Астрономик нуқтайи назардан қаралса, Қуёш атрофида 365 сутка мобайнида тўлиқ эллептик орбита бўйлаб айланувчи Ер курраси қишда Қуёшга энг яқин келади. Икки осмон жисми ўртасидаги масофа 147 млн километргача қисқаради. Ернинг Қуёшга энг яқин келувчи нуқтаси «перигелий» деб аталади.
Ер Қуёшга қанчалик яқин келар экан, жанубий қутб шу қадар кўпроқ ёритилади, жанубий яримшар мамлакатларида ёз бошланади.
Июл ойида сайёрамиз Қуёш тизимининг бош юлдузидан максимал даражада узоқлашади ва масофага 152 млн километрга етади. Қуёшдан энг узоқ нуқта «афелий» деб аталади. Шимолий қисмда яшовчи биз каби давлатларда ёз, Австралия ва Жанубий Америкада қиш бўлади.
Шунинг учун қишнинг ойлари қисқароқ (феврал 28/29 кун), ёз ойлари эса узунроқ (июл ва август 31 кундан).
Ёзда биз яшайдиган кенгликларда энг узоқ кун туриши ва қишда энг узоқ кун туриши ҳодисаси содир бўлади. Жанубий яримшарда шунинг тескариси.
Шимолий яримшарда қишки кун туриши санасига одамлар қадимдан эътибор қаратиб келишади. Мисол учун, эрамизгача 45 йилда Юлий Цезар ўзининг юлиан тақвимида Европа учун 25 декабрни қишки кун туриши сифатида белгилаган.
Бу тақвимда хатолик бор эди ва бир асрда уч кунга адашарди. 1582 йилда қишки тур туриши санаси 12 декабргача силжиб келган. Шунда Рим папаси Григорий XIII тўпланган 10 кунлик хатони бартараф қилган, бироқ эрамизнинг I–IV асрларида тўпланиб қолган 3 кунлик хатони ҳисобга олмаган. Бу тузатиш туфайли қишки кун туришини 22 декабргача сурилган. Ҳисобланишича, Исо пайғамбар айнан қишки кун туриши кунида туғилган. Ҳамон Исо Мавлуди 25 декабрда нишонланади. Ҳамон юлин тақвими билан ҳисоб-китоб қиладиган православлар Мавлудни январда нишонлаши шундан.
Ҳанузгача григорян тақвимида кун туриши бир ёки икки кунга тебраниб туради, узоқ муддатли истиқболда ҳар уч минг йилда 1 кунга сурилиши мумкин.
Қуёш туришлари қадимдан, ҳаттоки неолит давридан йиллик циклнинг алоҳида аҳамиятга молик лаҳзаси бўлган. Қадим замонлардан ҳайвонларнинг кўпайиши, қишлоқ хўжалиги экинларини экиш ва кейинги ҳосилгача қиш учун маҳсулотлар захира қилишни бошқарувчи астрономик ҳодисалар турли асотирлар ва анъаналар қандай пайдо бўлгани ҳақида тушунча ҳосил қилади.
