1 декабр куни кечқурун Украина қуролли кучлари Бош штаби Россия қўшинлари Запорижжя областининг аннексия қилинган қисмидан алоҳида қисмларни олиб чиқиб кетаётгани, шунингдек, Россия томонидан тайинланган маъмурият ходимларни эвакуация қилишга ҳозирлик кўраётгани ҳақида хабар берди.

Meduza нашрининг Кремлга яқин манбаси, шунингдек, Россия ҳукуматига яқин суҳбатдоши Россия Запорижжя областини бутунлай тарк этишни «режалаштирмаётгани»ни айтди. Бироқ, бу манбаларга кўра, Москва ўз қўшинларини Запорижжя атом электр станциясидан олиб чиқишга тайёр. Кремл режасига кўра, АЭС ёки Киевга ёки Халқаро атом энергетикаси агентлиги (МАГАТЭ)га берилиши мумкин.

Илгари Россия ҳукумати Запорижжя атом электр станциясидан қўшинларни олиб чиқиш имкониятини очиқчасига рад этган эди. Бундан ташқари, 2022 йил 5 октябрда Владимир Путин станцияни Россия мулкига ўтказиш ва «Запорожская АЭС» федерал унитар корхонасини ташкил этиш тўғрисидаги фармонни имзолади.

Шу билан бирга, Халқаро атом энергетикаси агентлиги атом электр станцияси атрофида хавфсизлик зонасини яратиш тарафдори ва бу борада икки давлат билан музокаралар олиб бормоқда. 2 декабр куни ташкилот раҳбари Рафаэл Гросси станция хавфсизлигини таъминлайдиган ечим «йил охиригача топилиши мумкинлиги»ни айтди.

Украина расмийлари, ўз навбатида, атом электр станциясини ўз назорати остига қайтариш ниятида эканини таъкидламоқда. 28 ноябр куни «Укрэнерго» раҳбари Володимир Кудрицкий Россия қўшинларининг октябр ойи бошидан бери Украинадаги энергетика объектларига берган йирик ракета зарбалари оқибатида барча йирик иссиқлик ва гидро электр станцияларига зарар етганини айтди. Бир неча кун олдин, Кудрицкий агар Запорижжя АЭС Украина назоратига қайтса ва «тўлиқ ишласа» мамлакатда энергия танқислиги билан боғлиқ муаммолар «жуда катта эҳтимол» билан ҳал бўлишини таъкидлаганди. Уруш бошланишидан олдин атом электр станциялари Украинадаги барча электр энергиясининг қарийб 25 фоизини ишлаб чиқарган.

Meduza нашрининг Кремл ва Россия ҳукуматига яқин манбаларига кўра, қўшинларни АЭС ҳудудидан олиб чиқиш эвазига Россия ҳукумати гўёки Украина орқали нефт ва газнинг узлуксиз транзити бўйича кафолатлар олишини кутмоқда. Кремл ва ҳукумат «келишувга тайёр». «Нефт ва газни қазиб олиш ва сотиш Россия бюджети учун жуда муҳим».

Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков Meduza билан ёзишмаларида Запорижжя АЭС бўйича бундай «келишув» эҳтимолини рад этди.

Украина орқали «Дружба» қувурининг жанубий тармоғи ўтади. Россия ушбу қувурдан Венгрия, Словакия, Чехия ва Полшага нефт етказиб беради. Умуман олганда, Россия томонидан Европага етказиб бериладиган нефтнинг учдан бир қисми шу қувурдан оқади.