S&P Global Ratings агентлиги Ўзбекистоннинг энг йирик компанияларидан бири – “Ўзбекнефтгаз”нинг кредит рейтингини октябр ойи охирида “BB-“дан “B+”га туширган эди. Бу молиявий рисклар ортганини англатади.
Ноябр охирига келиб эса, агентлик компаниянинг рейтинги бўйича прогнозни “барқарор”дан “салбий”га туширди. Яъни “Ўзбекнефтгаз”нинг кредит рейтинги келгусида яна ҳам пастлаши эҳтимоли юқори.
Шундай бўлса-да, компаниянинг кредиторлар олдидаги қарзни тўлаш имконияти сақланиб қолаётгани келтириб ўтилган.
“Газдан суюқ ёнилғи ишлаб чиқарувчи “Uzbekistan GTL” МЧЖнинг белгиланган муддатдан узоқ вақтда ишга туширилгани, фоизлар бўйича юқори харажатлар ва мамлакатдаги газ захиралари билан боғлиқ умумий хавотирлар туфайли кредит кўрсаткичларининг сезиларли яхшиланиши даргумон ва ноаниқ. Биз FFO 12 фоиздан ошишини кутмаяпмиз. Uzbekistan GTL'ни тўлиқ ишга тушириш яна икки-уч йилга чўзилади. Бу кутилганидан секинроқ, чунки хомашё билан таъминлаш бироз чекланган бўлиши мумкин. Бунинг сабаби шундаки, Ўзбекистон иқтисодиёти ўсишини қўллаб-қувватлаш учун қўшимча газ етказиб бериш линияларини изламоқда”, – дейилади S&P'нинг октябр ойи учун тайёрлаган ҳисоботида.
Таҳлилчиларнинг базавий сценарийсига кўра, “Ўзбекнефтгаз”нинг EBITDA кўрсаткичи 2023 йил учун прогноз қилинган 10,5−11,5 трлн сўм ва 2022 йил учун прогноз қилинган 9,1 трлн сўмдан сезиларли даражада яхшиланиб, 2024 йилда 14−16 трлн сўм, 2025 йилда эса 15−17 трлн сўм бўлиши кутилмоқда. Бироқ, бу миқдор, айниқса қиш ойларида, мамлакатда газ мавжудлигига қараб сезиларли даражада ўзгариши мумкин.
Заводда 2022−2023 йиллар қишидаги каби жиддий танқислик кутилмаётган бўлса-да, бундай сценарий юзага келиш эҳтимоли ҳам йўқ эмас. Компаниянинг қарз юки ҳам 2023 йилда икки баравар кўпайиб, 5 трлн сўмга етиши кутилмоқда, чунки умумий қарзнинг 73 фоизи ўзгарувчан фоиз ставкаларида жалб қилинган.
Таъкидланишича, Ўзбекистон учун барқарор газ таъминоти муҳим аҳамиятга эга, чунки маҳаллий ишлаб чиқариш ҳажмининг қисқариши ва истеъмолнинг ортиши мамлакатни кейинги бир неча йил ичида соф экспортчидан соф импортчига айлантириши мумкин.
Ишлаб чиқариш ва истеъмол баланси ўртасидаги тафовут ёмонлашган
Сўнгги йилларда Ўзбекистонда газ қазиб олиш ва истеъмол қилиш баланси ёмонлашган. Хусусан, охирги 10 йил ичида ички газ қазиб олиш 2012 йилдаги 63 млрд куб метрдан 2022 йилда қарийб 53,8 млрд куб метргача камайди. Бу жараён жорий йилда ҳам давом этган. Жумладан, 2023 йилнинг биринчи ярмида бу кўрсаткич 23,6 млрд куб метрни ташкил этди ва ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 9,6 фоизга камайди.
