Май ойининг сўнгги ўн кунлигида Жанубий Корея ва Японияга ташриф буюрган АҚШ президенти Жо Байден сафари давомида “Фаровонлик йўлидаги Ҳинд-Тинч океани ҳавзаси иқтисодий доиравий ҳамкорлиги”ни (Indo-Pacific Economic Framework for Prosperity) эълон қилди.
Бунда, АҚШга дўстона кайфиятдаги давлатлар бу доиравий ҳамкорликка қўшилиб, таъминот занжири (supply chains) каби иқтисодиётнинг муҳим соҳаларида ҳамкорлик қилишади.
Таъминот занжири – замонавий бизнесда ишлаб чиқариш ва маҳсулотни якуний истеъмолчига етказиб бериш ўртасидаги барча зарур жараёнларни боғловчи тизимдир. Коронавирус пандемияси бутун жаҳон бўйлаб ушбу тизимнинг асосий таркибий қисмларини издан чиқарди.
Бироз аввал Япония етакчилигида 11 давлат 2018 йил сўнгида Тинч океани ҳавзасидаги кенг қамровли ва прогрессив ҳамкорлик битимини (CPTPP) тузишганди. Хитой бошлиқ Жануби-Шарқий Осиё давлатлари ҳам 2020 йил сўнгида RCEP номли савдо ҳудудини барпо этишди.
Европа Иттифоқи ҳам ўзининг ҳамкорлари билан кўплаб чуқурлаштирилган савдо ва инвестиция ҳамкорлик битимларини тузган бўлиб, иттифоқ бундан кейин ҳам уларнинг сонини янги давлатлар ҳисобига кенгайтиришни режа қилмоқда.
Бунга, хусусан, 1995 йилда тузилган Жаҳон савдо ташкилотидаги савдо музокараларининг одимламаётгани ҳам сабаб бўляпти. ЖСТдаги музокаралар ўзининг чегарасига етиб келиб қолгани сезилмоқда – 164 давлатнинг барчасини рози қиладиган чуқурлаштирилган савдо раундларини ўтказиш қийинлиги ойдинлашиб қолди. Шу сабаб дунёдаги йирик иқтисодиётлар ўзларига яқинроқ ҳамкор мамлакатлар билан янада чуқурлаштирилган савдо ва инвестиция битимларини тузишни сўнгги йигирма йилдирки, жадаллаштириб юборган.
Дунё маълум даражада 2-Жаҳон урушидан олдинги блоклашган иқтисодиётларни эслатиб юборувчи иқтисодий блокларга бўлинишни бошлагандек.
Ўзбекистон бу йўналишда фаоллашиши лозим.
Янги босқичга чиқиш зарурати
Ташқи сиёсатимизнинг бош йўналиши – иқтисодий дипломатия. Шавкат Мирзиёев ҳокимиятга келгач бу йўналишни олдинга сурди. Бу, албатта, тўғри сиёсат. Кейинги 5 йил давомида бутун давлат органлари, вазирликлар, давлат корхоналари ва элчихоналаримиз айнан ушбу йўналишда ишлаб, хорижда янги бозор топиш ва уларни эгаллаш ишларига зўр беришди, беришяпти.
