ОКМК Тошкентга Олмалиқдаги кондан катта ҳажмда чанг келаётганини рад этди

Блогер Никита Макаренко Telegram-каналида тоғ-кон саноатида ишлайдиган ўқувчиларидан бирининг сўзлари асосида Тошкентдаги чангнинг асосий сабаби “Ёшлик I” кони экани ҳақида ёзди.

“ОКМК “Ёшлик I” конининг янги участкасида карьер (очиқ усулда қазиб олиш) ишларини бошлаган. У ерда ҳар куни портлатиш ишлари олиб борилмоқда. Бир неча юз минг тонна тоғ жинси, асосан қуруқ лой ва гипс массаси ҳавога кўтарилади ва буларнинг барчаси шамол билан Тошкентга келади”, – дея ўз ўқувчисининг сўзларини келтирган блогер.

Хабарда, пудратчилар бу вазиятнинг олдини олиш чораларини (фильтрлар ўрнатиш, чангга қарши воситалар ва бошқалар) таклиф қилишгани, аммо ОКМК бунга рози бўлмагани, чунки бунинг учун тахминан 150 млн доллар керак бўлиши айтилган.

Олмалиқ кон-металлургия комбинати юқорида келтирилган фикрларни рад этди.

Расмий муносабатда айтилишича, ОКМК томонидан “Ёшлик I” конида устки қатлам ишларини амалга ошириш ва руда қазиб олиш мақсадида бурғилаш ва портлатиш ишлари меъёрий талабларга мувофиқ амалга оширилмоқда.

“Шу билан бирга, кон очиш ишлари тоғ жинслари, диоритлар ва сиенито-диоритлар туб жойлашувлари, шунингдек рудаларни қазиб олиш учун амалга ошириб борилади. Шу ўринда таъкидлаб ўтиш зарурки, туб жинсларининг қаттиқлиги Протодьяконов шкаласи коэффициенти бўйича кон майдонида IX дан XIV гачани ташкил қилади.

Ер тупроқ (лойсимон) жинсларини қазиб олишда бурғилаш ва портлатиш ишлари олиб борилмайди, фақат тоғ жинсларининг экскавацияси олиб борилади. Кон майдонида гипс жинслари йўқ, чангни бостириш учун тош массасига сув сепиш ишлари ташкил этилган”, – дейилади расмий ахборотда.

Маълум қилинишича,  “Ўзбекистон Республикасининг аҳоли яшайдиган ҳудудларида атмосфера ҳавосини муҳофаза қилишнинг санитария нормалари ва қоидалари”, “Рангли металларни қазиб олиш учун чиқинди тўплаш омборлари ва шламйиғгичлар” низомларига мувофиқ, 500 метрлик санитария муҳофазаси зонасига риоя қилиниши таъминланган.

“Ёшлик I” кони бўйича шамол эсишига тўхталадиган бўлсак, “Ёшлик I” кони Олмалиқнинг жанубий қисмида, Тошкент шаҳридан 61,4 км масофада (азимут йўналиши 333 градус), ундан шимолроқда жойлашган. Шамолнинг ўртача йиллик тезлиги ҳудудда 1,2 м/секундга тенг, унинг ортиб кетиш эҳтимоли 5% ва 5 м/секундгача тенг бўлиши мумкин.

Шамолнинг асосий йўналиши устунлиги шарқда (азимут 90 градус) ва жанубий-шарқда (азимут 120-135 градус) кўрсатиши Тошкент шаҳри географик жиҳатдан шамол эсадиган ҳудудда жойлашмаганини исботлайди. Шуни ҳам таъкидлаш керакки, конларни ўзлаштириш учун лойиҳаолди лойиҳа ҳужжатларида экологик хавфларнинг юзага келиши ва атроф-муҳитга таъсири олдини олиш чоралари ҳисобга олинган ва бажарилаётган ишларнинг атроф-муҳитга таъсирининг олдини оладиган чоралар кўрилган”, – дея қўшимча қилган ОКМК расмий баёнотда.

Табиат ресурслари вазирлигининг Kun.uz'га маълум қилишича, вазирлик бу масалани ўрганишни бошлаган. Расмий муносабат кутилмоқда.

“Ëшлик I” кони ҳақида

“Ёшлик I” конини ўзлаштириш лойиҳаси 2017 йилда бошланган. Президентнинг 2017 йил 1 мартдаги қарорида лойиҳа қиймати 5 млрд 122 млн доллар деб кўрсатилган.

Конда миснинг ялпи захираси 45 миллион тоннани, олтин захираси эса 5 минг тоннадан зиёдга баҳоланган. Таққослаш учун, дунёдаги энг катта олтин кони – Навоий вилоятидаги Мурунтов конида олтин захиралари 3 минг тонна экани ҳисобланган.

“2020-2024 йилларда “Ёшлик I” конини ўзлаштириш” инвестиция лойиҳасини амалга ошириш доирасида:

• мис-молибден рудаларини қазиб олиш ва қайта ишлашни йиллик 35,0 млн тоннадан 100,0 млн тоннага;
• маҳаллий хомашё ҳисобидан ишлаб чиқариладиган мис катоди ҳажмини 108,0 минг тоннадан 265,0 минг тоннага;
• олтин ишлаб чиқаришни 15,0 тоннадан 31,0 тоннага;
• кумуш ишлаб чиқаришни 96,0 тоннадан 169,0 тоннага кўпайтириш назарда тутилган.

Президент 2021 йилда “Ёшлик I” конини ўзлаштириш лойиҳаси доирасидаги янги қувват – 3-мис бойитиш фабрикаси қурилишига тамал тошини қўйган.

2021 йил апрелда “Ronesans Holding” (Туркия) компанияси ва унинг бўлинмалари, тайёр ҳолда топшириш (EРС) шартларида 3-сон мис бойитиш фабрикасини қуриш учун бош пудратчи сифатида “Renaissance Heavy Industries” МЧЖ (Россия) ва “SFI Management Group” МЧЖ ХКнинг “Ёшлик-1” конини ўзлаштириш” инвестиция лойиҳасини амалга оширишдаги иштироки тўхтатилган.

Президент матбуот хизматининг 2021 йилда берган маълумотларига кўра, “Ёшлик I” конининг ҳудуди 11 минг гектар. Захираси ҳам шунга яраша салмоқли – йилига 65 миллион тонна маъдан қазиб олиш қувватига эга. Бу конда олтин, мис, кумуш, молибден, селен каби 13 турдаги қимматли ва нодир металлар бор. ОКМКдаги 3-мис бойитиш фабрикаси ана шуларни қайта ишлаш учун қурилмоқда.