Осиё тараққиёт банкининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси раҳбар Синди Малвичини мамлакатда ноформал иқтисодиётнинг ўсишига меҳнат бозоридаги шароит қаттиқ таъсир ўтказишини билдирди.
«Соядаги иқтисодиётнинг ўсишига туртки бўладиган омиллардан бири - меҳнат бозорида ишчиларнинг муносиб ҳақ тўланадиган ишни топа олмаслигидир. Бир ярим йил аввал кичик тадбиркорлик субъекти талаб этаётган касблар ва таълим тизими етиштириб чиқаётган кадрлар боғлиқлигини ўргандик. Шунда талабга кўра мутахассислар етарлича етишмаётганини англаганмиз», – дейди у.
Ўзбекистонда 2019 йил якунига кўра, ишсизлик даражаси иқтисодий фаол аҳолига нисбатан 9,0 фоизни ташкил этган. Шунга қарамай, фақат 5 712,1 минг киши расмий секторда меҳнат қилади. Норасмий секторда банд бўлганлар сони (меҳнат мигрантларини ҳисобга олмаганда) 5 368,3 минг кишини ташкил этди.
Солиқ ислоҳотлари амалга оширилгунга қадар, Ўзбекистонда ноформал иқтисодиёт таъсиридан чиқиб кетиш қийин бўлган. Бу ҳолат тадбиркор Зафар Ҳошимов тушунтириб берганди.
«Меҳнатдан олинадиган солиқ, шаксиз, мантиқсизлик эди. Иқтисодиётнинг хусусий сектори ишчиларини яширишга уринган ё «кулранг» схемада маош тўлаган. Агар маошларни ошириб, «оқ» йўл билан буни амалга оширмоқчи бўлсангиз, кичик корхоналар 15, йирик корхоналар 25 фоиз этиб белгиланган солиқ ставкаси бўйича, бундан ташқари пенсия жамғармасига 8 фоиз меҳнатдан солиқ тўлаш зарурлиги бунга йўл қўймаган. Охир-оқибат ишчи қўлига қоғоздаги рақамнинг ярми бориб тегарди», – деган у 2019 йили ташкил этилган учрашувда.
Айни пайтда Ўзбекистон Республикасининг солиқ сиёсатини такомиллаштириш концепциясининг амалиётга жорий этилиши натижасида меҳнатга ҳақ тўлаш жамғармасига солиқ юки камайтирилди, айланма маблағлардан олинадиган солиқлар оптималлаштирилди, давлат мақсадли жамғармаларига мажбурий ажратмаларни бекор қилиш ва юридик шахслардан олинадиган фойда солиғи ставкасини камайтириш орқали солиқ тизими қайта кўриб чиқилди.
