Чехия расмийлари Россия пропагандасини Европада тарқатиш ва европалик сиёсатчиларга пора бериш схемасини фош қилишга муваффақ бўлганини даъво қилмоқда. Чехия расмийларининг баёнотлари билан бир вақтда схема тафсилотлари 27 март куни Der Spiegel ва Чехиянинг Denik N газетаси томонидан чоп этилди.
«Россия томонидан молиялаштирилган таъсир тармоғи»
Европалик сиёсатчиларнинг порахўрлиги билан боғлиқ янги можаро марказида Voice of Europe - voiceofeurope.com эътиборга молик бўлмаган янгиликлар сайти турибди. Бугун саҳифа ишламаяпти, лекин унга ташриф буюрувчи бугунги кунгача ҳеч қандай ғалати нарсани сезмаган бўлиши мумкин, эҳтимол сиёсат, иқтисод ва турли сиёсий бўлмаган мавзулар ҳақидаги бошқа оммавий ахборот воситаларининг хабарлари қайта нашр этилишидан ташқари. Аммо Der Spiegel ҳафталик журнали журналистлари диққат билан ўрганиб чиққач, сайтдаги янгиликлар кўпинча сунъий интеллект томонидан ёзилганга ўхшаб кўринишини, саҳифанинг манба коди кирилл алифбоси ёрдамида яратилганини ва саҳифадаги қидирувлар рус тилида эканини аниқлади. Сайтда европалик сиёсатчилар, биринчи навбатда ўнг қанот популистик партиялар билан кўплаб интервюларни топиш мумкинлиги ҳам диққатни тортган.
Чехия Хавфсизлик ва ахборот хизмати (BIS) маълумотларига кўра, гап нафақат интернет-сайт ҳақида, балки Чехия Республикасида Россиядан молиялаштирилган таъсир кўрсатиш тармоғининг фаолияти ҳақида бормоқда. Der Spiegel нашрига кўра, чехларга яна бир қанча Европа разведка хизматлари ёрдам берган. Бу тармоқнинг марказида, Чехия расмийлари фикрича, Украинанинг россияпараст «Мухолифат платформаси - ҳаёт учун» партиясининг собиқ раҳбари Виктор Медведчук турган. Украинада давлатга хиёнат қилишда айбланган, бироқ кейинчалик ҳарбий асирларни алмашиш пайтида Россияга боришга рухсат берилган Медведчукка қарши Чехия расмийлари 27 март куни шахсий санкциялар киритди.
«Биз Чехия Республикасида Россия томонидан молиялаштирилган таъсир қилиш тармоғи фаолиятини аниқлашга муваффақ бўлдик», деди 27 март куни Прагада бош вазир Петр Фиала. Фиаланинг айтишича, бу тармоқдан мақсад Европа давлатларининг сиёсатига таъсир ўтказишга уринишдир. Чехия расмийлари украиналик продюсер, «112 Украина» янгиликлар каналининг собиқ бош продюсери Артем Марчевскийни Медведчукнинг ёрдамчиси ва сайтнинг ҳақиқий бошқарувчиси деб билади. Унга қарши ҳам санкциялар қўлланган.
Voice of Europe тармоғи нима қилган?
Voiceofeurope.com сайти мунтазам равишда европалик сиёсатчиларнинг Украинага ёрдамни тўхтатиш ҳақидаги чақириқларини чоп этган. Шунингдек, хабарлар билан бир қаторда, сайт ҳомийлигида турли семинарлар ва конференциялар ўтказилган, уларнинг иштирокчилари россияпараст позицияларни тарқатган, дея таъкидлади Прага халқаро муносабатлар институти директори Ян Коварж DW билан суҳбатда. Чехиянинг Denik N газетасига кўра, сайтда эълон қилган ёки интервю берганларнинг баъзиларига бунинг учун пул тўланган, бу баъзи ҳолларда июн ойида бўлиб ўтадиган Европа парламентига сайловлар учун ташвиқот харажатларига мос келади. Der Spiegel маълумотларига кўра, пул Прагадаги шахсий учрашувлар пайтида ёки криптовалютадан фойдаланган ҳолда берилган. Чехиянинг Denik N газетаси ёзишича, олувчилар қаторига олти давлат – Германия, Белгия, Франция, Венгрия, Нидерландия ва Полша сиёсатчилари кирган.
