Қоҳира шаҳрида Ғазодаги вазият юзасидан АҚШ ва Исроил иштирокисиз бўлиб ўтган учрашувлар самарасиз якунланди. БМТ Хавфсизлик кенгаши аъзоларининг фикрлари ҳам доимгидек якдил эмас. Kun.uz сўнгги воқеаларни таҳлил қилиш учун “Геосиёсат” дастурига сиёсатшунослар Лутфиддин Хўжаев ва Камолиддин Раббимовни таклиф этди.
— Исроил фақат ҲАМАС билан уришмоқдами ёки мақсад бутун Фаластинни эгаллашми?
Лутфиддин Хўжаев: — Сўнгги воқеалар ва иккала томон баёнотларини таҳлил қиладиган бўлсак, ҳозирги пайтда Исроилнинг асосий мақсади – Ғазо секторидаги ҲАМАС фаолиятига чек қўйиш. Чунки сўнгги 5-7 йил ичидаги Фаластин-Исроил можаролари асосан ҲАМАС билан бўляпти. Шу пайтгача бўлган тўқнашувларнинг энг узуни 17 кун бўлган эди. Ҳозирги уруш бошланганига эса 18 кун бўлди. Исроил томони ҳарбий ҳаракатларни 3 ой давом эттиришни режа қилшган, деган хабар ҳам чиқди, аммо ҳали бу аниқ эмас. Қуруқликдаги қўшинлар фаол ҳаракатга келгани ҳам йўқ. Чунки жаҳон ҳамжамияти икки томондан ҳам ҳарбий ҳаракатларни тўхтатишни сўраяпти.
Жуда катта фожиа бу, 2,5 млн аҳолиси бор ҳудуд гуманитар ҳалокат ёқасида турибди. Ғазодаги иншоотларнинг учдан бири бомбардимон натижасида бутунлай яроқсиз ҳолга келган. Шунинг учун ҳам ҳозирги асосий мақсад – уруш ҳаракатларини тўхтатиш.
Исроил бу урушда фақат ҲАМАС билан чекланади, менимча. Чунки Фаластин ҳукумати вазиятга босиқлик билан ёндашиб, тинч йўл билан ҳал қилиш позициясида.
Камолиддин Раббимов: — Менингча эса Исроил ҲАМАС орқали Фаластин давлатчилиги билан курашяпти. Воқеалар ривожига қарасак, ҲАМАС 1987 йилда тузилган. Жангари гуруҳларнинг Исроил атрофида пайдо бўлиши асосан 70-йиллардан бошланади. Яъни 1947 йилдан 70-йилларгача араб давлатлари Исроилни тийиб туришга ва Фаластин давлатини ташкил қилишга ҳаракат қилди.
Бу ерда савол пайдо бўлади. Агар фақат ҲАМАС билан курашяпти экан, нега Нетаняҳу ҳокимиятга келгач, Ғарбий соҳилдаги босқинлар, яҳудийлар жойлашуви тобора кучайиб боряпти? Маҳмуд Аббос маъмурияти билан мулоқотни тўхтатиб, эътиборни ҲАМАС билан курашга қаратди. Ўйлашимча, бу – Исроилнинг тактикаси. Асосий мақсад – босиб олинган ерларни Фаластин давлатчилигига қайтармаслик ва Фаластин давлати ташкил топишига йўл қўймаслик. Исроил 1967 йилги чегараларга қайтмоқчи эмас.
— Исроил қуруқлик операцияларининг ҳалигача бошламагани сабаби Байден ва Блинкеннинг Яқин Шарққа ташрифими?
