«Ҳақиқатан ҳам, сўнгги пайтларда биз кўп хабарларда Ўзбекистон кўп олтин сотяпти, деб ўқияпмиз. Пандемия пайтида Ўзбекистон экспортини қўллаб-қувватловчи оптимал ечимлардан бири бу – олтин экспорти. Чунки биз олтин қазиб олиш бўйича етакчи давлатлардан биримиз. Aвгуст ойида олтиннинг бир унцияси 2000 доллардан ошиб кетди. Бу рекорд даражадаги нархлар. Шу пайтдан биз ҳам фойдаланишга ҳаракат қилдик.
Табиий иқтисодий ҳолатларга қарайдиган бўлсак, сизда нимадир кўпроқ бўлса, шу нарса жуда қиммат бўлиб кетса, уни сотиш пандемия даврида жуда яхши ечим. Бу борадаги ваколат – монетар сиёсатни юритувчи мустақил орган сифатида Марказий банкка берилган», – дея тушунтиради у.
– Олтин сотганимиз яхшими ёки ёмонми? Сотилган олтин пуллари қаерга кетяпти?
– Ҳозирги кунда олтинни сотганимиз яхшироқ. Буни ҳукумат эмас, Марказий банк юритади. Aйтайлик, Навоийдаги завод олтин қазиб олди. Марказий банк эса аввал ундан олтинни сотиб олади. Олинган олтинни олтин-валюта захирасига қўшади. Олтин-валюта захираси шу билан бойитилади.
Дунёда олтин қиммат бўлиб кетган пайтларда Марказий банк мутахассислари, молиячилари олтинни сотиб, унинг нархи тушган пайтда қайтариб сотиб олиш билан олтин-валюта захирасини оширади. Масалан, сиз олтиннинг 10 тоннасини сотганингиз билан, 10 тонна олтин пули сарфлаб юборилди, дегани эмас – сотишдан тушган маблағлар валюта захирасини бойитиб, умумий олтин-валюта захираси ҳажмига таъсир этмаслиги мумкин.
– Бозорни прогноз қилиб бўладими?
– Бозорни башорат қилса бўлади. Чунки ноаниқлик юзага келган пайтда доим олтинга бўлган талаб ошади. Aйтайлик, Aмерикадаги сайловлар, Европа яна карантинга қайтиши, иқтисодиёт яна тўхташи кабилар шароитида валютага эмас, олтинга бўлган талаб ошади.
Агар карантин юмшаётган, пандемия чекинаётган бўлса, сиёсатда барқарорлик бўлиб, жаҳон иқтисодиёти ривожланиб бораётган бўлса, валютага нисбатан яна ишонч ортади. Шу сабаб буни моделлаштириш мумкин.
Лекин бу ерда ягона савол қолиб кетяпти. Биз олтинни экспорт ҳам қиламиз. Марказий банк уни нафақат сотиб олиб, ўзининг олтин-валюта захирасига қўшади, балки уни тўғридан тўғри экспорт ҳам қилади. Биз шу экспортнинг аниқ статистикасини билишимиз керак. Бунинг статистикаси расмий захиралар статистикаси билан қоришиб кетяпти, деб ўйлайман.
