Форишга кириб боришда Қоратош қишлоғи жойлашган. Тоғлар, қирлар ва булоқлари кўп. Кинобоп жойлар. Туман марказига борувчилар шу қишлоқни босиб ўтишади ва албатта гўжачи оналар, опаларнинг чайласида меҳмон бўлишни одатга айлантиришган экан.
Ойжамол Толипова қишлоқдаги энг тажрибали гўжа тайёрловчилардан бири. Онахон 1982 йилдан шу ерда гўжа сотишни бошладик, дейди. У киши дастлаб гўжанинг бир косаси 50 тийиндан сотилганини эслади. Форишликларнинг ота-боболари аввалдан гўжа тайёрлашга уста бўлишганини, анъана авлоддан авлодга ўтиб келганини маълум қилди. Улар ҳозирги вақтда гўжани тўрт хил маҳсулот — буғдой, маккажўхори, жўхори ҳамда гуручдан тайёрлашаётган экан.
Бир ҳолат эътиборимизни тортди: гўжачи аёллар харидор келганида уларнинг олдига югуриб чиқишмас экан. Ёши улуғлар чайлада соялаб туришибди, ёш қизлар қўлда дафтар тутиб, рўйхат қилиб олишган. Олғир ва чаққонлар эмас, ҳамма бирдек гўжа сотаркан. Кимнинг навбати келса, харидор ўшанинг гўжасидан олиши керак бўларкан.
Ҳамида Эшонқулованинг айтишича, ҳеч қачон улар «гўжамни биринчи бўлиб сотиб кетаман», деб тортишиб қолишмайди. Қишлоқда олтмиш нафар гўжа сотувчи аёллар бўлиб, улар ўзига хос тартиб жорий қилишган. Айтайлик, бир кун ўттиз нафар хотин-қизлар гўжа олиб чиқса, эртаси куни қолган ўттиз нафарининг навбати. Ҳар куни сотаман, деган қоида йўқ. Аёллар бир кун уй ишлари, таомни тайёрлаш билан банд бўлишаркан. Омадимиз келса, кунига 20-25 косагача гўжа сотамиз, айрим кунлари бир коса ҳам сотилмаслиги мумкин, деди Ҳамида опа.
