Бебаҳо неъматлардан бири – эрк. Инсон бошини егувчи, ич-этини кемирувчи, оқибатда таназзулга олиб борувчи нарса эса қасос, ўч-адоват ҳиссидир. Инсон юрагида адоват сақлар экан, бу унинг қувватини симириб, руҳ ва танасини заифлаштириб бораверади. Натижада, исталган шундай киши Нормурод Норқобиловнинг «Қорақуюн» романи қаҳрамони Эрман сингари ўзининг ўч олиш мақсади қурбонига айланиши мумкин.
Сюжет:
Асарда Эрманни кончи, маъданчи Итолмас исмли шахс тутиб олиб, асир қилади. Унинг мақсади шу атрофдан қуллар йиғиб, улардан сариқ маъданни қазиш ва ювишда фойдаланиш эди. Атрофдан Эрман сингари бир қанча йигитларни туттириб келиб, ўрада сақлай бошлайди. Кўпинча уларни ғулда сақланаётган итлар билан қўрқитиб, устидан кулар, бу каби ҳаракатлар Эрманнинг иззат-нафсини қаттиқ қийноққа соларди.
Итолмаснинг Ойбекач исмли аёли бўлиб, у асарда жудаям матонатли, эркакларча мардонавор, ғурурли, оқила аёл қилиб тасвирланган. Унинг ягона қусури – туғмаслигида эди. У Эрманни ҳар кўрганда ғазаб тўла нигоҳини қулларга тикарди. Бу газаб қулларнинг эркак бўла туриб эрклари учун курашмаганлиги учун эди. Аёл уларнинг мардларча курашишини, тақдирга тан бериб қўймаслигини истарди.
Охири чидолмади. Итолмас хотинининг туғмаслигини иддао қилиб 3-хотинга уйланаётган чоғида ўрада ётган 17 асирни озод қилиб юборади. Бундан хабар топган Итолмас ғулдаги итларни асирлар кетидан юборади. Ғулдаги итлар шу даражада манқуртлашган эдики, олдидан шер чиқса, шер билан ҳам олишаверарди. Ҳамма асирлар ҳалок бўлади. Биргина Эрман уйига тирик қайтади. Бунинг сабаби шунда эдики, йигит Итолмаснинг қадрли бўлган оқ тулпорида қочган эди.
Эрман қишлоғига қайтгач қишлоқ четига ўзи учун бошпана қуради. Акасининг зотдор ити болалаганди. Шу кучук болаларнинг бирини олиб, қолганини кўмиб юборади ва шу кучукчани ғулда сақлай бошлайди. Кучукка Қорақуюн лақабини қўяди. Унинг ягона мақсади ва ўй-хаёли Итолмасдан қасд олиш эди. У албатта Итолмас тулпорини олгани келишини биларди. Эрман жойлашган ер қишлоққа кираверишда бўлиб, келган одам барибир шу ердан ўтмай қолмасди.
Эрманнинг Қалайбек исмли ҳайкалтарош акаси бўлиб, у неча бор укасини бу йўлдан қайтармоқчи, қасос ҳисси яхшиликка олиб келмаслигини тушунтиришга уринди. Аммо Эрман ўз билганидан қолмади. Вақт ўтган сари ғулдаги ит катта бўлиб, кучга тўлиб борди. Бир қарашда одамни ямламай ютадиган кўринишга кирди. Аммо баъзан жазаваси тутиб, ғулга сиғмай кетар, узоқ-узоқ увларди. Эркини қўмсаб, маъюсланиб қоларди.
Асирларни Ойбекач қочирганини билгач Итолмаснинг ғазаби қайнайди. Хотинининг жавобини беради. Аёл тугунини кўтариб овули сари кетаркан, Итолмас унга яна кимдир уйланишини ўйлаб, номардлик қилади: ғул итлардан бирини хотини ортидан юборади. Овулига етишига бир қир қолганда аёл ортига қарайди ва халлослаб у томон келаётган итни кўради. Танаси ит оғзида ҳаром бўлишини истамаган аёл ўзини чуқур жарликка ташлайди…
