Туркия Швеция ва Финландиянинг Шимолий Атлантика альянсига киришига қарши чиққан НАТОнинг биринчи аъзоси бўлди.
Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған 13 май, жума куни Истанбулда бу икки давлатнинг қабул қилиниши ҳақида «ижобий фикр»га эга эмаслигини айтди. Стокҳолм ва Ҳелсинки Туркия вакиллари билан музокаралар бошланганини эълон қилди. АҚШ ҳам четда қолмади. Айни пайтда, Россия Финландияга электр энергияси етказиб беришни тўхтатмоқда.
Эрдўғаннинг таъкидлашича, у Грециянинг НАТОга аъзо бўлган пайтдагидек «хатолар»га йўл қўйилишини истамайди. Туркия ва Греция муносабатлари мураккаб ҳисобланади ва бу ҳатто Шимолий Атлантика альянсига қўшма аъзоликдан кейин ҳам ўзгармади.
«Скандинавия давлатлари террорчилик ташкилотлари учун меҳмон уйига ўхшайди», - дея Эрдўған ўз позициясига изоҳ берди.
Туркия узоқ вақтдан бери Скандинавия мамлакатларини, хусусан, кўплаб турк муҳожирлари яшайдиган Швецияни экстремистик курд гуруҳлари, шунингдек, Эрдўған Туркиядаги исён ташкилотчиси деб эълон қилган, АҚШда истиқомат қилувчи турк ёзувчиси, ислом уламоси ва воиз Фатҳуллоҳ Гулен тарафдорларига бошпана берганликда айблаб келади.
12 май куни расмий Ҳелсинки Финландия Россиянинг Украинадаги агрессив уруши муносабати билан «кечиктирмасдан» НАТОга аъзо бўлиш учун ариза топшириши кераклигини эълон қилди. Якшанба куни Швеция ҳам худди шундай қарор қабул қилиши кутилмоқда.
Ўнлаб йиллар давомида Стокҳолм ва Ҳелсинки қатъий бетарафлик ва ҳеч қандай ҳарбий блокларга қўшилмаслик сиёсатини олиб боргани ҳисобга олинса, бу Швеция ва Финландия мудофаа сиёсати йўналишидаги туб ўзгариш бўлади.
Янги аъзоларнинг қабул қилиниши НАТОга аъзо барча давлатлар томонидан бир овоздан маъқулланиши керак. Ҳозирча иттифоқчиларнинг аксарияти Швеция ва Финландиянинг альянсга қўшилиш истагини олқишлаган. НАТО бош котиби Йенс Столтенберг ҳар икки давлат ҳам «қучоқ очиб» кутиб олинишини бир неча бор таъкидлади.
АҚШ президенти Жозеф Байден жума куни Швеция бош вазири Магдалена Андерссон ва Финландия президенти Саули Ниинистё билан суҳбатлашди. У «НАТОнинг очиқ эшиклар сиёсатини қўллаб-қувватлашини» таъкидлади», — дейилади Оқ уй хабарида. Вашингтон ҳозир «Туркия позициясини аниқлаштириш» устида ишламоқда.
Швеция ташқи ишлар вазири Анн Линде Туркия ташқи ишлар вазири Мавлуд Чавушўғли билан ҳафта охирида Берлинда Швеция ва Финландия таклиф қилинган НАТО ташқи ишлар вазирлари йиғилишида гаплашишини билдирди. Финландия ташқи ишлар вазири Пекка Ҳаависто ҳам шундай қилмоқчи.
