DW хабарига кўра, россиялик жамоат арбоби Михаил Ходорковский 3 ноябр куни Брюсселда Россия Урушга қарши қўмитаси конференциясида сўзлаган. У Европа давлатлари Путинга яқин доираларда бўлиниш юз беришига кўмаклашиш учун Россия элитасининг нуфузли вакилларига уни қўллаб-қувватлашга муқобил йўл кўрсатиши кераклигини айтган.
Путинни мамлакат ичкарисидаги кучлар ҳокимиятдан четлатиши мумкинлиги ҳақидаги саволга жавоб берар экан, Ходорковский Россия президенти ўз хавфсизлигини таъминлаш тизимини яратганини таъкидлаган. Унинг фикрича, яна бир муҳим омил — Россиядаги таъсирли одамлар Путинсиз ўз аҳволи яхшиланишига ишонч ҳосил қилмаган.
«Агар элитанинг бўлиниши ҳақида гапираётган бўлсак, демак, ҳар бир шахс учун алоҳида чиқиш имкониятларини кўрсатиш керак», — деган Ходорковский.
Унинг сўзларига кўра, бундай чиқиш йўли мазкур шахслар учун муайян йўқотишларни ҳам назарда тутиши мумкин. Бироқ урушнинг бешинчи йилида ҳам шундай имкониятлар мавжуд эмаслигини у европаликларнинг жиддий хатоси деб атаган.
Ходорковский конференцияда бу йўлнинг аниқ шартларини очиқламаган. Аввалроқ эса режим билан ҳамкорлик қилган одамлар учун шунчаки унга қўшилмаслигини билдириш етарли эмаслигини ёзган эди. У амалий қадамларга мисол сифатида Украинага хайрия қилиш ва режим жиноятларини суриштираётган терговчиларга кўрсатма беришни келтирган.
Россиядаги келгуси сиёсий ўтиш жараёни ҳақида гапирар экан, Ходорковский урушга алоқадор шахсларни суд қилиш ва уларнинг ҳуқуқларини чеклашга уринишлар мамлакат ичида қуролли қаршиликка сабаб бўлиши мумкинлигини айтган.
Унинг таъкидлашича, миллионлаб россияликлар уруш билан у ёки бу тарзда боғланган. Уларнинг ўзлари ёки яқинлари жангларда қатнашган, ҳарбий саноат корхоналарида ишлаган ёки ҳокимият ўрнатган тартибни қўллаб-қувватлаган. Бу одамлар орасида қурол тутишга ўрганган ва ўзларига нисбатан қўлланадиган чораларга қаршилик кўрсатишга тайёр шахслар ҳам бор.
«Биз люстрация, контрибуция ва ҳарбий жиноятчилар устидан судлар ҳақида гапираётганимизда, янги уруш ҳақида гапираётганимизни тушунишимиз керак», — деган у.
Бу ўринда люстрация деганда аввалги тузум билан боғлиқ шахсларнинг давлат лавозимларини эгаллашини чеклаш, контрибуция деганда эса уруш якунида мағлуб томон зиммасига юкланадиган тўловлар назарда тутилади.
