«UzAuto Motors» иши юзасидан қабул қилинган суд қарори устидан Монополияга қарши курашиш қўмитаси шикоятини Тошкент шаҳар маъмурий судида кўриш бошланди.
11 декабр куни Тошкент шаҳар маъмурий суди биносида Антимонополия қўмитасининг Тошкент шаҳар маъмурий судининг 2020 йил 30 октябрдаги қабул қилган ҳал қилув қарорига ва унга асосан чиқарилган хусусий ажримига нисбатан киритган шикоятини апелляция инстанциясида кўриш бошланди. Бу ҳақда Kun.uz мухбири хабар бермоқда.
Суд мазкур масалани кўриб чиқишда томонларни таниб олиш, уларга ҳуқуқ ва мажбуриятини тушунтириш каби процессуал ҳаракатлар тартибига риоя қилган ҳолда журналистларга алоҳида огоҳлантириш берди. Унга кўра, очиқ суд мажлисида ҳозир бўлган ОАВ вакиллари тасвирга олган видео ва аудионинг ҳеч бир сониясини узмай эфирга узатиш шарти билан судда аудио-, видео техника воситалардан фойдаланиши мумкин.
Суд тарихи
«UzAuto Motors» АЖ судга шикоят аризаси билан мурожаат қилиб, Монополияга қарши курашиш қўмитаси Махсус комиссиясининг 2020 йил
19 августдаги 21/31-сонли қарорини ҳақиқий эмас, деб топишни сўраган.
Тошкент шаҳар маъмурий судининг 2020 йил 30 октябрдаги ҳал қилув қарори билан «UzAuto Motors» АЖнинг шикоят аризаси қаноатлантирилиб, унга асосан хусусий ажрим чиқарилган.
Апелляция босқичи қандай бошланди?
Дастлаб, апелляция шикоятини киритган Монополияга қарши курашиш қўмитаси вакили Шерзод Шодмонқулов ариза бўйича важларини билдирди.
«Қўмита қуйидагиларга асосан мазкур ҳал қилув қарорини ва хусусий ажримни асоссиз ва ноқонуний тарзда қабул қилинган деб ҳисоблайди.
Судья Давлатов ўз ҳал қилув қарорида Монополияга қарши курашиш қўмитаси махсус комиссияси томонидан «UzAuto Motors» АЖга ўз эътирозларини асословчи ҳужжатларни тақдим этиш учун ишни кўриш кечиктирилган бўлса-да, аризачига ушбу имкониятдан фойдаланиш, маъмурий ҳужжатни қабул қилиш учун аҳамиятга эга бўлган барча ҳолатлар юзасидан ўз фикрини билдириш имкониятини бермасдан, 2020 йил 19 августда манфаатдор шахснинг иштирокисиз ишни кўриб чиқиб, шошма-шошарлик билан қарор қабул қилинганлигини қайд қилган.
Ушбу ҳолатда, суд томонидан иш учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатлар тўлиқ аниқланмаган ва қўлланилиши лозим бўлган қонун ва бошқа қонун ҳужжатлари қўлланилмаган ва нотўғри талқин қилинган.
Мавзуга оид
Биринчидан, судья ушбу ҳолатда иш учун аҳамиятга эга бўлган қуйидаги ҳолатларни тўлиқ аниқламаган ва мавжуд далилларга баҳо бермаган:
Қўмитанинг 2020 йил 5 июндаги хати билан жамиятда текшириш ўтказилиши ҳақида огоҳлантирилиб, текшириш жараёнида зарур материал ва ҳужжатларни тақдим этиш сўралган;
текшириш жараёнида Қўмита мутахассислари томонидан 2020 йил 8, 12, 16, 17, 19 ва 24 июндаги жамият раҳбари Ражабов номига ёзилган билдиришномалар билан текшириш жараёнида зарур материал ва ҳужжатларни тақдим этиш сўралган;
Қўмитанинг 2020 йил 27 июлдаги хати билан жамиятга нисбатан текшириш натижалари бўйича иш қўзғатилганлиги ва текшириш далолатномасида кўрсатиб ўтилган ҳолатлар бўйича мавжуд эътирозларни тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этиш сўралган;
Қўмитанинг 2020 йил 3 августдаги хати билан жамиятга нисбатан қўзғатилган ишни кўриб чиқиш кейинга кечиктирилганлиги ва текшириш далолатномасида кўрсатиб ўтилган ҳолатлар бўйича мавжуд эътирозларни тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этиш сўралган;
Қўмита махсус комиссиясининг 2020 йил 7 августдаги ажримида жамият вакиллари ишга тааллуқли бўлган барча ҳужжатлар билан танишиб, эътирозлари бўйича тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этиши белгиланган ва ушбу хатлар, билдиришномалар ва ажримлар белгиланган тартибда жамиятга етказилган.
Бироқ, жамиятга нисбатан иш қўзғатилгандан, яъни жорий йилнинг 27 июлидан то 19 августига қадар бўлган 24 кунлик вақт давомида жамият томонидан ўз эътирозлари баён этилган бирор-бир маълумотлар ва ҳужжатлар комиссияга расман тақдим этилмаган.
Ушбу ҳолатлар, яъни комиссия томонидан бир неча бор жамиятга ўз эътирозлари баён этилган маълумотлар ва ҳужжатларни тақдим этиш имкони берилганлиги судга қўмита вакиллари томонидан маълум қилинса ҳам, бу судья томонидан инобатга олинмаган. Ўз навбатида, комиссия томонидан бир неча бор жамиятга ўз эътирозлари баён этилган маълумотлар ва ҳужжатларни тақдим этиш имкони берилганлигига қарамасдан, жамият томонидан нима сабабдан 24 кунлик муддат давомида комиссияга ўз эътирозлари баён этилган маълумотлар ва ҳужжатларни тақдим этмаганлик ҳолатига судья томонидан эътибор берилмаган.
Иккинчидан, Ўзбекистон Республикасининг «Маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисида»ги қонуни 49-моддасига кўра, агар маъмурий орган мажлисга келмаганлик сабабларини узрсиз деб топса ёки маъмурий ишни кўриб чиқишни манфаатдор шахс қасддан чўзаяпти деб ҳисоблашга асослар мавжуд бўлса, маъмурий орган маъмурий ишни тегишли тарзда хабардор қилинган манфаатдор шахснинг йўқлигида кўриб чиқишга ҳақли.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2005 йил 12 октябрдаги 225-сон қарори билан тасдиқланган Рақобат, табиий монополиялар, истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва реклама тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун иш қўзғатиш ва уларни кўриб чиқиш тартиби тўғрисидаги Низомнинг 18-бандида ишни кўриб чиқиш вакилнинг мажлисда қатнаша олмаслиги сабабли ишни кўриб чиқиш кечиктирилиши тўғрисида субъектнинг асосланган илтимосномаси муносабати билан комиссия томонидан кечиктирилиши мумкинлиги белгиланган.
Комиссиянинг 2020 йил 3 август куни бўлиб ўтган мажлисида жамият вакиллари А.Сахапов, Р.Шаймарданов, Ў.Курбанов, А.Мавлянов, Н.Отахонова, Б.Абдухалилов ва О.Абдуллаева иштирок этиб, иш бўйича ўз фикрларини билдириб, иш бўйича асословчи ҳужжатларни тақдим этиш мақсадида ишни кечиктиришни сўрашган.
Жамият вакилларининг ишни кечиктириш тўғрисидаги фикрларини инобатга олиб, комиссия томонидан 2020 йил 3 августда ишни кўриб чиқишни кечиктириш тўғрисида ажрим чиқарилиб, жамият вакиллари ишга тааллуқли бўлган барча ҳужжатлар билан танишиб, эътирозлари бўйича тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этиши таъкидланган.
Шунингдек, комиссиянинг 2020 йил 7 августдаги ажримида жамият вакиллари ишга тааллуқли бўлган барча ҳужжатлар билан танишиб, эътирозлари бўйича тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этиши сўралган. Бироқ, жамият вакиллари томонидан иш бўйича ўз эътирозларини асословчи ҳужжатларни тақдим этиш мақсадида ишни кечиктириш сўралган бўлса-да, комиссия якуний қарори қабул қилингунига қадар эътирозларни тасдиқловчи бирор-бир ҳужжат расман тақдим этилмаган. Қолаверса, суд жараёнида ҳам жамият томонидан комиссия қарорига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган бирор-бир иш учун аҳамиятли бўлган далил тақдим этилмади.
Шунингдек, комиссиянинг 2020 йил 3 ва 7 августдаги ажримларида жамият раҳбари ва унинг вакиллари узрли сабабларсиз келмасликлари ёки ишни кўриб чиқишни бошқа кунга қолдириш тўғрисидаги асослантирилган илтимоснома берилмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўрилиши ва тегишли қарор қабул қилиниши учун асос бўлиши таъкидланган.
Жамият томонидан 2020 йил 19 августдаги давлат раҳбарининг «Ўзавтосаноат» АЖга тегишли объектларига ташрифига ишни кўришда иштирок этаётган жамият вакиллари жалб этилганлиги сабабли ишни кўриб чиқишни кечиктириш тўғрисида илтимоснома киритилган.
Комиссия томонидан жамият вакиллари дастлаб иш бўйича асословчи ҳужжатларни тақдим этиш мақсадида ишни кечиктириш сўралиб, лекин комиссиянинг 2020 йил 19 августдаги мажлисига қадар иш бўйича ўз эътирозларини асословчи ҳужжатларни тақдим этмаганлиги, ташрифга ишни кўришда иштирок этаётган жамият вакиллари жалб этилганлигини асословчи ҳужжат ва далиллар тақдим этилмаганлиги, шунингдек, жамият раҳбари ва унинг вакиллари узрли сабабларсиз келмасликлари ёки ишни кўриб чиқишни бошқа кунга қолдириш тўғрисидаги асослантирилган илтимоснома берилмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўрилиши ва тегишли қарор қабул қилиш учун асос бўлиши ҳақида огоҳлантирилганлигини инобатга олиб, мазкур мажлисга жамият вакилларининг келмаганлик сабабларини узрсиз деб топиб, ишнинг кўриб чиқилиши жамият томонидан қасддан чўзилаяпти деб ҳисоблаб, жамият вакилларининг иштирокисиз иш кўриб чиқилган.
Шунингдек, комиссия томонидан ишнинг кўриб чиқилиши жамият томонидан қасддан чўзилаяпти деб ҳисобланишининг асосий сабабларидан яна бири, жамият томонидан олдин берилган айрим маълумотлар ишни кўриб чиқиш давомида асоссиз ўзгартириб берилиши ҳамда маълум бир маълумот юзасидан турли вақтда турлича тушунтиришлар берилганлигидир.
Масалан, текшириш жараёнида нархлар ёйилмасидаги «реклама ва бошқа харажатлар» сатри бўйича фақат ички ва ташқи бозордаги реклама харажатлари бўйича маълумотлар тақдим этилган. Қўмита вакиллари томонидан ташқи реклама харажатлари ички бозор учун ишлаб чиқарилаётган енгил автомобиллар нархига олиб борилиши нотўғри эканлиги тушунтирилган.
Шундан сўнг, жамият томонидан қўмита вакиллари «реклама ва бошқа харажатлар» сатри бўйича бошқа харажатлар ёйилмаси ўзгартирилиб, тайёр маҳсулотни ташиш учун зарур бўлган техникалар (автомобил ташувчилар)нинг ёқилғи, эҳтиёт қисм ва суғурта харажатлари, ҳайдовчиларнинг иш ҳақи харажатлари, «трейд-ин» хизмати ҳамда бино ва иншоотларни ижара харажатларидан иборат эканлиги тўғрисида маълумотлар тақдим этилган.
Бироқ, қўмита вакиллари томонидан тайёр маҳсулотни ташиш учун зарур бўлган техникалар (автомобил ташувчилар)нинг ёқилғи, эҳтиёт қисм ва суғурта харажатлари, ҳайдовчиларнинг иш ҳақи харажатлари нархлар ёйилмасидаги «Тайёр маҳсулотни ташиш хизматлари» сатрига киритилганлиги сабабли, ушбу харажатлар асоссиз такроран киритилганлиги тушунтирилган ҳамда асоссиз харажат сифатида инобатга олинган. Шу билан бирга, учинчи маротаба жамият вакиллари судга тақдим этган ҳужжатларида нархлар ёйилмасидаги «реклама ва бошқа харажатлар» сатри бўйича фақат реклама, «трейд-ин» хизмати ҳамда бино ва иншоотлар ижара харажатларидан ташкил топганлиги тўғрисида маълумот киритилди ҳамда қўмита вакиллари томонидан жамият судга била туриб нотўғри маълумот киритаётганлиги исботлаб берилди.
Таъкидлаш жоизки, ишни кўриб чиқиш жараёнида рақамлар билан боғлиқ ҳисоб-китоблар кўплигини инобатга олиб, тарафларнинг мутахассислари ўзаро келишуви мавжуд бўлмаган масалаларни ишчи тартибда биргаликда яна бир бор кўриб чиқиши ва муҳокама қилиши қўмита томонидан ҳам жамият томонидан ҳам маъқулланган. Шу асосда ишчи тартибда икки томон мутахассислари бир неча (ўн мартадан ортиқ) муҳокамалар ўтказган, зарур бўлган ҳолларда тегишли тузатишлар киритилган. Бу ҳолат комиссиянинг дастлабки ва охирги мажлис баёнларида ҳисоб-китоблардаги фарқлар билан ҳам ўз исботини топади.
Масаланинг эътиборли жиҳати, судья томонлар ишчи тартибда муҳокамалар ўтказганлиги ва барча билдирилган асосли эътирозларнинг комиссия томонидан кўриб чиқилиб, инобатга олинганлиги ҳолати эътиборга олинмасдан, жамиятга ўз фикрини билдириш имкони берилмаган деб ҳисобланган. Лекин, жамият комиссиянинг барча ажримлари ва хатлар орқали тегишли маълумотларни бериши кераклиги тўғрисида огоҳлантирганлиги, шундай бўлса-да жамият томонидан расман мурожаат этилмаганлиги ва ўз фикрини билдириш ҳуқуқидан фойдаланишни лозим топмаганлигига ҳуқуқий жиҳатдан тўғри баҳо берилмаган.
Шу ўринда айтиш жоизки, амалдаги қонунчиликда далиллар фақат комиссия йиғилишида тақдим этилиши лозимлиги ёки комиссия фақат йиғилиш жараёнида тақдим этилган далилларга асосланиши лозимлиги ҳақидаги норма мавжуд эмас.
Бундан ташқари, суд томонидан Вазирлар Маҳкамасининг 2005 йил 12 октябрдаги 225-сон қарори билан тасдиқланган Низомнинг 15-бандига асосан қонун ҳужжатлари бузилиши тўғрисидаги иш ариза тушган ёки назорат функциялари ва ўрганишлар амалга оширилиши натижаларига кўра иш қўзғатилган пайтдан бошлаб бир ой муддатда кўриб чиқилиши, истисно ҳолларда кўрсатилган муддат узайтирилиши, бироқ бир ойдан ортиқ бўлмаган муддатга узайтирилиши мумкинлиги қайд этилганлигини келтирган. Айтиш жоизки, муддатни узайтириш масаласи бу комиссиянинг ҳуқуқи бўлиб, мажбурияти ҳисобланмайди. Бироқ, судья юқоридаги ёзма далиллар ва мавжуд ҳолатларга баҳо бермасдан, иш учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатларни тўлиқ аниқламасдан ва қўлланилиши лозим бўлган Ўзбекистон Республикаси «Маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисида»ги Қонунининг 49-моддаси ва Вазирлар Маҳкамасининг 2005 йил 12 октябрдаги 225-сон қарори билан тасдиқланган Низомнинг 18-бандини қўлламасдан, ушбу Низомнинг 15-бандини нотўғри талқин қилиб, жамиятга ўз эътирозларини асословчи ҳужжатларни тақдим этиш ва маъмурий ҳужжатни қабул қилиш учун аҳамиятга эга бўлган барча ҳолатлар юзасидан ўз фикрини билдириш имконияти берилганлиги, жамият томонидан комиссияда ишни кўриб чиқишда бир-бирини инкор этувчи маълумотлар, асоссиз важлар ва фикрлар келтирилганлигига ва бу билан ишни қасддан чўзишга бўлган ҳаракатлари мавжудлигига баҳо бермасдан асоссиз ва ноқонуний хулосага келиб, ҳал қилув қарорини нотўғри қабул қилган», — деди Шодмонқулов.
Судга раислик қилувчи ишни кўриб чиқиш 18 декабрда давом этишини билдириб, танаффус эълон қилди. Монополияга қарши курашиш қўмитаси вакилининг барча важлари билан суд залидан тайёрланган репортаж орқали танишиб чиқишингиз мумкин.
