Байденнинг маслаҳатчиси Россия билан яширин музокаралар олиб борилганини тасдиқлади. Бу нега керак?

The Wall Street Journal нашри Москва ва Вашингтон ўртасида махфий алоқалар мавжудлиги ҳақида биринчи бўлиб хабар берди. Нашрнинг ёзишича, сўнгги бир неча ой ичида Салливан Россия Хавфсизлик кенгаши котиби Николай Патрушев ва Кремлнинг ташқи сиёсат бўйича катта маслаҳатчиси Юрий Ушаков билан махфий суҳбатлар ўтказган.

Нашрнинг маълум қилишича, музокаралардан мақсад урушни тугатиш шартларини муҳокама қилиш эмас, балки Украинада ядровий тўқнашувнинг олдини олиш бўлган.

Аввалига Оқ уй бу хабарларга тўғридан тўғри изоҳ беришдан бош тортди, аммо инкор ҳам қилмади.

АҚШ Миллий Хавфсизлик Кенгаши матбуот котиби Адриен Уотсон далилсиз бўлган ҳар бир баёнотга жавоб бериш имконсизлигини таъкидлади. Кремль матбуот котиби Дмитрий Песков эса Ғарб матбуотини «кўплаб ёлғон хабарларни чоп этиш»да айблади.

Бироқ 7 ноябр куни Нью-Йоркдаги чиқишида Жейк Салливан Вашингтон ва Россия раҳбарияти ўртасидаги алоқа каналлари очиқлигича қолаётганини тан олди.

Унинг сўзларига кўра, бу АҚШ манфаатларига мос келади. Шу билан бирга, у Вашингтон ким билан иш олиб бораётганидан хабардор эканини таъкидлади.

Душанба куни Оқ уй матбуот котиби Карин Жан-Пьер ҳам Қўшма Штатлар Россия билан музокаралар олиб бориш ҳуқуқини ўзида сақлаб қолишини айтди.

Оқ уй ва Кремль ўртасида қандайдир парда ортидаги алоқалар мавжудлигига ишоралар бироз олдин пайдо бўлган эди.

Масалан, октябр ойида NBC телеканалига берган интервьюсида Жейк Салливан Вашингтоннинг юқори мартабали мулозимлари Россия расмийлари билан суҳбатларда, уларга агар Москва ядро қуролидан фойдаланса, АҚШ томонидан кўрилувчи «эҳтимолий жавоб чораси кўламини тушунтиргани»ни айтганди.

Вашингтон Киевга босим ўтказмоқдами?

7 ноябр куни CNN нашри Вашингтондаги манбаларига таяниб, сўнгги бир неча ҳафта ичида АҚШ расмийлари Киевни Москва билан музокаралар олиб боришга тайёрлигини кўрсатишга ундаётганини маълум қилди.

Телерадиокомпаниянинг маълум қилишича, айнан шу мақсадда Салливан ноябр ойи бошида эълон қилинмаган ташриф билан Киевга келган.

Вашингтон бу қадамини агар можаронинг охири кўринмаса ва томонларнинг ҳеч бири урушни тинч йўл билан ҳал қилиш йўлида қадам ташлашга тайёрлигини кўрсатмаса, АҚШ жамоатчилиги Украинани ва унинг Россия тажовузига қуролли қаршилигини қўллаб-қувватлаши камайиши мумкин дея оқламоқда.

Шу билан бирга, Вашингтонда украиналикларни ҳозироқ музокараларга ундаш мақсади йўқ, бироқ улар Киевдан можарони тинч йўл билан ҳал қилишга тайёрлигини кўрсатиб, маънавий устунликни қўлга киритишни сўрамоқда, деб ёзади CNN.

Киевдагилар эса бир неча бор Россия Украинанинг босиб олинган ҳудудларини ўз назоратида ушлаб турса ва Владимир Путин ҳокимият тепасида бўлса Россия билан музокаралар ўтказиш мумкин эмаслигини таъкидлаган.

7 ноябр куни Украина президенти девони раҳбари маслаҳатчиси Михайло Подоляк Украина ҳукуматининг позициясини яна бир бор тасдиқлаб, музокаралар ўтказишнинг асосий шарти Россия қўшинлари Украинанинг барча ҳудудларидан тўлиқ олиб чиқиб кетилиши эканини айтди.

CNN маълумотларига кўра, ўтган ҳафтада Киевга ташрифи чоғида Жейк Салливан Володимир Зеленскийни музокаралардан қатъиян воз кечиш россияликлар ва бутун дунё аҳолиси кўз ўнгида айнан Киев тинчликни хоҳламаётгандек кўринишига олиб келишига ишонтиришга уринган.

Уруш даври қонунлари

7 ноябр куни Нью-Йоркда қилган нутқида Салливан яқинда Киевга қилган ташрифини ҳам эслади.

«Мен Киевда фақат бир кун бўлдим. Президент Зеленский, ҳамкасбим Андрей Ермак ва ҳарбий раҳбарият билан учрашдим. Менга Путин уруши бу мамлакатга олиб келган қурбонлар ва вайронагарчиликлар кўламини кўрсатишди», — деган Салливан.

Унинг ишонтиришича, Байден маъмурияти халқаро шериклар билан Украинадаги уруш жиноятлари айбдорларини жавобгарликка тортиш учун яқиндан ҳамкорлик қилиш ниятида.

Бутун дунёда Украина жануби-шарқидаги босиб олинган тўртта ҳудудни ушлаб қолиш учун Кремль ядро қуролига мурожаат қилиши мумкинлигидан хавотирлар кучаймоқда.

Айнан шу хавф сабаб вазият янада кескинлашиши ва Украина чегараларидан ташқарига чиқишини истамаган Вашингтон Киевга Россияни жанг майдонида мағлуб қилишда катта ёрдам берувчи қуролларини юборишни хоҳламаяпти.