Маълум қилинишича, фавқулодда ҳолат баҳонасида пандемиянинг илк 6 ойида ҳукумат коронавирус билан боғлиқ 24 миллиард АҚШ долларлик шартномаларни деярли тендерсиз бериб юборган.
«2 миллиарддан ортиқ шартномалар эса консерваторлар партияси билан алоқаси бор компанияларга тақдим қилинган. Буни лаёқатсизлик дейсизми ё бошқа ном билан атайсизми, ўзингизга ҳавола, бироқ солиқ тўловчиларнинг пулини ишлатишга келганда шаффофлик етишмай қолаётгани аниқ», дейилади The Guardian нашри мақоласида.
Бу шартномалар тўғрисида қанча кўп маълумот йиғилса, йиғилган фактларни бирлаштириш шунчалар қийин кечди. Буюк Британия соғлиқни сақлаш вазири ўринбосари лорд Бител Лордлар палатасидаги чиқишида ҳукумат индивидуал ҳимоя воситаларига бўлган шошилинч талаб «норасмий келишувлар»га асосланиб қондирилишига ишонч билдиргани ҳақида айтди. Ана шундай норасмий келишувлардан бири лорд Бител ва консерваторлар партиясининг донорларидан бири Меллер Дизайнс ўртасида бўлиб ўтган. Дизайнснинг ширкати яқинда консерваторларга 84000 АҚШ доллари берганди. Marks & Spencer каби ритейлерларга уй ва мода товарларини етказиб бериш билан шуғулланувчи бу компания кейинроқ қарийб 217 миллион долларлик индивидуал ҳимоя воситаларига шартномани қўлга киритганди.
«Бу коронавирус баҳонасида дўстларни «ўйлаб» қўлга киритилган ягона шартнома эмас. Ортга бир қадам ташлаб, картинага ўзгачароқ кўз билан қаралмаса, бу шартномаларнинг аҳамиятини англаб олиш қийин. Математикани ўқиган сиёсатчи сифатида менда пайдо бўлган илк инстинкт маълумотларни бир-бирига боғлаб чиқиш бўлди.
Охир-оқибат энг чалкаш тўрларни ҳам тугунларни ажратиб олиш ва улар ўртасидаги боғлиқликни топиш орқали ечиш мумкин. Тугунларнинг бир нечтасини ечишнинг ўзи маълумотлар тенгламасини ечишга кифоя қилди. Худди детектив сериалидаги далиллар тахтасининг ҳай-тек версияси каби. Натижа эса, эҳ-ҳе дейдиган даражада интерактив жадвал бўлиб қолди.
Шу ракурсдан қарасак, алоқалар тўрини кўришимиз мумкин. Айтайлик, Лордлар палатасига оксфордлик эски қадрдони томонидан «кўтарилган» консерваторлар партиясининг бадавлат донори ва собиқ раиси лорд Фельдман. У март ойидан Соғлиқни сақлаш вазирлигида маслаҳатчи сифатида иш бошлади. Маошсиз. У йиғилишларда Oxford Nanopore компанияси билан иштирок этди ва компания коронавирусга тестлар етказиб бериш бўйича шартномаларга эга чиқди. Орадан бироз муддат ўтиб, унинг Tulchan Communications пиар фирмаси Oxford Nanopore билан ҳамкорлик қила бошлагач, Фельдман ҳукуматдаги лавозимини тарк этди.
Бошқа йўналишга бурилсак, лорд Бител билан бирга Соғлиқни сақлаш вазирлигида маслаҳатчи бўлиб ишлаган Жорж Паско-Ватсонга йўлиқамиз. Паско-Ватсон Portland Communications ширкатининг директоридир. Portland Communications’нинг мижозлари орасида пандемия даврида ҳукуматнинг йирик давлат шартномаларини ютиб олган Boston Consulting Group компанияси бор.
