат [иккитадан биттасини] танлаши керак бўлади: ё гуманитар фалокат, ёки иқтисодий инқироз. Кўпчилик ҳукуматлар ҳозирда бизга камроқ туюлган муаммо – иқтисодий инқирозни танламоқда. Табиийки, иқтисодиётга катта зарар келтирадиган чоралар киритилмоқда. Ҳозир юзага келган инқироз – содир бўлиши муқаррар, у онгли танлов.

- Инқирознинг ҳажми қандай?

- Ҳозир буни айтиш имконсиз. Чунки биз карантин қанча давом этиши ва иқтисодиётга қандай таъсир қилишини билмаймиз. Фақат тахмин қилиш мумкин, лекин бу ҳисоб-китоблар шартли.

– Инқирознинг Ўзбекистон учун хавфи нимада?

– Вазият маошдан маошгача яшайдиган камбағал кишилар учун жуда хавфли. Ўзбекистонда 1-3 ой давомида яшаш имконини берувчи жамғармага эга бўлмаган одамлар жуда кўп.

Ижтимоий сўровномаларга кўра, Ўзбекистонда тахминан 5,7 миллион киши расмий секторда банд. Бу мамлакат меҳнат ресурсларининг 30 фоизи. Бундан тахминан ярми бюджет соҳасида ишлайди. Ўйлайманки, давлат ўз ишчилари ҳақида қайғуради. Қолган ярми хусусий секторда фаолият юритади. Бу ерда барқарор пул ишлаш имконияти бўлмаслиги ҳам мумкин. Фаолият юритаётган ва ўз ишини давом эттирадиган, ёпилса ҳам тез орада очиладиган корхоналар. Кўп ташкилотлар эса узоқ вақтга ёпилиши мумкин.