Дунёни қуюндай қамраб олган коронавирус балоси бироз шаштидан қайтган кўринади. Чунки ажал гирдибодида энг юқори чўққиларни кўрган айрим давлатлар ҳам аста-секин ҳаётни нормаллаштиришга киришмоқда. Бироқ қатъий тартибда давом этиб, тузалган беморларга иммунитет паспортини беришга тайёргарлик кўраётган давлатлар ҳам бор.
Фото REUTERS / Eric GaillardФото REUTERS / Eric Gaillard
27 апрель куниЯнги Зеландия бош вазири Жасинда Ардерн мамлакат вирусга қарши жангда ғолиб бўлганини эълон қилди ва сўнгги кунда вирусдан зарарланишнинг янги ҳолати қайд этилмагани туфайли кўплаб чекловлар қилинди. Ушбу мамлакатда беморларнинг 80 фоизи тузалиб кетган. Тақиқлар бекор қилиниши ортидан одамларга балиқ тутиш, ов ва пиёда сайр қилишга рухсат берилди. 400 минг киши ишга қайтди. Аммо ресторан ва дўконлар яна бироз муддат ёпиқ туради.
Қуйида Европа давлатлари нормал ҳаёт тарзига қай йўсинда қайтаётгани кўриб чиқилади.
Испания. 25 апрель куни Испания бош вазири Педро Санчес баъзи чекловлар бекор қилингани ҳақида эълон қилганди. 6 ҳафтадан сўнг, ниҳоят якшанба куни кўчаларда болалар кулгиси эшитилди.
Бироқ фуқаролар учун қатъий қоидалар ҳали ҳам амалда. Масалан, улар фақат эрталабки 9 ва кеч соат 9 оралиғида уйларини бир соатга тарк этишлари мумкин. Аммо улар уйларидан бир километрдан узоққа кетмаслиги лозим. Ҳукумат 2 майдан бошлаб катта ёшдагиларга сайр қилиш ва спорт билан шуғулланиш учун рухсат беради.
Ушбу мамлакатда 13 апрелдан эътиборан муҳим инфратузилма билан боғлиқ бўлмаган корхоналарга қўйилган чекловлар олиб ташланган. Саноат ва қурилиш соҳасида ишлайдиган компанияларнинг хавфсизлик чораларига риоя қилган ҳолда – ниқоб таққан ва ижтимоий масофани сақлаб ишлашларига рухсат берилган.
AFP/GETTY IMAGES
Италия. 4 майдан бошлаб Италияда истироҳат боғлари очилади. Оилавий йиғилишларга, шу жумладан, 15 кишидан ошмаган одамлар иштирокидаги дафн маросимларига рухсат берилади. 18 майдан музей ва кутубхоналар фаолияти тикланади. Шунингдек, спорт жамоалари гуруҳ машғулотларини қайтадан бошлаши мумкин. Аммо мактаблар янги ўқув йилига қадар – сентябргача ёпиқ бўлади. Ҳукумат июнгача бар ва ресторанларни очишни режалаштирмаган. Минтақалар орасидаги ҳаракат ёпиқ ҳолда қолишда давом этади.
Франция. Мамлакатда 11 майдан бошлаб бошланғич мактаб ўқувчилари гуруҳда 15дан ортиқ бўлмаган ҳолда ўқишни давом эттириши режалаштириляпти. Таълим вазири Жан-Мишел Бланкуенинг сўзларига кўра, 18 май куни ўрта мактаблар очилади. Юқори синф ўқувчилари 25 майдан, университетлар эса июнь ойи бошларидан ўқишни бошлаши мумкин.
Таъкидлаш жоизки, 25 апрель куни ҳукумат қошидаги илмий кенгаш чеклов чоралари бу тахлит тез олиб ташланмаслиги кераклиги ҳақида огоҳлантирди (Францияда чекловлар олти ҳафтадан бери давом этмоқда). Шошқалоқлик вирусга чалиниш билан боғлиқ ҳолатларнинг кескин ўсишига ва оғир беморлар кўпайишига олиб келиши мумкин. Кенгаш, шунингдек, сентябрь ойидан олдин мактабларни очишга қаршилигини билдирган. Мутахассислар иложи бўлса уйда ишлашни давом эттиришни, шунингдек, келгуси ойларда чет элга чиқишдан тийилишни тавсия этишган.
Мавзуга оид
Германия. Германияда Covid-19 тадбирларини юмшатиш доирасида 20 апрелдан бошлаб дўконлар (800 кв.метргача), китоб дўконлари, велосипед дўконлари ва автоуловлар сотадиган дўконлар очилди. 4 май куни сартарошхоналар ва мактаблар очилиши кутилмоқда.
Эпидемиологик вазият яхшиланганига қарамай, Мюнхен шаҳри мэри 2 миллион кишини қамраб олувчи Октоберфест фестивалини бекор қилган. Шунингдек, мамлакатда кенг миқёсли тадбирларни ташкил қилиш 31 августгача тақиқланган.
Буюк Британия. Бош вазир Борис Жонсонга тез орада карантинни бекор қилиш бўйича босим ўтказилмоқда. Аммо Жонсон касал бўлган пайтда ҳукуматни вақтинча бошқариб турган ташқи ишлар вазири Доминик Рааб карантинни бекор қилиш масаласини кўриш «масъулиятсизлик» эканини айтди.
Шунга қарамай, майдан июлгача чекловларни олиб ташлаш учун уч босқичли режа ишлаб чиқилди. Унга кўра, биринчи босқич май ойи ўрталарида мактаблар ва баъзи корхоналар очилиши билан бошланади. Иккинчи босқичда – май ойининг охири, июнь ойи бошида бизнес ўз фаолиятини қайта тиклайди ва ижтимоий масофа сақлаш қоидаси бекор қилинади. Ёз охирида эса ҳукумат ресторанларни очишга рухсат бериши мумкин.
Бельгия. Мамлакат бош вазири Софи Вилмес коронавирус чекловларини босқичма-босқич олиб ташлаш бўйича батафсил режани эълон қилди. Унга кўра, 4 май куни мато дўконлари очилади. 11 майдан бошлаб эса барча дўконларни очишга рухсат берилади. Бошқа турдаги дўконлар келаси ҳафта қатъий шартларга риоя қилган ҳолда иш бошлайди.
Мактаблар 18 майдан ишга тушади, лекин ҳар бир синфда 10 нафардан ортиқ ўқувчи бўлмаслиги шарт. 8 июнгача кафе ва ресторанларни очишга рухсат берилади. Вазият ёмонлашса, ушбу режалар ўзгариши мумкин.
Нидерландия. Бу ерда кундузги даволаш марказлари ва бошланғич мактаблар 11 май, ўрта мактаблар эса 1 июн куни очилади. Дастлаб болаларга фақат кичик гуруҳларда таълим олиш ва спорт тўгаракларида шуғулланишга рухсат берилади. Бошқа барча тақиқлар камида уч ҳафта давомида ўз кучида қолади. 1 сентябрга қадар фестиваллар ва спорт мусобақалари, шу жумладан, профессионал футбол мусобақалари ўтказилмайди.
Швейцария. Бу мамлакат изоляция режими бошланганидан бир ой ўтгач, яъни 16 апрель куни уч фазали карантин режасини эълон қилди. 27 апрелдан ҳукумат томонидан тасдиқланган рўйхатдаги корхоналар, сартарошхоналар, жиҳоз дўконлари, гўзаллик салонлари ва гул дўконлари ўз фаолиятини қайтадан бошлади. Стоматологлар ва физиотерапевтлар ишга қайтишди.
Агар вазият ёмонлашмаса, 11 май куни бошланғич мактаблар ва барча тижорат бинолари очилади. 8 июндан бошлаб ўрта мактаблар ва университетлар, шунингдек, кутубхоналар, ҳайвонот боғлари ва музейлар ишга туширилади.
Португалия. Португалия ҳукумати чекловлар 2 майга қадар бекор қилинишини билдирди. Вирус тарқалиши секинлашса, дўконлар ва корхоналар аста-секин очилиши мумкин.
Австрия. Ҳукумат 14 апрелдан бошлаб чекловларни бекор қила бошлади. Вена ва бошқа шаҳарларда 400 квадрат метргача бўлган дўконлар очилди. Қурилиш маҳсулотларини сотиш дўконлари, шунингдек, жамоат боғлари ҳам шулар жумласидандир.
21 апрел куни Австрия канцлери Себастян Курц 15 майда ресторан ва меҳмонхоналар иши тикланишини, мактаблар очилишини маълум қилди. 1 майга қадар йирик дўконлар, савдо марказлари ва сартарошхоналар ишга туширилади. Жамоат жойларида ҳимоя ниқобларини тақиш мажбурийлигича қолади.
Дания. Дания бизнес учун аста-секин қайта очилмоқда. Бош вазир Метте Фредериксен яқинда бўлиб ўтган матбуот анжуманида шундай деди: «Бу эҳтимол, дорда юриш билан тенгдир. Агар биз тўхтаб турсак, йиқилиб тушишимиз, агар тез юрсак, хатога йўл қўйишимиз мумкин. Шунинг учун эҳтиёткорлик билан қадам ташлашимиз керак».
Гарчи 14 апрель куни мамлакатдаги кундузги даволаш марказлари ва бошланғич мактаблар қайта очилган бўлсада, айрим ота-оналар бундан хурсанд эмас ва улар ўз фарзандларини уйда олиб қолишмоқда.
Ижтимоий масофа сақлаш бўйича қоидалар ўз кучида қолган. Масалан, 10 кишидан ортиқ одам иштирокида йиғилиш ўтказиш тақиқланган. Дания ҳукумати чекловларни юмшатиш жараёни вирус тарқалиши давомийлиги билан боғлиқлигини айтди. 20 апрель куни яна бир қатор касб эгалари, жумладан, сартарошлар ва психологлар ишга қайтди.
Норвегия. Норвегияда кунлик янги ҳолатлар сони март ойининг охиридан бери пасайиб келмоқда. 7 апрель куниёқ Бош вазир Минна Эрна Солберг «Норвегия вирусни назорат остига олишга муваффақ бўлгани» ҳақида эълон қилганди.
20 апрель куни болалар боғчалари қайта очилди. Шу ҳафта бошланғич ва баъзи ўрта мактаблар, шунингдек, университетлар ва гўзаллик салонлари очилиши кутилмоқда. Зарурий ички саёҳатларга рухсат берилди.
Ҳукумат Жанубий Корея ва Сингапур каби давлатлардан ўрнак олди. Эпидемия янги тўлқинининг олдини олиш мақсадида вирус ўчоқлари ҳақида огоҳлантирувчи иловани ишга туширди. Маълумотларнинг махфийлиги билан боғлиқ баъзи ташвишларга қарамай, яқинда ўтказилган сўров шуни кўрсатдики, аҳолининг қарийб ярми уни юклаб олганидан мамнун бўлган.
Чехия. Бу мамлакатда 24 апрель куни чет элга чиқиш учун тақиқ олиб ташланди. Аммо саёҳатчилар қайтгандан кейин тест топширишлари ва икки ҳафта давомида карантинда бўлишлари керак. Ички ишлар вазирлиги чет элликлар, биринчи навбатда, университет талабалари ва Европа Иттифоқи ишбилармонларининг кириш тақиқларини енгиллаштирди.
Греция. Мамлакатнинг нормал ҳолатга қайтиш масаласи май ва июнь ойларида кўриб чиқилиши режалаштирилган. Ҳозирда оз сонли корхоналар, шу жумладан, етказиб бериш хизматлари, банклар, супермаркетлар фаолият олиб бормоқда. Одамлар маълум сабабларга кўра, уйларини тарк этиши мумкин, аммо ҳокимиятни бундан хабардор қилиш керак.
Словения. Словения чекловларни енгиллаштира бошлади. Техник буюмлар ва мебел дўконлари, шунингдек, таъмирлаш устахоналари яна очилди. Ташқи реклама, боғдорчилик дўконлари ва кўчма ошхоналар фаолиятига рухсат берилди. Сартарошхона, гўзаллик салонлари ва савдо майдони 400 квадрат метрдан кам бўлган дўконларга икки ҳафта ичида рухсат берилиши кутилмоқда.
Словакия. Словакияда 65 ёшдан ошган кишиларга иш кунлари соат 9:00дан соат 11:00гача (дам олиш кунлари бу тақиқланади) озиқ-овқат ва бошқа турдаги дўконларга боришга рухсат берилди. Ҳукумат иқтисодиёт учун «тўрт босқичли режа»ни ишлаб чиқди, мазкур режада қайси дўконлар ва жамоат институтлари қачон очилиши мумкинлиги ҳақида маълумот берилган.
