— Германиянинг Россия НАТОга ҳужум қилиши ҳақидаги хавотирлари қанчалик асосли?
Анвар Йўлдошев, тарих фанлари доктори, сиёсий фанлар номзоди:
— Россияга ишонч йўқ, у ҳужум қилиши мумкин, деган қарашлар бор. Мен эса бу масалага бироз бошқачароқ қарайман. Ҳозир Россиянинг иқтисодий аҳволи анча оғир. Иқтисодиётдаги ўсиш аввалгидек эмас. Тўрт-беш йиллик урушдан аҳоли ҳам, жамият ҳам чарчади. Иқтисодиёт, ҳатто ҳарбий соҳа ҳам катта босим остида. Бундай шароитда Россиянинг НАТО давлатларига ҳужум қилиш эҳтимоли паст.
Путиннинг Валдай форумида айтган гаплари кўпроқ сиёсий риторика, намойишкорона куч ишлатиш ва қўрқитишга қаратилган. Яъни Ғарбга босим ўтказиш воситаси сифатида кўринади. Шахсан мен Россия ҳозир НАТО давлатларига қарши бевосита ҳарбий ҳаракат бошлайди, деб ўйламайман. Бироқ Европа давлатларининг хавотирини ҳам тушуниш мумкин. Россия келажакда ҳужум қилиши мумкин, деган эҳтимолни бутунлай инкор этиб бўлмайди. Балки беш йилдан кейин, балки ўн йилдан кейин.
Аммо ҳозир Россиянинг бошқа давлатга қарши кенг кўламли янги уруш бошлаш учун имкониятлари чекланган. Агар Россия Донбассни тўлиқ эгалласа ҳам, бу унинг ҳарбий мақсадлари шу билан тугайди, дегани эмас. Менинг шахсий фикримча, вақт ўтиши билан Одесса ва Николаев масаласи ҳам кун тартибига чиқиши мумкин. Россия учун Қора денгиз стратегик жиҳатдан жуда муҳим. Шу сабабли Москванинг минтақадаги таъсирини кенгайтиришга интилиши эҳтимоли бор. Аммо ҳозир Россиянинг бундай кенг кўламли мақсадларга эришиш учун етарли ҳарбий ва иқтисодий имкониятлари йўқ, деб ҳисоблайман.
Камолиддин Раббимов, сиёсатшунос:
— Ҳозир Россияда бундай уруш учун етарли ресурс мавжуд эмас. Аммо Путиннинг стратегик мақсади фақат ҳарбий масалалар билан чекланмайди. Менимча, унинг асосий мақсади дунёдаги кучлар нисбатини ўзгартириш ва бир қутбли халқаро тизимнинг заифлашувидан фойдаланишдир. Путин Доналд Трамп АҚШ президентлигига қайтгач, кўп қутбли дунё шаклланаётганини расман тан олади, деб умид қилган бўлиши мумкин.
Аммо Трампнинг сиёсати, аксинча, АҚШнинг глобал таъсирини сақлаб қолиш ва айрим йўналишларда уни янада кучайтиришга қаратилганини кўриш мумкин. Венесуэла билан боғлиқ воқеалар, Эронга қарши ҳарбий ҳаракатлар ва Гренландия масаласи ҳам шу нуқтайи назардан қаралиши мумкин. Гренландия бўйича 1951 йилдаги келишувнинг қайта талқин қилиниши ва АҚШнинг оролдаги ҳарбий иштирокининг кучайиши Вашингтоннинг Арктикадаги стратегик мавқейини мустаҳкамлашга интилаётганини кўрсатади. Амалда эса Гренландиянинг АҚШга жуда кучли стратегик ва ҳарбий боғлиқлиги юзага келмоқда. Худди шундай жараён Тинч океанида ҳам кузатилмоқда.
