Жо Байден маъмурияти ва Венесуэла президенти Николас Мадуро АҚШнинг Венесуэла нефт саноатига нисбатан санкцияларини юмшатишни назарда тутувчи келишувга эришди. Бунинг эвазига расмий Каракас 2024 йилги президентлик сайловлари рақобатбардош ўтишига рухсат беради ва мухолифат номзодларининг сайловларда иштирок этишига тўсқинлик қилмайди. Бундан ташқари, сайловда халқаро кузатувчиларга ҳам иштирок этишга рухсат берилади. Бу ҳақда The Washington Post музокаралардан хабардор бўлган икки манбасига таяниб хабар берди.

Қўшимча қилинишича, битим Венесуэланинг АҚШда сақланаётган музлатилган активларини қайтаришни назарда тутмайди. Шу билан бирга, Венесуэла давлат нефт-газ компаниясига (PDVSA) АҚШ ва бошқа Ғарб давлатлари билан ҳамкорликни тиклаш учун лицензия берилади.

Музокаралар АҚШнинг Венесуэлага нисбатан олиб бораётган ташқи сиёсатидаги кескин ўзгаришларнинг бир қисми бўлиб, Мадуро ҳукуматига максимал босим ўтказиш бўйича кўп йиллик ҳаракатларнинг юмшатилишини англатади.

АҚШ ва Венесуэла муносабатларининг кескинлашуви

Қўшма Штатлар тарихан Венесуэла учун асосий ҳамкорлардан бири бўлиб келган. 1920 йилларда бу мамлакат америкаликлар учун муҳим нефт етказиб берувчига айланади. Иккинчи жаҳон уруши даврида эса Ҳитлерга қарши тузилган иттифоқчиларни энергия билан таъминлаб келган. 2000 йилларда Уго Чавес Америка билан муносабатларни яхшилайди ва икки томонлама фаол савдо ҳамкорлиги ўрнатилади. Бу эса Венесуэла иқтисодиётининг йилига деярли 10 фоиздан ўсишига имкон беради.

2007 йилда мамлакатда миллийлаштиришнинг иккинчи тўлқини ўтказилади ва рўйхатга Ғарб нефт компанияларининг филиаллари ҳам киритилади. Бундан Америка ҳукумати Венесуэлага қарши санкциялар қўллаш учун асос сифатида фойдаланади ва босим ўтказа бошлайди.

Кейинги даврда санкциялар, саноатни нотўғри бошқариш ва нефт нархининг тушиши Венесуэлада мисли кўрилмаган ижтимоий-иқтисодий инқирозни юзага келтиради.

Икки томонлама муносабатлардаги кескинлик 2019 йилнинг январида, Доналд Трамп маъмурияти (2017-2021) Венесуэлада 2018 йилги президентлик сайловларини ноқонуний деб эълон қилиши фонида кучайиб кетади. Венесуэладаги мухолиф сиёсатчилар президентлик сайловларини бойкот қилишади. Ўша пайтда мамлакат Миллий ассамблеяси (парламенти) раиси бўлган Хуан Гуайдо қасамёд қабул қилиб, ўзини муваққат президент деб эълон қилади. Уни Мадуронинг истеъфосини талаб қилиб, мамлакат кўчаларига чиққан ўн минглаб намойишчилар қўллаб-қувватлайди. АҚШ ва 50 дан ортиқ давлат Гуайдони Венесуэланинг муваққат президенти сифатида тан олади. Дунёнинг ўнлаб давлатлари, жумладан, АҚШ ҳам Венесуэладаги сайловларда манипуляциялар ҳақида эълон қилади. Россия, Хитой, Туркия ва бошқа бир қатор давлатлар эса Мадурони қўллаб-қувватлайди.